Symbola
Divina & humana
Pontificum
Imperatorum
Regum;
Accessit brevis &
facilis isagoge
Iac. Typotii.
HIEROGAPHIAE S. EVCHARISTIAE
Ita
non in trivio, at Synodo Nicaena, Sacramentum Corporis & Sanguinis Christi
appellatur.
Est, ut licet cernere, perspicua, nec indiget
lumine, in medio luminis, Phoebei: cuius luminibus obstruit superni Luminis
fulgor, S. Spiritus, hoc enim mens, illo collucet oculos. Nam Pater iucem habet
inaccessam, & in huius Lumine vidimus Lumen.
In basi nomen est salutis plenum, & quod basis salutis nostrae, iesus sit ;
merito eius, quam Majestati debemus, Laus, Gloria & Honos adseribitur.
U.
Hierographia est gemina, ut numismatum fere.
1.
Prioris
Hieroglyphicon est, coelestis imber. Non enim aer, at Coelum, aut verius coeli
Rex, Manna pluit. Symbolon vero, ut ipse legas si illud obscurum foret, coleo
sementem vindicat.
2. Posterioris
Hieroglyphicon est Obeliseus : cui pro Pyropo, Crux dignius imposita est. Nam
si lucis caussa, ille apicem teneret olim ; quanto sanctius, Crux Pyramidem
fidei nostrae occupat ; Alte enim radices egit ; & licet ad vitam aeternam
coelestemq ; rapiat ; memoriam mortis Christi femper renovat. Fidei vero
nostrae robur si non satis notat haec in concussa moles ; Sumbolon aperit,
Consilio dei quippe temeritas & furor nequidquam reluctantur.
V. Hierographia
gemina.
Pripr eft vitis :
pofterior eft Tritici jucunda, non rantum admiranda species, in sacrosancto
Mysterio. Pastus enim corporis, de pabulo animae ipem consirmat, Jam vitis
anplexa & supereminens ulmum, Christi amorem erga sponsam suam pandit. Et
manus geminae, quae uvas in laticem exprimunt : Charitatem nostram, &
Ecciesiae concordiam requirunt. Huc .n. pertinet Symbolon : Insontibus.
W. Hierographia
gemina.
1.
Haec
facies, tres scopulos mari figit. Quanta in numero indita reverentia ;
2.
Illa
autem facies, diverse idem facit.
X. Hierographia
gemina.
Priori parte
Irides tergeminas : Posteriori Solem unum vides plena facie, an face dicam?
Hunc corona insignem ex spicis tritici, illas manantes largo imbre, Quae cum
vides ; legis hic serenitatem procellae ruumt : istic praesentiam eius, qui
nusquam nunquam abest. Iridem desiniat Arustoteles. Nos scimus esse momentum
foederis : quo infiniram Majestatem, infinita Bonitas conciliavit nobis, non
audeo dicere, obligavit. Quin etiam Romani Iridem ( ut Bekamus observat, &
exstant numismara Traiani, atq ; aliprum ) florem cognominem & concolorem
Iridi consecrarunt Spei. Vt hinc liquido constet, sperandam esse doctrinaw
serenitatem, etiamsi diversitas opinionum, omnia ferre videatur.
Quid veri de
oraeaentia Solis, qui nusquam abest? Nam licet conspeetu fugiat, semper
aliqauid operatur : & ipsius terrae viscera, varie afficit. Quod de
praesentia Hyperionis, ventosi homines etiam dubitent : quem patrem Solis,
Poetae Mystica disciplina tradunt. Coronam Solmeruit in pugna adversus
Gigantes. Ex tritico obtulit jam olim pietas, tMysterii rudis, quod
Melchisedechus instituit : & Deo debuit.
Y. Hierographia
gemina.
PRimo. Sede : En
tibi suspensa aere Aquila : nulla .n. alia volucrum, quam generis consortes,
contra tuetur Sole, quae calore delinita, implumes plumas spargit, & exuit
vertustatem Aquilae, excuit vetustatem. Luidit ad hoc, quodam loco
Psalmographus. Et nos ad imitationem Aquilae, excutere vitia oportet : quand ad
Deum, ut illa ad solem , accedimus, quod de alto itonat Symbolum.
2. Sive ad versa
sede, cornu : cuius usus a Marte, ad Dianam & venationem, praeludium belli
transiit. Quid Hieroglypton verit : stmbolon notat. Terrorem quippe criminis
sonat. Et quis terror, vel acerbior? vel fonantior est cinsvientia scelerum? Itaq
; si volumus aemulari Aquilam, quando ad Synaxin, ut illa, ad Solem accwdimus ;
inhorrescamus scelerum memoria & numinis praesentia, necesse est.
Z. Hierographia
gemina.
Fuerit proxima
coontritionis ; haec est consolationis. Nam una sitientibus portum ostendit :
altera facies esurientibus panem in manum dat. Quem vero, Deus bone, potum!
quem cibum!
1.
Ex
rupe Moses elicit scaturiginem. Illa autem rupes, illa Petra erat Christus, ut
Paullus interpretatur : & sitim animae nostrae, solus sanguis Christi
explet.
2.
mittamus
lignum, in panem eius, inquit Jeremias jam animo anticipans conjurationem impiae
gentis. Et corpus suum, quod ligno suffixerunt, Christus panem appellat.
[. Hierographia
gemina.
Consolationem
excipit Moderatio quaedam.
1.
Nam
prior intuitis, exhibet iracundiae flagellum, quod observatum alicubi de coelo
; Artilas & Tamerlanes in terris praerogativa saevitiae, pro nomine &
honore usurparunt. Nec profecto sunt, nisi a Deo vindices peccatorum.
2.
Secuandus
jugum quidem promit ; sed id quam suave Christus alicubi, imo sua cuiq ; mens
testatur : & Symbolum Amoris, nodus Amoris dissolvit. Nam volemti nihil
disficile ; amanti omnia sunt facilia.
T. HIEROGRAPHIA CRVCIS SIMPLEX.
EST, uti
animadvertis, multis distincta Iconibus, partim manifestis, partim obscuris.
Inscriptio translata a. Tabernaculo Mosis, ad tabernacusum Christi, non
imcommode. Icones inter, nihil clarius aut notius Cruce, nobis ita suspicienda,
ut execrabilis felicitatis nostrae hostibus, Crucem facit antenna ex malo ad
angulos rectos suspensa. Et hac, veluit bulla, insignire pectus, Christi Sponsa
in Ecclesiaste jussa est, unde descripta, quae hic in Cruce scripta. Sub Cruce
sunt, & Plantae, & Animantia, id est, Homines, qui a praeclara natura,
ad altertram, ut Picus sentit, defecerunt. Vnicum quippe miseris &
aerumnosis asylum, Crux est, Sed & Palma, sub dextra Crucis, notatur Crux
non tantu Theologica, sed & Mystica Pierii doetrina : quemadmodum Cervo
Christus. Nam, ut illa, quo magis premitur ; eo vivacius eminet ; ita &
Crux inclarescit calamitate. Ac quo fere pacto Cervus serpetes fugat ;
Chiristus Cacodaemones. Proxima, Cedrus est, Libani frutex, & ipsaimago
Crucis, quod ramos ea forma divaricet, ut Ales supra sedens. Sit Christus : hic
enim ille est, sub cuius umbra alimur : fovemur : creseimus in virtutem. Cui
consonat apud Ezechiam, ipse Dominus Deus : & sumam de medulla Cederi.
Tertia est illa felix Olae, Eccelesiastis : sub qua, & ipso Crucis indice,
Ovicula salubres herbas pascit, nihil jam metuens Diaboli insidias, pro quo
Ludum introduetum cernis : qui cervum fugacem, & agnum non mordacem fugit.
Sub laeva Crucis, totidem arbores sunt, dignae nota. Reliqua utrinq ; scalpri
luxuries est. Prima infelix, ( qua fere voce Crux, aut palus supplivii a
Romanis appellatur ) & trunca imago Crucis, qua ut agnoscas, hic est ille
Aries, quem Abrahamus in vepreto cornibus impaetum comprehendit, atq ;
immolavit Deo. Supra arborem, octo Stellae, libram representant, duae examen :
tergeminae lances, qua ex re, clarius ipfo sydere collucet : poenam esse
adaequatam delicto : & insontem sontium poenas dependisse. Altera est. Cupressus,
& ipsa feralis arbor. Crux inquam : Cuius apicem, Columbae figura, Christi
integritas tenet : radices vero. Quandrupes informe, filium perdirions, Mystae
arbitrantur. Postrema sit Platanus : quae aestate Solem non admittit, hyeme
transmittit. Hic equus recubat, id est, effrenata nostra Cupiditas. Nullo enim
non tempore receptus est ad falutem. Supra Crucem Pellicanus est, typus
Christi. Nam ut ille pullos suos, suo ipsius sanguine nos Christi refocillat. Sub
Cruce Malus Punica. quae licet undarum fluctibus videatur impeti ; non
commovebitur tamen. Tanta est firmutas Trianguli : & potentia Divinae
Triadis. Acut Malus punica, plinio observatore, resurgit a radice : ita &
Crux strata : firmiorq ; est, ubi videtur pene eradicata, A dextra Trianguli,
septem Lucernae, de uno micantes condelabro, sunt totidem dona S. Spiritus quae
Christo ita de nobis merito, merito referamus accepta. Nam aliena, quae sunt
Holocausta ; unius Christi sacricium, omnia abolevit. Emblema circa
tortile,majori indiget vneratione, quam expositione. Nam Eucharistia Christi
nos alit : Christus nos tondit : & sacris suis initiat : charitateconjungit
: memeria mortis tuet. Et ex adverso, recordatione passionis suae conterit : ac
franfit cor adversus pietatem procax, contrito & poenitenti, ne desperet :
oleum instillat : ac consolatur. Gratia S. Spiritus, postremo abluit, & suo
sanguine irrorat.
U. Hierographia
gemina.
1.
Hieroglyptus
Leo significat Leonem tribu Juda, qui quanto ludibrio in crudcem ascendit ;
tanto honore de cruce triumphavit. Hoc enim trophaeum jam est, carnis domitae :
Mortis victae : Orbis & Orci deniq ; subacti.
2.
Aquila
vero sculpta sacro mysterio, enitentem virtute, quod Majestate tenebat, ad
coelum clamat Christum. Nam ut ipsa in altiorem charadram, si quando torretur
siti, lapides dimittit ; ita hic honestum pectus quinto capitali vulnere
percussus, longe illustrior patiendo ; quam agendo David : qui totidem glareis
hostemimmanem stravit.
V. Hierographia
gemina.
Primo, Thronum
Athenaeus sedem honoeaeiam, cum suppedaneo definit. Latini solium vertunt.
Theologi Cathedram volunt, in qua quae nusquam sedet, Majestas Deiconsidat : id
est, gloria coruscet. Glyptes, gloriam Principis universi non assequitur. Trinitatis
figuram in fastigio non injuria locat. In medio sceptrum oculatum, quo
prudentiam regnantis signarunt Aegyptii. Nos hic intelligimus providentiam
Regis Regum Christi. Sub suppedaneo rivi manant ( scansile est scalarum
gradibus ) ex eodem fonte in vitam aeternam. Atq ; haec quidem omnia ad
Deitatem Christi pertinent : & immortalitatem eius, qui pronobis mortem
obiit.
3.
Palmirem
de stipite suspensum degustant Alites. Et nos san guine Christi de Cruce
pendentis, dictu mirum, alimur.
W. Hierographia
gemina.
1.
Antica
ocio adversatur. Exempla sunt apes & formicae, si quae animantium,
laboriosa infecta : ut Poesis naturam exprimit. Illas etiam aeris
sonitucolligimus : has arte dissipamus, aut cogimus nostro commodo. Ad crucem
sine ambagibus, reducuntur,. Feriari sernis non licet ita occupato, imo
afflicto rerum Domino.
2.
postica
in justitiae. Struthipcamelus documento est, quem fretum viribus, destiruit
prudentia. Quid enim ineptius, quam tecto capite, molem illam corporis nudare
hosti? Et assequitur, currentem licet, sagitta. Quot jam una phareetra sagittas
habet? Sic peccantem & latentem, ut mortales, haud Deum immotyalem poena
aut comitatur, aut tarditate gravitate compensat. Ne hic Palmam sine caussa
pictam rere, quam Mystae dicarunt Justo, quod rami frondibus fruges adaequent :
& ipsa incorrupta sit, quales justitiae praesides esse oportebat. Iam
Palmae assimila vimus crucem : sub qua nos ipsi agnoscere discimus, stiamsi nos
nostri, bruti animantis instar, caeperit antea oblivio.
X. Hierographia
gemina.
1.
terebinthus,
ea arbot est, sub qua infodit Patriar cha Jacobus signa, Crux inquam, quae
unius dei cultu, Idolomaniam obruit falo & folo. Resina fundit, ita
falubrem animae haec ; ut illa corpori. Quid Jani imago ad arborem inimicam
simulacris? Vel Paganorum superstitione, & arte cacodaemonis : vel
significatione Mystica verae prudentiae. Nam si Janus bifrons : quod praeterita
& futura simul contempletur ; Christianus est longe prudentior : qui ita
animo repetit praeterita, dieta & scripta, imo & faeta : ut has rerum
machinas, elato animo praeteriens, memor Christi, a quo nomen habet, cruci
nostra caussa fixi ; ad res multo angustiores contendat. Huc profrcto spectat
ad radices Grus, prudens gregalium dux, & jam non de grefe alique
increpans, sed ipsum Magistratum, muneris admonens.
2.
Lotus
est, ea suavitate apud Homerum ; ut gustata, qua nihil dulcius, patriae
desiderium tollat. Fabam Graecam plinius eandem asseverat. Et haec Crucem
exprimit Quid enim suavius salute Animae, quae abs ea dependet. Certecupit ille
dissolvi & esse cum Christo. Nec ad terrestrem voluptatem reptat : qui vera
& coelesti hac semel est delinitus. Sed audiamus volucrem, imo Animam
volantem in coelum : Quam dulcia. Lege Symboli reliqua : sunt enim sacra &
vera.
Y. Hierographia
gemina.
EN virtutis
gemmae, totidem facies. Temperantiae & Fortirudinis. Delitiae enim non esr
Crux.
1.
Si
inimirabilis est Christi virtus ; Bos ab armento digressus, quod sit, &
sieri scribit Aristoteles, YYY vocat, & sub ilice, recuvans, solitudine nobis
continentiam, & parsimoniam commendat : Jam enim non despumauin libidinem :
& nos si vitaremus contagia : & ut ille, glandifera arbore, nos paucos
contenti, pabulum Luxuriae negaremus, ne tenor vitae concinnior existeret &
dignior Christo, cui vita nostra tanti constitit. Nec taurus & canon, quae
de ramo ilicis vides pendere, ut appetitum refrenemus, & rationis canone
compescamus.
2.
Et hic
bellua nos animat. Rhinoceros est, ad foreirudinem, ut Taurus ad Temperantiam,
melius mota Oppiano, quam Aristopteri. Nam Romae Pompeius exhibuerat populo :
& Emanueli Regi Lusitaniae exhibuit Cambeja. Fortitudinis exemplar est,
nunquam redeat, ni parte victoria. Mori scilicet mavult,quam vinci. Ad
Fortitudinem quoq ; spectant, quae suo robore, elidit robut tempestatis, ne
dicam temporis. Ita longaeva est, quanquam non vires corporis, sed animi robur,
animans nos per animantia, plantas, & inanima Natura a nobis requirat. Fortis
enim est, qui se ipse vicit : & quibus vulgo pauci reluctantur, si non
ratione, recordatione crucis, superavit animi, veluti procellas impetus.
Z. Hierographia
gemina.
Mitia habemus
exempla : sequuntur saeviora, ut Medici expendiunt acria, si placida remedia
langueant ; legislatores, si non possunr suffundere, effundunt sanguinem.
1.
Ciconia
infesta Anguibus ; vindicta Dei est, juste om peccataanimadvertentis, ut
Symbolum sonantius loquitur.
1.
Anseres
vero, quarum imbecilliores,volatu praevertere conantur, & inprobi de
impeobitate contendimus : & vaticinia salubria fugimus. Miseri & hoc
miseriores : quod miseri esse volumus : & nolumus Crucis aerumnas mamentaneas,
anteponere flagitiorum poenis sempiternis.
U]. Hierographia
gemina.
Ad spem revocat
Mysta animum tactum conscientia scelerum.
1.
Nam
hic Satyrum sententiam loquentem facit oppido salubrem. Satyrus autem, homo est
ut ille, incupiditates diffluens : hic enim vere homo non est, sed monstrum
hominis. Quicuriq ; tamen est, salutem sibi promittit, Pentagonum intuens,
& a fistula septem cicutis distincta aversus. Haec scilicet totidem peccata
capitalia discriminat : Illud ex duobus Triangulis, Deitatem in humanitate,
& hanc cum illa, mystice repraesentat. Est enim in Deitate & humanitate
Trias, quam D.Augustinus, tantopere veneratur arque admiratur.
2.
Istic
Siminam, turpissimam bestiam, simillimam nostri, pari pietate informatam. Aus
non est Simia, sed homo similis Simiae, noncorporis, sed morum faeditate : qui
in Filio Patrem agnoscit. Hoc enim Davidis est, in Lumine tuo videmus lumen,
& Luna a Sole lumen recipit. Tantum abest, ut ullius optata asspernetur
tanta bonitas : aut miseriam spe fraudet misericordia.
\. Hierographia
gemina.
In spe nos Mysta
continet. Tuere mecum in utramq ; eiusdem nmumismatis faciem.
1.
Prymnesium
est Festo tonsilla, sive palus, ad quem alligatur navis. Columna haec, inquam,
quae spes salutis nostrae est, vere sacra Anchora, de Cruce Domini nostri
dependens. Quoniam confirmata est super nos misecordia tua Domine : ut hic ex
Davidis vaticinio de Cruce, transscriptum cernis.
2.
Cornucopiae
est ad ftolonem pacis relegatum : Ac ne repetam de Amalthea fabulam ; verum est
Symbolum. Nam vere pax est, quam sequitur rerum omunium ubertas, diligentibus,
qua nulla aequior est, legem Christi. Ac ut fortuna virtutem quandoq ; exerceat
; animo tranquillo & suis rebus contento suppetunt affatim omnia.
]. Hierographia
gemina.
Christus omnibus
pependit de Cruce ; sed non omnes pendent a Cruce Christi, quod Mysta binis
alitibus declarat.
1.
Accipiter
hos refert, qui aut impii aut ingrati sunt in meritum ita de nobis Christum,
& olim a Mose relatus est inter immunda animaalia : estq ; infestus
debilioribus natura. Vt meritoaudiat, & sub huius imagine, Anima aversa a
Deo : Os tuum abundat malicia.
2.
Generosior
Gallus gallinaceus, de cuius natura nihil ex Plinio afferam, natus enim domi
est, Petrumq ; increpuit violatae fidei. Vt non injuria, sub forma Galli
intelligamus Animam piam, sollicitante suppliciis Numen.
]T. Hierographia
gemina.
In utroq ; latere
Quandrupes infirumum vides. Et non vides tota anima languere. Me miserum!
1.
Elephantem
variis morbis affici Aelianus observavit : & adversis infestiores, praesens
remedium esse vinum. Jam docilem esse, & paene ad solertiam nostram
accedere, Plinius refert. Haec caussa est, quod aegritudine animi correptum
Mysta, sub Elephante exhibeat : ut sub mole corporis enormitatem vitae
intelligamus & execremur. Nam salvi esse possumus, si volumus. Ita in
promtu est sanguis. qui de vCruce fluxit ; & per vinum repraesentatur.
2.
Cervum
sitibundundum natura, cursus incendit magis. Nos nudos, inermes, reru omniuin
in digos natura ; hae etiam destituunt saepe, quae nobis a Parente & Domino
Naturae obtingunt, non tam ullius injuria quam nostra socordia ac nisi nos
recipimus, unde fugimus, actum est. Haec pia mens secum repetens, cervi instar,
ad fontem vitae revertit festiva,
]U. Hierographia
gemina.
Primo. A Symbolo
exordiar : Iter impiorum perdit. Horrenda vox, & vera. Nam extra salutem ;
quis locus saluti! Salus autem nostra, est Crux Christi. Ad hieroglypton
accedo. Draconi cum Elephante bellum esse Plinius scribit : acut ex arbore,
tanquam ex specula,in transeuntem, sese lancinet, graphice describit. Draconem
agnosco hic. Pro Elephante vel croccutam, vel feram aliam video. Illam certe
idem Plinius insidiantem Homini facit & imitantem, hominis vocem : ut a
societate in avia allectum perimat. Nihil praeda, hoc loco, praeter ossa YYY
Apollonii scoliastes appellat. Et ipsa fera praeda est Draconi, quem fulumine
tangi, & coelesti igne vides conflagrare. Ita inenarrabili dei judicio aut
humanitus, aut divinitus, impietas omnis castigatur, & quod imprimis
mierere, impius impium castigat : superiorem legibus, Deus : Quamobrem maneamus
sub Cruce Christi, Christiani : ne in invia illabamur, incidamus in feras.
2. Lucifugae sunt
noctua, bubo & rana. sunt & ferae quae viribus non ita, ut solertiae
fidunt, quarum unam caput hic exerentem puta. In scenam introducunt hos ; qui
inveta fruge, ad glandem relabuntur : & a luce, qui est Christus, Crucis
imagine territi, in antiquam vitiorum sylvam abeunt, atque Mundicaligine
delectantur.
]V. Hierographia
gemina.
1.
Basiliscus,
quem fama est, inter Serpentes, virulentia regnare : nemo enim vidit, si visu
neeat. Et si quod sceloton, nec affirmare ausim nec negare. Hic, inquam,
Basiliscus Princeps inferorum est : quem Princeps universi Christus domuit,
unde hic catena vinctus.
2.
Draco
custodiens aures mala, ut imsomnis excubat ; sic nobis credita a deo dona
diligenter servanda sunt.
]W. Hierographia
gemina.
Informes Manium
formae : duae hic sculptae sunt.
1.
Simiae,
immundi animalis, qua capitur Genis Luxuriae.
2.
Et
vulpis, quae exprimit Genium Homieidii. Veterator enim & fraudulenter
moliens hostilia, Cacodaemon est. Quod autem vinctos tantos hostes cernimus ;
cum Principe tenebrarum subactos intelligimus, ne acumen dentium aut
contemnamus, aut expavescamus.
HIEROGRAPHIA
PONTIFICVM ROMANORVM SIMPLEX.
COLUMBA suo lumine
refulgens, S. Spiritum demonstrat, qui a Patre & Filio procedens, non unam
modo Hypostasewn convincit, sed & concordiam in Ecclesia statuit.
U. Hierographia
simplex.
Mons coronatus,
ventorum elidens tempestatem, & locum adversus injuriam, tenes, innocentio Z. Romana
Hierarchia est.
W. Hierographia
simplex.
Serpens circum
scapum, lubrico loco, serpens, prudentia Gregorii ]U.
est, omnia in schismate, ad concordiam rimantis. Concilium enim ea de re habuit
pisis : & constantiae in ordinem redacti, ordinem servantis. Vides enim ut
de summo fastigio solerter se dimittit, tenax sui.
X. Hierographia
simplex.
Calicem christi,
Evangelium Christi astruit, quod Alexander X. libro subjecto dicere
videtur.
Y. Hierographia
simplex.
Vas in honorem,
aut honoris vas, Deo acceptum Mystae olim pronunciarunt.
Z. Hierographia
simplex.
EN tibi
repraesentat Hieroglypton, eventa magis rerum humanarum, quam successus. Eodem
enim incendio abeunt in favillas, Tiarae Pontificum, Coronae Caesarum,
Diademata Regum, Tutuli Antistitum, Insignia Principum. Et quib. haec omnia
comparantur, aut consservantur, atma. Imo qui haec omnia continet, ipse rerum
orbis. Et concinitSymbolum Hieroglyphico, ut legis : intelligisn. si legis. Sic
plana planities rerum.
U]. Hierographia
simplex.
Justitiae exemplar
est Trutina satis manifestum : & Symbolum longe manifestius. Ut executione
magis sit opus, quam interpretatione.
\. Hierographia
simplex.
Antitheta hoc
placent, quod hoc sint. Quod Symbolum enarretur ipso Hieroglypto ; novi quid,
at nihil alieni a vero est. Quis n.tam caecus, qui non cernat jactari fluctibus
navigia? Quorum spes no est desperata? Et Tilea, non modo subvecta clivo, verum
etiam ex cespite peripheria, ut vides, circumsepta, spem firmat. Nam ut a nostro
genere circumsidetur ; ita, ut Plinius tradit, a nullo brutorum animantium
appetitur.
]. Hierographia
simplex.
Quadrata Crux est,
& tajecta vicissim, Palmis : coronata vero quandrantali. Haec fidei nostrae
victoriam, quam aeterna & vera pax excipit, asserunt : ut Symbolum taceat. Nam
Crux quatuor orbis plagas obtinet : & pacem quaq ; versum offert.
]T. Hierographia
simplex.
Hanc Crucis
figuram Christiani melius norunt : ut qua Christus pependit quid tiara
honoratur ; Hoc Symbolum explicat. Nam si pontifex servit rCuci ; quid non
faciemus nos! qui aut unum caput Ecclesiae agnoscimus : aut corpus uniforme non
agnoscimus.
]U. Hierographia
simplex.
Auctor &
Symbolum, & Hieroglypton, manifestum facit. Est enim Aeneas Sylvius, qui
praeter spem, ad summu Hierarchiae fastigium, licetvirtute ascendit. Sed &
Aaronis virga pullulavit : ad quam in re seria allusit.
]V. Hierographia
simplex.
Vtrumq ; hoc
clarum. Ex tenebris enim auctor in lucem refulsit.
]W. Hierographia
simplex.
Non hic ulla
difficultas : Ponte.n. tiberim stratum vides.
]X. Hierographia
simplex.
Hesiodus,loco
impedito, pluribus verbis colloocat virtutem. A verbis ad icona. Olea &
Palma Virtutis praemia sunt.
]Y. Hierographia
simplex.
Qui Religionis
causa peregrinantur ; in montes ascendunt, in valles descendunt : Flumina
trajiciunt : Rivos trant : Sulcant maria. Devia, invia, non viam modo permeant
: Deflectunt in semitas. Non semper tenet regiam. Quid religionis antistites
facere opottet! In hoc exilii loco? Hoc enim vult auctor Pontitex : Cum tres
scipiones, S.Trinitantis auxilium praesenrent.
]Z. Hierographia
simplex.
Eadem manus poenam
& proemium offert. In nobis electio est.
]U].
Hierographia simplex.
Obductumtenebris castellum in scopulo videmus ; sed & videmus coruscantem
serena luce Lunam. Quid vult Mysta? Non hic tantum, sed & secundum
miseram hanc accaducam, aeternam ac felicem vitam.
]\. Hierographia
simplex.
PRIMO Antica
parte, piiam subjectam vides, quam ventosam Plautus vocat, vento enim impletur
: pugillatoriam Martialis, quod pugno, veluti nervo, excutiatur armato, &
simul subjectum follem. Qua in re si qua obscuritas ; verbis illustratur. Nam
ad virtutis exercitium & praemium : animi vigore, & magnitudine opus
est.
2. Postica,
frenum, & id quidem suave : vel quod compressis voluptatibus, vita sit
oppido suavis : vel quod potestatee illa Leo ].moderate uteretur.
]]. Hierographia
simplex.
Vei fabricae
culmen : vel Belli intestini finem, hac imagine ne quid quam optavit Hadrianus Y.
Morte enim praeventus est, & Christiani etiamnum malunt inter se, de gleba
terrae : quam Barbaris, deimperio orbis terrrarum contendere : aut, qui solus
tantum audet, Imp.RudolphoU. subvenire auxilio.
]]T.
Hierographia simplex.
Trium
hieroglypton, idem Symbolum est, liet bis Solem, Sydus semel adducat Auctor :
& Soli iterum unam ex septem pilis, gentiliciam objiciat. Ita Clemens Z.
integritatem suam voluit, ab injuriis fortunae & hominum vindicare :
incendium urbis, ut hic arborum, majori vi, quam humanae tribuens : &
invidia, qua flagraret, se esse superiore, in lucida imagine ostendens.
]]U.
Hierographia simplex.
ROMA, cui arae erectae a pagnis, hic in ara crucem manu tollit : hanc esse,
cui debeatur, cultus, clare demonstrans, inter Matronas, quarum ferventior
pietas, ut quae totae, affectus sunt : & Patres si non hi sunt Prophetae
& Apoatoli :illae vero Sibyllae, quarum oracula collegerunt Suidas
& Lactantius. Symbolum certe regii Prophetae est a morte vindicantis
Christum, qui in crucee mortuus creditur. Sic scilicet Deitas abs Humanitate
distinguitur.
]]V.
Hierographia simplex.
Committit Plinius,
aut verius Natura delphinum cum Crocodilo, quod ad Symbolum adaptari posset. Ingenio
enim & celebritate magis, quam viribus, hunc ille superat. Ita crocodilium
armavit, & cute induravit Natura : molli tantum, ac tenui ventre. Hoc non
ignorans. Delphin mergit se, & hosti nixo viribus submittens dorsum, cui
cultellate inest pinna, in tempore asaurgit : & in alvum, solam, ut dixi,
telis expositam insinuat sese : atq ; illa, ventris penetralia, hauritapina. Hoc
autem natura ludicrum vult ; ut ad versus potentiorem nitamur prudentia : &
tempus atq ; occasionem ne negiligamus Voluit autem Mysta Delphinem, cum
Chamoeleonte in arenam adducere, qua ratione non intelligo : Delphinem enim
simul ac terram attingit, occidit, hac forsan : quod tarditate Chamoeleontis,
celeritatem Delphlini temperandam : & modum tenendum existimet.
]]W.
Hierographia simplex.
Villae Juliae,
cujus sciographiam haemus, fons est virgo, id est, virtutis sedes nec delitiae
suburbanae, vitiis urbanis inquinatae.
]]X.
Hierographia simplex.
Micans Sydus,&
altare fumans, admonent nos suppliciorum, & votorum. Nam quod nos nsotrum
thema lateat, aut fallat, tutissimum perfugium est, ad aram Numinis, potentis
rerum. Primitiae frugum altare circum, non tam ad intuendum nobis, sed ad
imitandum propositaee sunt. AEquum enim nos gratitudinem Deo, a quo omnia
habemus,munusculo declarare.
]]Y.
Hierographia simplex.
1.
Symbolum
ad Chridti aeternitatem : Icon ad mortalitatem spectat.sic igitur Pont. Max,
loqui putatote : Regnum tuum Christe, qui crucem auatulisti & tormenta
crucis, amore nostri pertulisti, perpetuum erit, nec ullis seculorum spatiis
finietur : licet mors tua, impios perstringat. Temporis enim fuit, quod
clepsydra Calvariae notat. Imo mortis aeternae frenum est : quod sequens imago
declarat. Ac si quem dubitatio, aut stulta sapientia ventilet ; patent libri
mystici : qui annunciarunt, ita consirmarunt regnum Christi, cruce partum.
2.
agunus
in ara repraesentat Christum, propter innocentiam : & sacrificium Agni
Paschalis, typus erat mortis Christi.
]]Z.
Hierographia simplex.
HIC Symboli
prioris auctor est Apostol. Prosterioris Propheta. Hierogiypti utriusq ; Pius X.
1.
Insignia
qui submittit, se submittit Deo. Hoc Pius facit : & intignis spei assertor
S.Spiritus, spem Pontificis ratam facit.
2.
Atq ;
haec quidem prioris sunto Posterioris est Navigium, procellis & rempestate
agitatum, sed cujus fluctus mitigat,ac sedat : qui coelum & mare, uti
condidit, ita regit.
]]U].
Hierographia simplex.
1.
Prior
est fiduciae Servatorem, ut manifestum sit eex libamine & Hostia, si
obscurum foret Symbolum.
2.
Posterior,
fructum fiduciae, manu repraesentat : german flornens : & claves, tantae
dignitatis argumentum.
]]\.
Hierographia simplex.
Gregorius ]V. Portam,
quam sanctam vocant, reclusit, & clusit. Quo anno patet. Symbolum vero,
optantis est, sanctum limen subire, sanctos & insontes.
]]].
Hierographia simplex.
Xystus X.
vindex scelerum, & assertor jjustitiae, in monte tertio ( de monte
vocabatur ) ut eminentiori & magis conspicuo, gladium in acumen, quod crux
tenet : fixus enim cruci Christus, est norma Patris : per libram, aequa
bilance, id est, aequalem justi canonem, Cornucopiae : ex altero ramum oleae
producens. Quod justam gubernatione personarum, pax pacem, rerum copia, &
ubertas consequatur. Quam temporis sui felicitatem, symbolo, ut legere est,
expressit.
]]]T.
Hierographia simplex.
AERario insidens
Leo, cum stella, suprta collem inter duos assurgentem, Pontificis curam de Rep.
cujus nevrvus est, censore olim non solo Demosthene, res numaria, in plano,
licet sublimem locat.
]]]U.
Hierographia simplex.
Globus terrestris,
si terrigenis omnibus, gratus est, nec affirmare ausim : multi enim queruntur,
nec negare : nemo enim coelestem quaerit Confugiunt nonnulli ad mortem, veluti
adportum, non mundi odio, sed fortunae suae. Plures coelum cantillant ; sed quod
excedere cogntur terra. Quod unus vir, probari se omnibus existimet ; extremae,
dementiae est. Nam qui fuit, delitiae oribis terrarum falso ; lacrymae
ludaeorum vere.
]]]V.
Hierographia simplex.
Hic optat,
Mannaperplui Robur gentilicium. Imo Hesiodus non gentilicium Insigne, at satam
aut natam forte quercum, si recte vidit Theophrastus, manare sublucanoillo
liquore vult. Na Matthiolo felicius corescere videtur in fici, frxini,
Orneglossi frondib. Certe si in Amygdalae, Persicae Quaercus folia deciderit,
mellis more defluit. Nec suam modo familiam, quam ex robore aequum est
agnoscere ; sed Italiam totam : quam non solum fecundae, verum etiam jucundae
arbores cohonestant. Nonno.n. Poetae, Manna nostrum est YYY & liquor ille
dulcioraunt salubrior melle, coalescit grumosus, cum in frondibus arborum
variarum, tum in herbis & lapidibus, ipsoq ; solo. In tanta beningnitate
Naturae ; bene praeterItaliam, Ecclesiam, quae Italiae finibus non continetur,
sed vix terminis terrarum oribus, complexus est votis. Quod piis, probo. Quod a
Jove, nescio an omnibus probarim. Nam licet Juppiter sit juvans pater ; religo
olim fuit, figura Jovis exhibere Deum. Jam Melle Jupiter pluit, Rusticorum
fuit, Galeno teste, non Principum de Manna Italiae, proverbrum. Hoc addo, ne
quis nesciat ex Orienteadvehi, idem re, nominibus distinctum Hoc Manna, illud
Tereniabin Arabes vocitant. Quod autem ego vota Mystaelatius interpretor,
mentem ipsius, non meam rimor. Est enim Pont. Max.pro Re, non privata, sed
publica Deo vota nuncupare.
]]]W.
Hierographia duplex.
Petri Lembus, jam
olim Ecclesiam refert, quae licet, jactetur aearumnis, ut procellis ille ;
Gubernatore CHRISTO, semper liberatur & vindicatur ab injuriis.
]]]X.
Hierographia duplex.
1.
Prior
tibi Ensem & Pedum, forma decussi, Harmonice conjungit, quod Ser. Tullii
Regis est : qui Numam & Romulum simul aemulatus est, ne, ut sub illo,
dissolverentur : aut, ut sub hoc, efferarentur animi civium. Nihil igitur
omittit, qui Servium in regno imitatur ; sed rectam civitatis gubernandae
normam tenet.
2.
Posterior,
priotis confirmatio est. nam ut scopulum, nequidquam verberant marini fluctus ;
ita suis librata ponderibus stat, & semper stabit justa rerum gubernatio :
hostibus formidini, ciuibus quieti, sociis praesidio.
T. HIEROGRAPHIA SIMPLEX VTI SEQVENTES CAESARUM.
QUEMADMODUM
Poenis, Romani populi legatus.eodem sinu pacem & bellum offert ; ita Imp.
Romanorum Rodolphus T. Caesar, eadem manu hostibus & dubie
fidei sociis, ut animadvertis ex sparo & ramo olivae.
U. Hierographia
simplex.
Adolfus ab augsuto
sumsit : Augustus ab Euripide, verba duo natura inter se opposita, & arte
decenter coalita. Haec loquuntur, tantum vocem non edunt, anchora, quam moliri
operosum est : & Delphin, quo nihil expeditius. Praecipitare negocium , est
id perdere. Si aliis rebus mutare consilum & rationes licet, In bello,
poenitentiae non est locus, ut hoc non ad voluptatem pictum, sed ad
necessitatem praeceptum in telligas.
W. Hierographia
simplex.
Haec cunctationi
opposita est : telum enim volatile Albertus T. manu tollit, tantum
non vibrat : & increpans in negocio praegnanti, tardiatem, Tolle moras
inquit, ex Lucano forte : Recte, imo Regie. Nam Alexander magnus, interrogatus,
quid tantas res ea aetate gessisset? Nihil disserens, ait : caeesar nil minor,
celeritate saepius, quam vi vicit. Eiusmodi Principes, cum habemus, non est
quod alios de Rep. gerenda consulamus. Erudiunt enim ipsi nos. tantum abest, ut
alienis, vel rudimentis, vel preceptisindigeant. Hic cerre imperator, duobus
verbis summam belli gerundi complexus est. tanti est cum in omnibus rebus, tum
bellicis praecipue non feriari.
W. Hierographia
simplex.
Fide parentium,
puta : consilio autem imperantis, Resp. sirmantur. Atq ; haec quidem, caduceo
coronato vult Hierographus. Nam Mercurius virga inter angues forte dimicantes
inserta, pugnam diermit : qui parte media, sui voluminis, nodo, quem Herculem
dicunt, inter se vinciuntur : & ab hoc reflexi, dum in oscula coeunt,
circum deseribunt. Sic scilicet judicio Magisatratus, contro versiae inter
cives dirimuntur : & eiusdem consilio bella cum hostibus finiuntur. Manus
vero inter se devinctae, non tantum volunt fortasse fidem civium ; sed mutuam
benevolentiam civium & magistratus : jurat in leges, & injuratus
legibus Divinis tenetur : naturalibus obstringitur.
X. Hierographia
duplex.
1.
Aquila
est orbi hiulco insidens ita ; ut unguibus hiatum cohibear. Cum Ieroglypto
concordat Symbolum ex eo natum : quod sibi de competitore vicoriam promitteret.
2.
Et hic
Aquila Solem sontra tuens, audaciam eiusdem, contra rivalem, cujus familia Sole
clarior, declarat. Symbolum simile, quo jam se non tantum adversario opponit ;
sed & cum Deo parum modeste ponit. Est qudem Aquila Jovi sacra, ut ad
fabulas rem revolvamus : & a Mario, ut in historia, sola legionib. est,
Plinio teste, consecrata. Sed absit mihi omnis cum Deo comparatio, Inqua enim
est, ne dicam, stolida & vesna.
Y. Hierographia
gemina.
Hic femore tenus,
Statua in basi stat : istic integra. Pugilis forte. Utriusque idem Symbolum :
haud dubie, quod ut fundamentum, est aedificii firmamentum ; ita consilium
Regis, sit fundamentum regni, ut, vulgo homies, alia in Principe observent :
quemadmodum domus parerga potius, quam domum. Demosthenes profecto, cum alii
alia laudarent in Philippo Rege Macedoniae, vituperare illas laudes &
regias quaerere. Quae illae ; inquies : se regere, uti opinor, & Remp
gerere.
Z. Hierographia
simplex.
Lynx est acuto
visu, maculoso tergore. Audaciae simulacrum Sigismundus vult. Timidam tamen
Horatius appellat. Olaus magnus ab ignavia tuetur : cui de animali patriae,
scribentidebemus assentiri, praesertim si etiam cum cervis bellum gerit, ut credit
Gesnerus, Cervi enim in Suecian on sunt. Certe, quae praevidemus, minus
timemus, ut illa perspicacia, feram omnia contemnentem facit.
U. Hierographia
simplex.
Vencslaus, si
caetera, infra Majestatem Imperatoriam ; joc supra multos Regum & Caesarum
: quod, cui reluctari non poterat, cesserit fortunae, nec in fratrem quid quam
gravius statuerit, quem fortuna dedit aliquando in poteststem. Hoc vult cum
Navi 6 mari agitata : tum sententia medius fidius gravi.
\. Hierographia
simplex.
Orbem Coronatum
decenter vides. An gnomen probes, nescio. Quemadmodum enim non eodem omnes
palato sunt, cum hos acria, illos dulcia capiant ; sic nec ingenio Ulysses
tectus : Ajax nudus. Illi probaris facile : huic minine. Plures fortasse sunt
Ulysses, quam Ajaces. Et vere simulare, citra injuriam, semper enim haec absit,
ad rem, si cujus magistratusfacit. Nam soles mater,liberos infantes prudenter
decipit ; quos perderet, omnianundando. In populo autem quot sunt infantes? Non
quaero, aetatene? sed vanitate?
]. Hierographia
simplex.
Danaem Juppiter
aureo imbre perfudit, & compressit. Hac fabula, & non fabulosa
sententia, conjunx Sigismundi Barbara, pudicitiam venelem censet, liberalior
tamen pudoris sui.
]T. Hierographia
duplex.
Imo pene eadem .
nam idem signum, idem Symbolum. Hoc differens, quod hic celitus detur : istic a
signifero exceptum, nec ab eo solo gestentur : habebat enim signifer
laborissocium. Et sunt eaedem uspides hastaru utrinque in utraq ; facie
Numisismatis. Signum, inqua militare, quod a Persis ( nam aqnam Xenophon notat
in expeditione Cyri ) per Macedonas Imperii successores, ad Romanos transiit. Qui
autem socio praereptum vult ; in hostes videtur missurus, quod dubiis in rebus
ad concitandos militum animos, factum legimus frequenter. Atq ; haec sub
aoculos cadunt. Quod autem coelitus datur ; a Deo pendere victoriam Imperator
ostendit. Ita videor Hieroglypta intelligere. Quod autem victoriam fugam
nesciat,non scio, quid Albertus U. Velit. Nam ipse in apparatu belli
Turcici, in agro Strigoniensi mortuus est : & fortuna in bello saepe mutat
vices ; ut propior victo sit saepius, qui tandem vicit. Dicitur Graecis YYY
& quidem YYY a non cedendo, sed quam Homerus, mutantemsubinde vices, verius
nominat : Virgilius alternam. Boni igitur omnis potius, quam veri YYY nominis
causa, dictum quod scriptumlegis, puto.
]U. Hierographia
simplex.
Leges & arma
in promptu habes, illae regunt, haec tuentur imperium. A Justiniano habet Imp. Fridericius,
ut sine quibus Imperatores, non modo Imperium, sed ne nomen quidem tueri
poslunt.
]V. Hierographia
simplex.
Consociatio est,
quam compaginem vocant. Sed Imperattix de Analogia loquitur, quae est
proportio. Dividitur autem in Arithmeticam, Geometricam, & Musicam. Quam
omnem Timaeus Platonis, in mundi fabrica observat. Bodinus in Rep.primus, ut
videri vult. Duas certe priores species notant Plato & Aristoteles in Rep.
sed Poetae harmoniam Cadmo ante desponderunt, Et illi concentum ex Arithmetica
& Geometrica proportione, suaviorem quavis vocum harmonia cognoverunt. Est
autem rerum proportio, in natura, ni esset illa ; haec non seest. Nunc concors
ista rerum discordia, naturam ut statuit, ita servat. Est Rep ut studia pacis,
qua Palma significat. Haec enim coronam, quam laeva tenet, retinent : & ut
domi pacem praaestant ; ita foris victoria pariunt.
]W. Hierographia
simplex.
Sex radiis Mystae
rotam vitae humanae fulciunt : propter totidem vices. Quam aspidem acumine
gemino per internodia dirimunt ; hujus vitam laboriosam volunt. Volvitur aute
haec rota sub mundo, qui mundi Principem notat, cujus vox quoq ; exauditur :
per tot discriminaterum. Quot vero? Quot acini sunt Punici mali. Sed &, ut
hoc duri corticis est & insuauis ; ita acini grati : nuclei medici. Ad rem
accommodate. Nam dulcissima est, recte factorum recordatio.
]Y. Hierographia
duplex.
Primo, Imp
Maximiloanus primus, priorem uxorem duxit, Mariam Caroli audacis, ultimi
Burgundiae Ducis filiam, ex qua sustulit generosam sobolem utriusq ; sex us. Hoc
significare vult aquila. Ac quod haec pullos suos, qui Solem contra tueri
nequeunt, nido, ut degeneres expellat ; prolem suam omnem generosam, ut erat,
asserit. Hincillud Symbolum. Sed & in eo vincit Aquilam : quod haec tantum
tria ova pariat : & aedio alendi, exclusum, ex pullis, unum exturbet. Quippe
eo ipsis tempore ciubum negavit natura, ut scribit Plinius de quadam Aquilarum
specie : ne internetione, reliqua animantia, delerent.
2. Posteriorem
duxit Blancam, Ducis Insubriae si liam, majori spe, quam re Licet Junnonem
Poeta appellet, quod nescio cui Jovi, apud Paganos, non licuitimpune. Hic
junonia est avis ; ut istic Iovis in Palma, non illa frugifera, si tamen altera
non est laurus. Species referre arboris non est opere pretium : & sine
opera nostra, pretium est apud Plinium, ac nescio, an apud Theophrastum quoq ;
. Hoc scio Aquilam in rupibus nidificare, & arboribus. In palma laurove
collocare licuit Imperatori : debuit sculptor in faecunda. Multo minus Buxo,
quod semper vernet,Belgae palmam nuncupant.
]Z. Hierographia
duplex.
Columnae utrinq ;
sunt binae. Inter posteriores Aquila alis utramq ; contingens. Coronatae
utrobiq ; . Herculis appellant, sive montes Calpen & Abylon : siveaereas
vere columnas, quod ulteriora, omnia esse mare, creditum sit vulgo. Nam
Platonis in Timaeo, alia longe sententia est : & ultera esse, si non
continentem, insulas, Sertorius apud Plutarchum ostendit. Columbas avo materno
Caroli X. Imp.orbem novum aperit. Calorus plura detexit, atque
occupavit. Unde Symbolum, ex Pindaro sumtum : plus ultra, utriusq;
Hierogliptiidem. Nam & in Hieroglyptis hoc tantum discriminis est : quod
uno utitur, ut Rex : altero ut Imperator.
][. Hierographia
gemina
1.
zodiacus
est, & in Circulo suo Sol. sed nondum in auge : sic enim Alfonsus Apgaeum
vocat, Graece tamen : fulgorem quippe significat usu populari : in arte vero
maximum recessum Solis a terra, qui est circa quartum circa quartum fere gradum
Cancri. Quid vult Imperator tam erudito Symbolo & Hieroglypto? Plura
sperare ex quo nodum omnia detexerat : & magna licet, animi sui magnitudine
duceret inferiora.
2.
Spes
prisci honoris, & restituendi Imperii suscitata est, ex capta Urbe, quam
Tyberis secat. Hic enim ille est, qui inter populeas frondes, tam largo utre,
rivum profundit, oblata fortassis ab aliquo assentatorum majori animo contemsit
Imperium urbis : quam sui urbem ceperunt.
]\. Hierographia
gemina.
PRIMO
Carolininorum dixi, non Caroli Numisma prius. Et hoc aerariorum Bruxellensium
est, ut ex inseriptione constat. Calculus ex Pyxide ratiocinar orum. Est autem
in hac facie, aquila, pede altero Basiliscum calcans : altero anguem tenens. Aquila
Imperatorem signat : Basiliscus & anguis, Imperatoris hostes, bello jam
subactos : ut quos in manu, in potestare habeat.
2. Laurea cum
ipsis baccis corona, victoriae utilis index est : vinsta perpetuitatem &
pacem secutam indicat. Pacato igitur hostico, jure oblata est Carolo.
]]. Hierographia
simplex.
Imp. Carolus,
elocans filiam Mariam, Maximiliano Imperatopi, locavit sub manu dei. Hinc ille
manus : & duo MM (initiales litterae Sponsi & Sponsae ) fidi amoris
ergo, inter se conjunctae.
]]T.
Hierographia simplex.
Charites sunt,
quarum aversa rosas utraq tenet, pro flore aetatis : dextra Myrtum propter
venustatem : laeva glandem, foecunditatis ergo, aut moderationis in tanta
fortuna. Urna perpetuo fluens, stirpem generis promittit : corona regnum. Genii
sociare se Deabus gestinunt, quod augustiora sunt, quam humana, quae
Princioibus bona pbtingunt. Quod non tantum amore sed judicio, in sua conjuge
imperator amplexus, ante Charites ponit. Nec divinatio sagacissimum Principem
fefellit. Nepos enim rerum potitur : & filius hereditario matris regno
crevit.
]]U.
Hierographia gemina.
1.
biceps
Aquila imaginem Crucifixi gestans Ferdinandum Imperatorem proponit, omnia sua
cum Imperio, committentem Deo.
2.
Danubis
ex germania per mediam Hungariam means, vatiis ostiis se in Pontum Euxinum exonerat.
Eo signatus est Numus, quo tempore res Imperatoris erant in Hungaria secundae,
recepta ex pacto Transylvania.
]]V.
Hierographia gemina.
VTrap; habet
Sphaeram, cum insignibus gentiliciis. Prior super positam : posterior infra
Aquilam, ut hic basia, istic fastigium. Vtraq; ductas a centro lineas ad
circumferentiam. Aut me omnia fallunt : aut bonus Imperatoe undiq; spirat Deum
: & sperat coelum. Atq; ei fuisse propositum, Symbolum clamat : Christo
duce,
]]W.
Hierographia simplex.
Connexae dextera,
altera est Imper. Ferdinandi : altera Annae, Reginae Hungariae, Filiae
Vlandislai. Omen connubii. quod perpetuum, & stabile, expetit Symbolumf. Rosa,
cum venustate, suavitatem praetendit.
]]X.
Hierographia simplex.
M. cum Caesareo
diademate, est Imp. Maximiliuanus U. mundus vero, quidquid in mundo est.
sceptrum autem jus : ensis arama, quibus jus vindicadum est. quod quia
dissicile, Domino orbis, rem permittit.
]]Y.
Hierographia gemina.
1.
Prioris
Symbolum est Graecum In tempore utrumq;, id est, nunc placabilitate, nunc
severitate opus est, ad retinendam Imperii Majestatem, quemadmodum Aquila
biceps, si loqui posset, simul loqueretur. Sed vocalis est palma, Praemii
simulacrum : & fulmen, irati Jovis argumentem.
2.
Posterioris
latinum, comminuam, vel extinguam, puta semiplenam Turcarum Lunulam. Hoc enim
Aquila, id est, Imperator a christo optat ; cuius Cruce insignivit fastigium
Coronae.
]]Z.
Hierographia duplex.
Primo. Sic aliena,
qui in vadit, quod huic, sub Equite, strato eveniat. Non vana imprecatio Imp. Maximiliani
Regis Poloniae designati. Nam Stephanus non fuit longaevus, & agnati, suos
quisq; patitur Manes.
2. Victrix corona
per Mundum & Diadema transiens Domino & Archiecto Mundi. Regnum &
Imperium refert acceptum : aut vero dignus ea corona Maximilianus, cuis Littera
capitalis, medium obtinet. Nam ex Mundo, Imperii insigni, arcus exit : cuius
cornua ad peripheriam Numismatis, quae hic extima coeli superficies est,
tendunt ; quod non alius sit potentatis regiae tutor, quam datoe, Deus,
]]U].
Hierographia duplex.
1.
Simplex
utriusq; & idem Symbolum, nec non pium Nam de sua diffidit prudentiae :
& providentiae fidit divinae. Igitur Aquila, nunc insidens Mundo
cancellato, ( quod judicium est difficultatis regnandi ) mordicus Anguem tenes,
nihil aliud vult, quam Imperatorem, omnia & praeterita, & praesentia
& futura, Deo permittere. Haec scilicet angnis licet hic non in spiram
actus, notat.
2.
Aquila
insidens globo terrestri, aetate, ut apparet gravis, exhibet Imperatorem, mole
rerum gravem, nec leven aetate, in Deo, conditore huius Machinae, totum
acquiesere. Tenia autem circumfusa sine notis, sotat Imperatoris, & non
cuivis nota consilia.
]]\.
Hierographia gemina.
1.
coenotaphium
est haec Pyramis : nihil enim simile est Pragae in monumento. Ad imitaitonem
veterum AEgypti Regum : quos etiam aemulata est Roma, in tumulando Caesare.
Luna infastigio deficiens, mortem designat, id est, animae migrationem e
corpore. Nam in scapo, AEternitas animae impressa, dicam, an expressa est, pie
a Christianis. Et Cyrus hanc viam ingressurus, graviter apud Xenophontem, de
immortalitate animae disserit.
2.
Romani
Principes suos referebant in numerum Deorum. Pyra cremabatur corpus, in
culumine Aquila erat retinaculis dextre vincta. His adustis Aquila, altum cita
tenebat ut pluribus, Herodianus. Et haec credabatur, animam Principis, in
coelum vehere. Explosa superstitio est. Hic tamen Aquila, pro Imperarore, verba
facit, ut quivis ex Symbolo intelligit. Nam insignia Imperii, & signa
belli, humi posita, aperte clamant, depositam esse rerum humanarum curam, quae
nihil ad divinas.
]]].
Hierographia gemina.
Primo. Quae
sinistra est, ad dextram converto. Nam M. id est, Mariae, (quod prima littera
nominis sit ) sola spes erat. M. id est, Maximilianus : in marito enim fida
conjunx acuiescit.
2. Posterior ergo
re, quae prior est ordine. Sed nec a proximo Numismate aliena est, vides enim
inter frondes, frutices, pyra, id est, Pyramides, abslato enim in acutum, quo
pacto flamma desinunt. Vides, inquam in corolla, quae cingit meditationes
Imperatricis, & hac notat sobolem felicem : cujus, propter aetatem, tota
spes erat, in frondibus, id est, in spe. Interiora sunt angustiora. Tres
Coronae in medio positae, media Imperatoria : dextra, Castiliae : laeva
Argoniae designant abjectum omnem fastum. Subjecta corona spinea, quam quinq;
vulnerum Christi capitalium stigmata, distingunt, positam indicanr. Atq; illa
superne fulgens spes ex Iride emicat. Corona clarum bravium, & certaminis
praemium est. quod etiam Poetae voluerunt Hesiodus & Horatius. Ariadnae
Bacchus dedit : & ea mortua, ut virttutis memoria non moritur, retulit in
coelum. Sidus est, suora humerum Arctophylacis. Oritur, cum Scorpione, Nonis
Octob : occidit, exoriente Cancro & Luna. Habet stellas nove ordine, &
in orbe. Si pictor subtraxit, ignoscendum est : si Mysta, cognoscendum est,
octo species beatitatis designari. Sed & sunt qui octo tantum stellas
numerent.
]]]T.
Ad superius Numisma te mecum converte duplex est.
semper sectus sum
ordinem. Hic non execedo, sed in ordinem cedo, finem vitae, & infinitam
vitam Imp. Maximiliani U. Caesaris.
1.
Duo
Hirici nitentes in contraria significant, ille immortalitatemanimae : hic mortalitatem
corporis : Mystica interpretatione recepta ante.
2.
Symbolum
prius non exposui : positum enim est in luce. In hoc nihil obscuri. Et si quid
esset obscurum ; id manifestum fit, ex Anno & Consule, id est, inscriptione
interioris circuli : scribitur enim quo anno ex hac vita misera &
momentanea, in illam felicem beatamq; migrarit Imperator. Caeterum larus cum
baccis, immortalitatem parti,& immortalem gloriam liberis in hac etiam vita
promittit. Certe & fascia, qua devincitur, regiam, si non potestatem singulis
: dignitatem omnibus.
]]]U.
Hierographia duplex.
1.
Calculi
in abaco sex ( septimus enim parti divinitus obtigerat, ne miremur subsultare )
concordiam sussragiorum expimunt : tot enim reliqui sunt,secundum Regem
Bohemiae, Principes in Imperio viri.
2.
Semper
parco laborimeo, & tuo lector, scilicet, Hoc est,quod Symbolum prius,
praeterii silentio. Et hoc quid habet dissiculantis? Aquila jam tum meditabatur
bellum in Turcas. Hinc illud telum, quod unguibus librat.
]]]V.
Hierographia gemina.
Primo. Rursus
Aqilla volatile telum tenet, vibranti similis, sedens in fafscia, cuis Symbolum
est : Adsit. Supple, inquit de Schola aliquis : Dominus. Mysta sigulas etiam
litteras ponderat, ut in nomine Adam Peda securus Graecos. A. Adjuvante. D.
Domino. S. Superabo. i. Inperatorem. T. Turcarum. Ego piis votis applaudam :
Quod faxit Deus praepotens, & immortalis. Versibus id variis expositum Seco
Bervitio jam Pelsenae imposui, ad Sac. Caes. Maj. Hoc sum brevior.
]]]W.
Hierographia gemina..
1.
Mundulo,
Imperii orbis terrarum infigne est : scepturm tuendi : ensis defendendi :
utriq; laurus, gloriae paris bello & pace, inter inudum & coronam
R.rodolphi Princeps littera. Haec poterant esse occulta. Quid apertius pia sententia?
A Domino pendere Regna & Imperia.
2.
Aquila
tota in Deum versa, quem hic Sol ostendit, significat Imperatorem, pro salute
publica, Deo vota nuncupare.
]]]X.
Hierographia duplex.
1.
Duae
Coronae, haec major, & quae minorem cum nomine Rodolphi U. Caesaris
Augusti ambit : illa minor, quod mulutitudinis, optantis pacem : illa minor,
quod Caesaris cum sagacioribus, qui senper numero pauci sunt, sperantis
victoriam.
2.
Sic
itur ad astra, Qua, quaeris,via? Virtute & constantia, Deiq; inprimis,
netollamur inani virium aut rerum fiducia, incomparabili auxilio,
]]]Y.
Hierographia gemina.
Primo. En Caesaris
sydus oppositum, semilunae Turearum. Ita Deo placuit, horum immanitatem, illius
humanitati opponere.
2. En contra
monstrum, Parma constantiae, & gladius vindictae, Monstrum Chimaera est,
quam Bellerophon bell vict, tricorpor, ut Homerus describit. Charistius
interpretat ut tres unis virtute populos superatos esse. Et Caesarem divinitus
concitari, adversus Turcam monstrosum hostem : quod enim hoc Imperii genus? a
parricidio auspicari? nullis terminare legibus? sola niti libidine? indicat
Symbolum, ex Poeta sumtum : tu ne cede malis, sed contra audentior ito. Jam
triceps est, quod in Europa, Asia & africa tyrannidem extendit.
]]]Z.
Hierographia gemina.
1.
aquila
biceps, in rupe sedens, Imperatorem in fatigio exhibet ; & dum altero
capite Solem suspicit, altero serpentes circa rupem reptantes despicit ; bona
ipe implet, divini auxilii, contra humanam cum vim, tum dolum. Atque haec duo
sunt, quae contra duo capita erigat Imperator, necesse est. Quae illa capita? Potentia
& Prudentia, mente in Deo non sole, at solo fixa.
2.
Deo
Opt. Max. Imperator proteiajpie desert. Deuteria capiis, modeste Nihil enim
sibi servat : cui secundum Deum laurus, quae peripheria huius Numismatis est,
merito debetur.
]]][.
Hierographia gemina.
Thema suum Caesar
Rodolphus utraq; facie exprimit, cum diversis, sed notis Symbolis. Et ante, ut
apud Tranquillum est, eodem signo signavit nummun Augustus Caesar. Felix huic
fulsit : illi felicius fulgeat, Deum, qui astra ut condidit, moderatur, rogo.
]]]\.
Hierographia duplex.
Primo. Quid magis,
inquit Justitia, ad Deum provocans, aut diutius praestolaris? nec subvenis
mihi, cui tamen Imperium rerum humanarum tradidisti? cum terra & mari
oppugner? Fuit enim tempus, quo terra mariq; rem geret Turca, hoc etiam bello.
2. Jam, Adsit,
interprtati sumus antea. Hic boni omnis caussa, bene repetitur : Divinum enim
adsit auxilium, ubi humanum deficit nos, necesle est.
T. HIEROGRAPHIA MAHOMETANORVM SIMPLEX.
SAladini, qui
regnum nostrum Hierosolymis delevit, exuvias, vel suparum, vel sagulum vides. Moriens
enim circumferri jussit, ne quis rerum successu insolesceret, dignus qui pro
nobis staret : aut qui in Repub. nostra renasceretur.
U. Hierographia
simplex.
Hoc teste
vistoriae Barbarus, persidiae nos arugit. Erant enim ea tempestate, qui fidem
Barbaris datam violari posse, malitiosa juris interpretatione, censerent.
V. Hierographia
simplex.
In cremento Lunae,
incrementu Imperii signat. Sed & decrescit Luna ; deleaturq; tyrannis illa
opto. Suppliciis muliebribus non debellatur bellum. Quid igitur Caesari opem
non fertis, oviri? o Christiani? Sed & Deus in vota vocandus est : sine
cuius ope, nostra habentrma.
W. Hierographia
simplex.
Quatuor
candelabria, jam ante me interpretantur alii, totidem orbis plagas : &
inscribunt Turcica lingua, Alla vere, id est. deus dabit, ut religio
Mahometana, reliquas orbis partes comprehendat. Quod non sinat Christus lux
mundi. Certe aestusbst tum temporis ut hic lucerna una, Nunc incendium, partim
discordia, proh nefas o Christiani vos appello. Et quod caeterorum opem
nequidquam plorem, vestram imploro Germani.
HIEROGRAPHIA REGVM
CHRISTIANORUM.
Primum Hispania simplex.
PRIMa, est
Ferdinandi V. Regis, ut vides, qui Mauris in Betica conclusis,
visus est sibi, non in Hispania tantum, polliceri Imperium ; sed Gubernatore
Deo, clavum oribus terrarum.
U. Hierographia
simplex.
Alfonsi haec est
litterati Regis. Pelicani AElianus. Stroges nos antea. Celebris alias vulgo
est. vult intelligi, se devovisse vitam suam Religioni & Reip.
V. Hierographia
simplex.
Lacessentis &
ad duellum provocantis imago & sententia est. ferocis sit in axie militis. Regis
non est momento temporis, de summa rerum periciltari.
W. Hierographia
simplex.
Tres volutae sunt,
sive, coronae statuarum : ars enim imitatur naturam. Artem docet Vitruvius. Supra
has Diadema Regium. Quaeri vult Rex rebus bene gestis honores cum humanos, tum
divinos, id est immortales. Nam quod in lemnisco circum lamberet per litteras
divisum ; id Ferdinandus quodam die, in aciem educens militem, tusius expressit
: Dia de mas valer. Dies, quo virtus magis est illustranda.
X. Hierographia
simplex.
Mustela fumo
circumfusa, mori malle dicitur, quam transilire, ne pellem inquinet, &
credit Jovius. Gesnerus tamen etiam flumina transilire continuatis sltibus,
observatum scribit : nec metuere, ne tingatur. Caeterum Alfonsus Rex, eo
spectavit. Nam admonitus, ut in conjuratos animadverteret, quorum Princeps erat
unus ex agnatis, regie respndit, malle se mortem oppetere, quam gentilium
sanguine, manus insicere.
Y. Hierographia
simplex.
Hic magni fecit
Imperium : aut verius imperantem omnibus Deum. Nam & Jovis haec ales est:
& Imperii Romani insigne, ut ante dictum. Verba nemo non intelligit. Sub
umbra alarum tuarum Christe, quas pro nobis in cruce extendisti.
Z. Hierographia
simplex.
Fortuna dubia
& ancipiti, animo & virtute opus. Sic eques equitem sternit.
[. Hierographia
simplex.
Murex tetragona
forma a Vegentio describitur, in quamcunq; partem incuberit, gravis existit. Hic
coronatur. Nam Regis Arragoniae Petri est : qui Gallos e Sicilia ejecit. Magna
de sese opinio.
\. Hierographia
simplex.
Nota est Fabula de
cerva aeripede, & cornubus aureis,
quam Hercules fategavit & comprehendit. Hic adjecit alas, &
fabulantem facit, Con estas, id est, cum istis, auro & celeritate, ad
coelum enitar, si tu Deus faveris, calcatis & superatis, potentiae aemulis,
Certe ubi opus est facto, nequidquam consultamus : & auro omnia, hoc anno
expugnari auudimus, quod ut luctuosum victo, ita nec pulcrum vistori. Dissidit
enim ferro, qui aurum fundit. Profertur oraculum Apollinis, quis Apollo? Factum
Alexandri. Sed quod respuit Romana virtus.
]. Hierographia
simplex.
Symbolum luce
clarius est : & quid obscuri inserto, ad firmitatem revicto? cujus inapice
annulus est, velut arrabo constantis fortunae.
]T. Hierographia
simplex.
Deo sceptrum
submittit Rex, ut par est, Regi Regum. Coronae suae orbem terrarum nihil modici
promittens sibi, Gubernatore & Adjutore Deo.
]U. Hierographia
simplex.
Hic jam ipse
gubernaculum orbis terrae corripuit : & supra orbem in luce, non in
tenebris sedet : manu aut victoriae aut ramum praetendens.
]V. Hierographia
simplex.
Manus arnata
lanceam tenet. Et quasi nullaum aliud Regis esset officiu ; hoc opus est :
inquit Rex Petrus, & opus quidem est, ut Rex regnum defendat armis,sed
multo magis legibus, quibus gubernantur : maxime justica, & hac animi
assectione : Ne quem violem. Nam justum Magistratum Deus justus tuetur,
defendit ac gubernat. Caeteum lancia, unde lanciarii apud Tactium vocabulum
Hispanicum Festo est. et hoc telo nostri Proceres saevius in se, ad voluptatem,
quam ad necessitatem olim glandiatores concurrunt.
]W. Hierographia
simplex.
Duae anchorae vel
propter se, vel propter formam decussim firmae sunt. Hic Rex duorum regnoum
opes congerit, & egerit : diademate enim cingitm non male, quod ducem bonum
( hoc enim duae voces Hispanicae sonant ) optat, non impie, magis pie, si non
ducem itineris, sed in omni actione ante signanum Deum optaret. Inepte, quod
cynosuram intra & non supra collocat.
]X. Hierographia
simplex.
Falconem quis
primus domuerit non quaero : turpe enim si primus Caesrum aliquis. Nam aliae
sunt artes Imperatoriae. Auqupio nimis esse deditos, quibus Imperium dedit
Deus, argumento est Henricus Imperator cognomento, non abs re auceps. Majora
cedere mmori, ut falconi, id est, ingenio vim cedo. Et Principis est ingenium
exacuere, non minus, imo magis, quam exercere vim. Hac enim belluae nobis
praestant : illo nos nobis.
]Y. Hierographia
simplex.
Quercus est,
&, ut ait Symbolum, semper eadem. Id est, Regem decet, necad ad versis
succumbere, nec prosperis esserri rebus, quod constantia maxime hunc deceat,
quo Resp.stat & gubernatur.
]Z. Hierographia
simplex.
Cernis turrim, & quidem figura perfecta, sed infecta est : &
frustra laborant, qui custodiunt eam : nisi Dominus dominans custodierit eam. Hoc
frtur dixisse Arragonus, regni neapolitani Rex, quando suorum levitari, &
Gallorum furori cessit. Nec falso. Nam Carolus [. qui Gallos rexit &
duxit,non toto vertenteanno, versis fatis, regnum amisit. Et certe, si absque
causa nihil fit ; quid facient secundae causae absq; prima & principe?
][. Hierographia
simplex.
Natura detur, an industria comparetur virtus, quaerit alicubi Plato. Et
naturam arte erudiri, ac corrigi, usu coprobatum est. Ferdinandus voluit videri
justus natura, non arte, non cultu, non educatione. Fuerit tails beneficio Dei
quaeris fuit, major est laus, ab his, quae acquisivimus, quam quae accepimus. Aliter
Regi visum est. hinc Adamas passim ex rupe lucens, naturae opera,non artificis.
]\. Hierographia
simplex.
CRystallum Plinius nihil aliud vult esse, quam glaciem, quod locis gelidis
nascatur, imo Graecis glacies dicitur YYY. Quidquid est, genuinum hic Rex non
factitium de rupe ostentat, eadem, qua prius sententia, de Adamante, ut hisdem
verbis sententiam explnat. Mutandae autem imaginis causa, idem sentienti fuit :
quod non modo in re gravi, quam refert Adamas ; sed & in re dragili, id est
vitrea, semper sibi constet, & quidem indole, non simulatione virtutis.
]]. Hierographia
simplex.
Sydus faustum, Hispanice, faustum ducem appellat. Et hoc est, quod navim
ex tempestate in portum revehat. Deus, inquam est, qui Princepes variis
fortunae jactatos procellis explicet, & restituat in integrum.
]]T.
Hierographia simplex.
Salamandra sive alitur igne, sive extinguit ignem, ut Plinius tradit,
constantiae insicium est pierio. Et huic supra, si non subscribit Rex
Arragoniae Joannes, ut legis.
]]U.
Hierographia simplex.
Aves natura armavit. Nos in mutuam perniciem arma cudimus. Non est igitur
Aquila, quae sagittis confodit accipitrem ; sed Rex legitimus, cui ut aquilae
in aves, in populum imperium obtigit : qui Regulum aliquem, nequidquam
rebellantem, vincit tandem, & castigat.
]]V.
Hierographia simplex, licet duplex.
Est enim eadem & scriptura & pictura fere, praeter basim. Atq; ut
rem paucis perstringam. Gordianus nod us est, quem Alexander Magnus discidit,
non distrinxit, ut apud Q.Curtium est. Fama erat, rerum in Asia potiturum, qui
hunc nodum solvisset. Ubi juvenis ille nihil ingenio profecisset ; acinacem
expedivit, id est, ad vim contugit. Juvenem Regem, Principes juvenes &
senes aemulantur. Tantum enim quisq; tenet, quantum manu tenere, & vi
potest defendere. Quod quia majori opera nec eadem semper fit ; basis alia atq;
alia : diversas difficultates recludit. Rex Alfonsus profecto, motam de regno
Castiliae controversiam, armis dissolvit, increpans aemulum : ascende solum, si
pluribus lubet experiri.
]]W.
Hierographia simplex.
BUrgundiae Principem vides, & insignia Burgundiae. Campum etiam, ut
sit, interstitio diremtum : ut equitum sit, non equorum certamen. Provocat ad
pugnam quem vis, more & audacia Majorum, nec ad duellum, sed bellum magis
Laudat.n.hunc ipsum Philippum Erasmus, nec injuria laudat, sed in juventa, ut
praecoces fruges ad maturitatem perveniunt, extinctus est.
]]X. Hierographia
simplex.
Hujus uxor, sub imagine Pavonis, omnia vana censet, etiamsi oribi universo
imperaret, tanto Principe vinduata.
]]Y.
Hierographia simplex.
Belgae Philippo U. Regi Catholico in auguratione non tantum
humanos, verum etiam augustiores tibuerunt honores. Tanti fecere unicum silium
Caroli. Inter hos, illud est, quod philippo cum Jove Imperium dividunt, Pagana
assentatione.
]]Z.
Hierographia simplex.
Huic conformis est Phoebus, imo Philippus, quem in quadriga Solis, ut ples
in omnibus immodica est, collocant : & post exterminare voluerunt.
]][.
Hierographia simplex.
1.
Quernea
corona donabatur, qui civem Romanum servasset. Donatus est Philippus, suscepta
tutela fidei, qua stat civitas Romana. Insertae Rosae olent pietatem, quae quod
inter spinas pullulent, & pedicullo sint spinoso, ostendunt difficultatem
patrocinii.
2.
Reliquum
orbis & delineatur & promittitur : sed Dei solius est dare, ne miremur
Regum cecidisse spe : aut assentatores Regis, opinione.
]]\.
Hierographia simplex.
HAEC non est Regis Philippi, sed Belgarum quorundam qui rebus novis
studebant. Gueseos appellant, id est, mandicos, a Gothis nomen derivatum
Nonnius purat. Fidem Regi tamen se servaturos ad incitas usq; prae se ferebant.
Hinc est illa mantica : & circum Gallice scriptum, fideles Regi ad
manticam, id est egestatem, & incitas, ut dixi. Dextrae junctae societatem
denotant. Ex hac societate natum est sociale bellum, inter Belgas &
hispanos, quo etiamnum flagrat Gallia Belgica, nec intacta est Hispania.
]]].
Hierographia simplex.
Haec Regis Philippi U. est, ut cernis ex diademate &
insignibus Burgundiae. Nam ad hanc pertinet titulus. Et plane opposita
proximae. Requirit enim in Principibus Belgarum, Majorum fidem, plane, ut
Darius, interrogatus, quid maxime optaret, respondit, ( aperiebat tum forte
Punicum malum ) tor Zopyros, quot acinos recluderet. Zopyrus autem is erst, qui
Babylonem Regi Dario nequidquam diu obsidenti, ausus in se hostilia, &
transfugiens ad Babylonios, subegit, ut Herodtus memoriae prodidit. Nituntur
hercie fide parentium, proceru inprimis, quos duces, ut pastores grex,
multitudo sequitur, imperia Principum.
]]]T.
Hierographia gemina.
1.
Pace
Cameraci facta, aut in agro Cameracensi inter Philippum U.Hispaniarum,
& Henricum U. Galliarum Reges, hic nummus signatus
videtur. Nam ut cum duobus de armento tauris, robore praestantibus, caeteri
fere mussant ; ita horum Principum sectam, reliqui Europae Principes
sequebantur. Est autem Pax, quae valuas Iani gemini clausit, serto cincta ad
festivitatem, cornucopiae id est ubertatem quietis, manu ostendens, sed dextra
nequidquam faces moliens : arma enim flammam non concipitunt, quod pacis non
diuturnae omen erat. Certe in pace utrobiq; natum est bellum, primum iin Gallia
: deinde in Belgio, & furialibus armis praetendebatur religo, Stabat tamen
inter Reges pax, donec frater Henrici V. Franciscus, tyrannidem in Belgio
appetivit, fratris enim copias simul traxit : non clientes modo.
2.
Uni
Pellae juveni non sufficit orbis. Pellaeus Alexander Magnus est, a Pella, regia
Macedoniaw. Hoc an tortum sit in Philippum Hispanum ab aemulis, quod ad
Monarchiam tendaeret : aut datum a suis, quod uni orbis terrae Imperium deberi
arbitrarentur, in ambiguo reliquam. Equus effrenis & cursu, fusis jubis
concitus, nihil Rege dignum hinnit ; sed esfrenem licentiam, & omnia
occupandi libidinem : quae procul fuerunt a Regis moderatione. Nam Gallis &
juvenis & senex omnia reddidit, quae belli jure occuparat, consilio magis
laudabili, quam utili, Deglobo terrae nihil dico, est enim in conspectu.
]]]U.
Hierographia gemina.
1.
Regum
Christianoru concordia, est temporis, quo servatur, felic itas Concordiam
signant dexterae.
2.
Forma
decussi rami duo, turncatis frondib. lauri, Ducum Bur gundiae sunt. Coronantur
quod extincta stirps, renata sit, in familia Austria : quae jam & regio
& imperatorio diaaemate refulget, Caeterum laur us, quod semper viret,
victoriae dicatur. Scintillae, quas undiq; sparsas vides, micantem ex hac
gente, gloriam sonant. Et est ex igniariis laurus, teste Plinio, quae mutuo
attitu, ignem fundunt. Quod si adomem spectamus ; felicitatem porten debat, si
inter urendum fragraret, ut Tibullus quodam versu indicat, & interpres
Homeri Eustatius. imo & Porphytius Philosophyrius. Nugae : semperenim
fragrat.
]]]V.
Hierographia simplex.
LVsitana Herois, veluti Sydus resplendens, soli regi Philippo dicata,
& desponsa est : qui tim aetate & poetentia, ut illud coeli jubar
florebat.
]]]W.
Hierographia simplex.
Regia Angliae Maria, instautare religionem conata, quo tempore, Philippo
nupsit, praemium & poenam expedivit. Ita caecis lumen voluit restituere :
timidis reliquere quietem,
]]]X.
Hierographia simplex.
Connubio pace firmata, omnia sibi omnes felicia promittebant, quod Gallia,
quae hacten us lumini Hispaniae tenebras tenebras offuderat, haud secus,
quam Luna caussat Ecclipsim Solis, jamcum hispania colluceret. Est autem
insigne Galiae Regum crescens Luna. Caeterum corna tot stellis distincta
est, aut debebat esse ; quot regna habet Rex Hispaniarum. Stellae in circulis
Lunae & Solis sparsae, Principes & Civitates sunt, alterutrus sectam
sequentes.
]]]Y.
Hierographia simplex.
Querneis suspensus ramis & in orbem se gyrans serpens, mordicus enim
caudam apprehendit, & alatus est, non ita sub mentem, ut visum venit. Prudentiae
tamen satis esse constat, hoc ipso ; quod serpens est : Celeritatis ; qiod alatus
: Diuturnitatis ; quod rotundus. Quae omnia cadebant in Philippum, erat enim
longaevus, & vel propter hoc, prudens. Ad agendum suppeditabant vires. Habemus
Philippum, ubi conjunx? Num vides columbam in trunco arboris? Haec Anna Austria
est, quae in orba vinduaq; domo surculum gentilicium insevit. Philippum,
inquam, V. qui nunc rerum in Hispania potitur.
]]]Z.
Hierographia duplex.
1.
Duo
sunt globi, alter caelestis, alter terrestris. Hunc partriae conatur subdere :
illum Deo. Non enim pro focis tantum, sed & aris pugnavit.
2.
Oleae
rami serenitatem : fulmen,severitatem notat, ut & alibi dictu est, &
temperare haec inter sese, boni Principis est. nam ut poenam delictis ; sic
& praemia par est esse virtuti. Caeterum fulmen Vulcanus alatum Jovi
fabricat, ut apud Poetas est, ministerio Cyclopum.
T. HIEROGRAPHIA SIMPLEX REGVM GALLIAE.
CErte tutissimus eras, & nunc es beatissimus Clodovaee,& quivis
tecum : qui manus in coelum erigit : & spem in Deo figit.
U. Hierographia
simplex.
Mente immota spectare & expectare rerum vicissitudienes, si mortalium
quemq; ; Principes maxime decet. Decet eni sibi ipse imperet ; qui aliis recte
imperaturus est. agunt te injuriae hominum & temporum, machinae moltaris
instar. Quid tum? Tu tibi consta. Ac ut aquarum cursus convertunt non ev ertunt
illam ; sic tibi exercitio non exitio, qui & quae tibi inprimis
adversantur.
V. Hierographia
simplex.
Consilio firmatam sibi GAlliam, praepotentis Dei & dicit &
ostendit Rex. Licet enim de gladio Corona pendeat ; nequidquam defenditur
Regnum : quod a Deo deseritur.
W. Hierographia
simplex.
Et paulus AEmilius, & Crantzius Childericum scribunt fortunae &
Regno cessisse, amissa, qua regna stant, parentium benevolentia. Restitutum
quoque in regnum side familiarium Primcipis, Guimei. Nam mutatis civium animis
( successoris insolentia, moverat desiderium exulis ) dimidium Symboli ( aureum
erat ) uti convenerat, Guimeus ad Childericum misit, quo agnitio fortunae
Childerici, renovavit canam sidem Guimei. Vt aurum scilicet slamma ; ita
fortuna fides exploratur. Symbolum ipse divisum potes cernere. Tenet enim duae
dexterae, suum quaeq; frustum.
X. Hierographia
simplex.
Rana est animal in terra & aqua, in coeno puta vistitans, ut sibi non
injuria vindicet, terram & lacus. Fortasse & hic Rex, impendentem
calamitatem familoae cervevs, resspectabat quo se reciperet, aut Insulam
aliquam desertam, aut solitudinem. Vsus est meconeas ante, ut Plinius scribit,
cum tereore Romanorum. Joc enim signo signabat litteras, quibus absente octavio
Caesare, imperaret pecuniam : coaxans non sibi, at Principi.
Y. Hierographia
simplex.
Deside Domino suo, Hugo arma crripuit : & eo dejecto regum occupat. Ab
hoc originem trahunt, qui hactenus Galiam Imperio regunt. Symbolum, exprobratio
ignaviae Domini est. Sed & injusta usupatio, Imperii herilis.
Z. Hierographia
simplex.
Hic non majorem a bello, quam pace gloriam petit. Praeclare Palma pacis :
gladius belli insigne, quo nec utitur bonus Rex, nisi pacis caussa, ut quies
civium, non hostium spolia coccupita videantur. Nam si tantum licet, quantum
potes ; quod scelus potentiori erit illicitum?
[. Hierographia
simplex.
Coelitus anguem tangi vides : & tandem praefractas cervices
subdereiteratis ictibus. Ita aliquoties admonitum clementer, eum qui viribus
fretus luxuriat, tandem divina justitia permit. Aed nos admonet tota
Hierographia, ut contra hostem generis nostri, divinam opem saepe poscamus. Tandem
enim dei auxilio ex insidiis eluctamur.
\. Hierographia
simplex.
Scorpius hominem vafrum repraesentat. Inter Principes eum hostem, qui
aperto Marte non congreditur. In cauda enim vis nocendi inest. Dentem Plinius
appellat, imo dentes. Nam quorundam caudam tribus dentibus horrentem scribit. Licet
igitur eo ingenio hostis, pacisci nobiscum : nisi sublata nocendi : per
culutrum, unicam paciscendi legem.
]. Hierographia
simplex.
Elephas ex cassibus sese explicans : & fortunam virtuti cedere, non
tam dicens, quam decelarans, bono animo jubet esse viros Principes &
privatos. Nam multis hominum persuasum erat : Fortunam superiorem esse, quae
tamen si contra nitendo nequit ; superari quid ferendo.
]T. Hierographia
simplex.
Sceptri apicem manus armata occupans, clare sonat obediendum Regi. Non
enim sine caussa armatur.
]U. Hierographia
simplex.
Lilium insigne Regni Galliae, in rupe inconcussa, vellet regnum hoc esse
perpetuum. Sed & concussum est nosta tempestate : & periodus regnorum
fatalis dicitur circumacta. De qup autem nemo dubitat. Solius Dei Regnum est
aeternum. Quidquid ortum est, occidit. Et hercle Capetus Dominos suos redegit
in ordinem : quemadmodum Carolini suos, Si per Lilium, humanam Christi
generationem intelligiit ; do manus. Nam lilio Mystae Virginem Matrem
assimilant.
]V. Hierographia
simplex.
AB annulo, cuius forma perfectissima est, exiens sceptrum, figura
obelisci, quae & perfecta, coronatum significat Regem mitem, cogitare nihil
mortale ; sed ad regnum coeleste piis votis aspirare.
]W. Hierographia
simplex.
Manus complexae caduceum,
pacem promittunt : & per internatas spicas, rerum copiam & ubertatem.
]X. Hierographia
simplex.
Luna crecens significat hominem, dum spirat, speramtem, quod non
diffidetur. Rex inter homines, Philippus V. cui magnitudo animi, Audaci nomen fecit :
fatetur enim, dum vixit, semper spetasse rerum incrementum.
]Y. Hierographia
simplex.
Gladius bellum : palma pace notavit prius. Igitur dum hic ipse, utrumque,
dicit, neutrum ignorari potest.
]Z. Hierographia
simplex.
Testudo domi & foris tuta est : suum enim tegumen, gladio
inpenetrabile, uti animad vertis, vehit. Hoc fere pacto, quorum regna bene sunt
constituta. Reges civibus tutelae, hostibus formidini sunt. Transferunt enim
quo lubet, copias & classem, animum inprimis justicia armatum, prudentia munitum
: sine quibus animi praesidiis, nulla vis magna, satis valida est.
][. Hierographia
simplex.
Caduceum, virga mercurii est :
pictura vero virgae AEgyptiorum ; Indicium pacis. Na m ut Feciales indicebant ;
Caduceatores finibant bellum, Virtuti igitur comes ( qod in Symbolo supplendum
) pax esse consuevit. Nam vere virtus, quae vel prundentia est,vel sotorum
Regina, aut dat, aut accipit, aequis conditionobus pacem.
]\. Hierographia
simplex.
QVoties repetsm, juncitd dextris faedius publice, ut privatim amicitiam
experimi? Et in publica concordia ac pace, rerum omnium ubertas est : quam non
hic primum Cornucopiae exhibet. Radii Solis supra fusi, Deum ipsum
favereconcordiae declarant. Quod dicit alterum non deficere ; de se dicit. Per
se scilicet non stare, quin semei intia, semper pax duret.
]]. Hierographia
simplex.
Vitorem ulciscitur ultor, id est, lacessitus saepe, lacessentem vincit
& illatas injuste, fortier vindicat injurias. Galea enim & lancea, ut
caetera atma, ambobus communia sunt.
]]T.
Hierographia simplex.
Corsicans Stella est iid, quod qpparet : Corona Regem, qui non apparet,
signat. Ad Symbolum accedo. Astra Regibus, sic enim tres Magos salutant, viam
monstrarunt. Caeteris Regibus, suum cuiq; thema est. Qui vero astra regit Deus,
longe clarius piis & justis Rregibus viam commonstrat, quam vllus
Horoscopus.
]]U.
Hierographia simplex.
Magistratui est potestas gladii : Hic recte unitur, qui non caecus
iracumdia sumit : at sedate, & facie, qua in hoc manubrio exptimitur, aut
mente potius ad Deum, a quo accepit conversa, quidquid lucis habet, a Sole,
quem supra gladium vides, ut superior est Principibus terrae. Princeps
Vniversi, accepit.
]]V.
Hierographia simplex.
Matthiolus Plinium reprehendit, qiod male intellecto Aristotele,
scripserit, viperam, Matris viscera arrodere, ex Patribus tamen, qui de invidia
Graece scribit, invidiam cum vipera comparat : quod ut haec matrem exest, haud
secus illa perimat invidentem. Ignoscamus igitur huic Regi, qui subjectos at
rebelles sibi principes, qui jam sunt filli, ut ipse parens Reipub. viperis
confert, utcunque enim tenet, & quamvis cum sua pernicie, habet in
potestate.
]]W.
Hierographia simplex.
Salamanda iterum in soco, sed jam Italice loquens : Me alo, nutrio, Si de
virtute intelligimus, regie : si de muliere leviter & amatorie, utriusq;
profecta ingens flamma est, & illius clariot lux.
XXV. Hierographia simplex.
HYstrix est, quae spinas sagittales, ut Avicenna loquitur, id est,
missiles, ut corrigit Gesnerus, in hostes, hi sunt canes, mittit. Nam asshiduis
ac uleorum nimbis, hoc animans, ut Solinus, paulo melius loquitur, obruit
canes. Propius ad rem. Ex quo, non satis scio, Francus referat, porcum fuisse
Trojanorum, & plane nescio, an hic spinosus, belli insigne, quem Echinum
Graeci, Erinaceum Latini nominant. Vltus avos Trojae, id est majores Trojanos
Rex Galliae est : quicunque Italiam defendit. Nam ut Romani, ita & Galli, a
Trojanis genus derivant. Trojani autem, id est Trojugenae Romani Italiae, imo
orbis domini fuerunt. Caeterum porucis insigne Romanorum malitare fuit, Festo
autore.
]]Y.
Hierographia simplex.
Inventum esse Cervum,cum Millo ( sic appelletur collare cervorum, ex quo
canum, nec habet aliud nomen ) in quo incisum esset Symbolum Caesaris ;
credamus Regi Galliarum, aut Regum Galliae Histrographo. Huius Regis Cervus
immortalitati servit, aut cupiditati. Spectat enim coronam, quam si in coelo
cupit, ferendus. Neapolitani enim vix annum regnantem culerunt.
]]Z.
Hierographia simplex.
Crater in coelo oritur ]X. K. Martias. Fit ut inter Ecclipses. Qui
usurpat, Ludovicus ]U. in Regum Galliae, Carloo [.
sine herede mortuo successit : & insubriam capto Duce occupavit. Sic ad
defectus Principum respexit. Fortunae hic, istic naturae.
XX[. Hierographia
simplex.
Torquis est ordinis Procerum Regni Galliae, ut apparet ex peensili bulla
Archangeli Michaelis. Erat inquam, jam enim abolitusest : & erat tremor
immensi Oceani : quamdiu illa concordia stetit contra Barbaros.
XX\.
& sequens XXX. Hierographia.
Vtraq; alibi exposita est.
XXXT. Hierographia
simplex.
Candida candidis. id est, bona bonis. Digna Principe vox foemina tantum,
verum etiam viris. Nam ut naturae decet Principem esse facilem bonis ; ita
& serverum oportet esse praefractis.
XXXU. Hierographia
simplex.
Si qua Phoenix est ( fuisse perhivetur, Tactius visam referet, quae tamen
non visa est ea esse, & jam fama non species tantum periit ) visa Gallis
Helionora. Non tam ad Solem, quam virtutem solam conversis, & matronale
decus, Nihil vulgatius, ex cinere, tenasci creditum.
]]]V.
Hierographia duplex.
Tres semilunae, inter se complicatae, cupiditatem Imperio occupandi tres
orbis partem, aperiunt. Plenilunium vero, totius orbis. Examina utriusque
Symbolum.
]]]W.
Hierographia duplex.
Delphinus coronatur Principem Galliae exhibet, cui fortuna Regnum
despondit : sic enim cum salutant populares. Sustinens globum terrae, ad
Imperium terrae capessendum excitat, & quasi arrham dat, clauso intra
annulum orbe, cuius pala Adamas est : quae tam invistum Regem fore, quamille,
omnium vistorem, ominabatur. Atq; haec prioris explanatio est : posterior non
indignet repetitione.
]]]X.
Hierographia duplex.
VTraq; ante posita & exposita, praeter H. quandruplex : quod toties
est Hencricus : quia coronatum, Rex : quoniam spara Lilia GAlliae.
]]]Y.
Hierographia duplex.
Imo simplex, eadem. Symbolum enim idem planet : Feretlux ista quietem,
serenitatem : hanc tempori, illam rebus interpretor. Hieroglypton ante
declaratum, & idem est Corna istic, regiae fortunae : hic absq; corna idem,
facultatibus privatorum, eadem Iridis imago promittit.
]]]Z.
Hierographia simplex.
In hastiludio ( longe enim aliud fuit armilustrium ludus, aut agmen
Troiae, apus Virgilium ) periisse Henricum U. Annales testantur,
testanbuntur, inquam, posteris. Nobis enim vivax memoria est. lancea igitur
rupta, lacrymas conjugi movit : consternata enim est casside mariti refracta. Dolorem
cuspis : Laethalis enim fuit.
]]][.
Hierographia simplex.
Coronatum aureum nummum, ad lydium lapidem dextra haec explorat : &
sic, id est, duris in rebus fidem explorandam docet.
]]]\.
Hierographia gemina.
Primo. Samsonis forma, Hercules formatur : & utroq; majorem fore,
Regem adolescentem, aula praedicat, si, ut Regem incendat gloria, bene : si ut
depravet, male.
2. cervi odoris fragrantia, eliciunt abditas spilieis serpentes, ut
Plinius cum multis obeservavit. Et Reges, quod sciri volunt ; nesciri nequit. Emunstae
naris sunt, omnia odorantur : Ne quis malitiosis consiliis obrepat, spe
latebrarum.
]L. Hierographia
duplex.
Vtraq; facilis & expendita. Prior introducit aut reducit verius Regem,
qui duas columnas, id est, Religionem & Rempub. restituat.
Posterior, quae declaret, illa puritati, hac aequitati restituta, rerum
omnium abundantiam, & regni felicitatem : Non male. His enim fornix &
concameratio rerum divinarum & humanarum suspenditur.
]LT. Hierographia duplex.
Caduceum pacis nuncium : Cornucopiae, felicitatis indicium esse, quid
toties repetam? Haec tamen prior pars Hierographia est : posterior non
inipeditior. Nam duae legum tabulae apertae sunt : Districtus gladius, qui
hostes arceat ; micat : Parma, quae tueatur cives, prolata. Et hinc pax, quam
signant palmae, in foedere,cum Burgundis, ducussii Burgundica. Operae pretium
facturus non sim ; si diadema & insignia Regni Galliae, facere coner
illustriora.
]LU. Hierographia duplex.
PRudentia, sive prudens Rex : illa eni Regina est virtutum ; us hic
virorum, dum rationes subducit ; Laeva tenet Apographa 8 Inventarium &
Repertorium Vlpianus dicit ) pacem reperit, imo habet domi, id est dextera ;
haec enim manus, insigne pacis gestat. Repetundarum, & peculatus reis, e
medio sublatis : quos hic subjectos pendibus, flagrare justo incendio videmus.
2. duae columnae a statuis, forma non re disserunt. Nam pietas &
Justitia Rempub. ut tibicines, ruituram alias sustinent. Illa quippe deum
veneratur, qui Respub. instituit : haec homines tuetur, quorum societas, Resp.
constituit. Habet illa lampadem, id est, cor ardens Dei tam boni, quam magni
reverentia : haec ensem, vindicem scelerum.
]LV. Hierographia duplex.
1.
Spiram
pielei agnoscis, distinctam clavis, & ossendicem fibula revinctum. In
centro, duo C. quorum alterum clamat Catolum : Alterum vero Christianissimum,
Nam corona Regem aperte signat. Ad Symbolum oculos mihi jam attolle. Hoc vinculo
& concordia bonorum compressa est, rebellium & facinorosorum hominum
seditio. Atq; utinam fuisset.
2.
Insigne
Regni Galliae, ac Monile ordinis coronatum, in conspectu sunt : & Regem
regno incumbentem ostendunt. Quod ne quis ignoret ; Symbolum adjectum est,
Consilio scilicet, non impetu Respub. recte gubernatur.
]LW. Hierographia duplex.
1.
pales
libram mutuata a Iustitia,quod nihil justis sit Agricultura, justaw rerum
distributionis spem facit.
2.
Prudentia
vero typham laevatenem, & fluentem plagam retinens, rerum etiam minimarum
curam Regi commendat. Nam ut de plaga taceam, qualecunq; capitis ornamentum est
; muliebre est : Typham vero, in palustribus stagnantibusq; aquis nasci, si non
videtemus, Dioscorides nobis demonstrat. Et Matthiolus pappos eius a egenis
expeti ad tomenta, & grabatos farciendos adjicit. Nec imprudenter res
abjectae ventilantur : quod leves interdum injuriae, ut favilla neglecta,
graviter exardescant.
]]]X.
Hierographia duplex.
PRior superiori demonstratione clara est, licet decussatae jam sint
columnae, quod indissolubilis vinculi argumentum est. Non omnes eadem religio
Respub. continet ; sed quaedam singulas necessario. Dissilirent res humanae, si
non superni Numinis continerentur metu.
2. Posterior re ipsa clarior, quam hac imagine, non tantum quod Caroli
aconjunx, mortuo marito, Pragam rediit, & templum Deo, cui se consecrarat,
in Palatio condidit ; sed & quod mortua vivat : & Gallis non minorem sui
reverentiam, quam desiderium suis reliquit.
]LY. Hierographia duplex.
1.
Symbolo
nil aptius ad Hiroglypton, nihil ineptius ad regnum imo ad omne vitae genus.
amor enim semper amarus est. caeterum Henricus V. amore ductus est, ut
Amoris non odoris tantum vettonicae sunt, inter pollicies injectae, & subjectae
liliis grantia omnium, quae homini grata evenire, ab hac frutice, Antonius
Musa, Augusti Medicus scribit.
2.
Duorum
Diadematum alterum Poloniae, alterum Galliae est. tertium coeli, quod nihil in
terris majus sperare, vel nimis spectare deberet. Illud loco sublimi &
stabili : hoc in continenti, cuius littus verberant variae procellae. Balthicum
mare Poloni attingunt. Gallia Oceanum & mare mediterraneum spectat. Sed
aliud vult Mysta, Fluxa esse regna terrarum, & periculis variis, haud secus
ac procellis exposita.
]LZ. Hierographia simplex.
Buxus Palma est Belgica, quod haec, infaecunda. Dioscorides faecundam,
& Galenus Hericunte agnovit. Marem a foemina distinguit. Foeminas Plinius
negat fructum ferre, nisi prope marem conserantur. Quo respicitRegina Rege
vindua. Nos respiciamus fidem, quam Marito in tumlo etjam servet. Mortua enim
Mundo, Deo, & secundum deum, viro vivit.
]L[. Hierographia simplex.
Strutiocameli & Accipitris pugna exposita oculis est : & ea a me
non exposita.
T. HIEROGRAPHIA REGVM ANGLICORVM DUPLEX.
NEutra dissicilis. Posterior ante in luce posita. Nec obscurun est, quae
imago prioros est. leonem per media tela ruere frequenter, quod Rex animosus
respicit.
U. Hierographia
simplex.
Scala in conspectu gestatoria est. sunt & gradus. Per grandus autem,
Rex inquit, velox esto : hoc enim dictum puta. Quid qutem dictum, imo factum
vult? inquis. Citius fieri, quod distincte fit ; quam quod abrupte. Est quoddam
princippium, medium, & finis in omnibus rebus, quae si commisces aut
confundis ; rem evertis : te ; si non perdis, nequidquam fatigas : haud secus
ac, qui ex scalarum gradibus, medios tollit ; non ascensum aut descensum, sed
ruinam struit.
V. Hierographia
simplex.
Crista galem ornari, heroum aetate receptum fuisse ex Homero patet:
expavit enim Astyanax, patris per Cancellos cassidis oscula. Nunc ornantur, si
non gravantur tegmina etiam viatoria, & urbana. Hic pennas, natura
volatiles, venti non & unio. Si tanti ponderis unitas & plurium ordo
est, in re le vissima ; quanti rere momenti erit in Repub.? Hoc enim Rex
sapientissimus colligi vult.
W. Hierographia
simplex.
Anchora est erecta, quae jam parum dissert a Cruce. Et hanc velle intelligi,
nullo negetio capiet : qui leget attente per ocium, Symbolum Regis. Per satum
enim voluntatem Dei, pirtas intelligit ; & Grammatici interpretantur Fatum
: quod Deus ita factus sit. In rebus desperatis, spem in Deo collocare
reliquam, non tantum pii, sed & prudentis viri est : solet enim divinum
adesse, quando nullum apparet, humanis in rebus vel consiliis, auxilium. Quod
Poetas etiam non latet. Nam ubi actum est in Tragoedia, a Machina Deum
adducunt, qui catastrophen finicat.
X. Hierographia
simplex.
Duae anchorae decussi forma, quae & crucis est, coruscantes centrum,
pleno Sole, augsutiores sunt, quam maritimae. Diademati prcfecto, vel
ornamento, vel praesidio sunt, quod aere pendet, & sunt Regno tam
praesidio, quam ornamento. Qui enim dicit, christo duce, hoc vel insigne, vel
signu Christi Crucifixi vult. Tutum, inquam, se cum mari tum terra : hac jam
una anchora, ex quo composita : & vere sacra, ex quo dolatae duae, ut ita
loquar in salutiferum signum crucis.
Y. Hierographia
simplex.
HEcla in Hybernia, ut Aetna in Scilia, vesuuius in Campania quandoq;
flammas eructat. Ad Heclam suam Rex alludit : dum faces virtutis regiae
attollit : veluti de speculo, & ita praelucere popularibus virtute vult :
ut praestat poestate. Felix profecto regnum ; ubi non fortuna, sed viryus
regnat.
Z. Hierographia
simplex.
Longaeva sit & pacis diuturnae indicium Palma ; moltalium omnium sunt
mortalia. Nesc a hac conditione vindicant, aut ausa fortiter : aut consultata
sapienter : aut deniq; eventa fortunate. Quod si rerum domnis, a sapientissimo
Rege persuaderi posset ; nae sibi melius, no tantum populo imperarent.
[. Hierographia
simplex.
Sive casa istam, sive caveam mavis ( quanti enim operis vel operae fuerit,
aut parietes addare? aut indere cancellos? ) in Xysto potest exercitata esse,
aut in carcere coacta Regis virtus. Principes Anglorum certeHenricum Regem
suum, cum filio Eduardo, & fratre Richardo, Imperatore Romani Imperii
designato, in carcerem conjecerunt : ex quo Eduardus feliciter elapsus,
conjuratos fortiter vicit : & pie patrem cum patruo liberavit.
\. Hierographia
simplex.
Anacharsis dixisse non mnus lepide, quam vere fertur : leges hominu, esse
aranearum telae persimiles, quale st men hic cernis, cum sua trama, &
licio. Nam ut eam facile perrumpant vespae, in quas potentia & impudentia
vel frandue vel vi non dissiculter perrumpat. Quod cui Regem, semel persuasum (
huic vindetur ) is, nisi Deum legum vindicem metuat ; ardentius &
audientius ad scelus accingitur. Sed homines non ferunt dissolutam legib.
potestatem : & Deus, ut disserat, tandem coercet, ac castigat.
]. Hierographia
duplex.
1.
Delphinius
paene ludit nobiscum. Trachilius illudit Crocodilo, ut lepide Plinius
commemorat, hoc refero, quod horum alter, poterat adulatoris personam subire. Balaena
magis Regem decet Sed cuinec nos temere illudimus : periculosa enim est
navigantibus : neque nobiscum ludit : si enim dorso non evertit, navim, efflat
imbrem, quo obruat ac mergat. Si non hoc est ludere nobiscum, cum ex gurgite in
altumsalit. Dicitur certe YYY. Et qum inconspectum venit, piscatoribus fit
praedae, Plane, ut qui se ad ulatoribus palpandu dat, sive princeps, sive
privatus. Sed ut istic major praeda ; ita plures habet, quos in sinu quandoq;
gestat, assentatores.
2.
Hic
Symbolum impeditius est Hieroglypto. Nemo enim divinarit : utram statuat altera
superiorem : SApientiam, an fortuna? Ex Hieroglypto apparet Regis sententia. Statuit
enim orbem fortunae, supra orbem terraru. Sed Pace regis dicam, nimis Regie. Nam
in regno Providentiae, non est locus temeritati. Aliter multa eveniunt, quam
sapientia statuit. Nostra, fateor. Quam Divina, nego. Nec sapientia nostra
superatur malignitate sortis. Fert enim si quid secus evenerit, qua ratione
vincitur fortuna, patienter.
]T. Hierographia
simplex.
SErpens non serpens, sed in se spiris circum volutus, animum variis curis
exercitum, puta, significat. Dum vero coelum intuetur ; animum, ut se & sua
tueatur in Deum, qui coelum habet, converrit. Ne efferatur rebus secundis, aut prematur
adversis. Palma autem & laurus animum non cujusvis cingunt ; sed aut
benemeriti de Rep. aut imperantis. Quod autem cingunt ; perfectionis est : quod
simul ; admirationis : quod deniq; ovali forma ; spectaculi & aurae
popularis : est enim forma theatratis. Cum his omnibus mire congruit inscriptio
: videtur en mnon a Rege sumta ; sed Regi virtutis ergo data a Populo.
]U. Hierographia
simplex.
Quod Symbolum loquitur ; mussat Hieroglyphicon. Vides.n. Aram, &
Coronam, atq; inter haec, Ensem pro utraq; strictum.
]V. Hierographia
simplex.
Henricus X. Angliae Rex, Normandiam & Metropolim
provinciae, Rotomagum bello cepit. Caroli Regis Galliae filiam, ea lege duxit ;
ut si quae esset, ex ea soboles, succederet avo materno in regnum Galliae. Dura
conditio expressa Gallis si vera, quae impressa collestaneis Dresseri. Historia
enim non erat ad manum. Dubitandi causa est, quod aliena a Lege SAlica. Hic
exponendi ratio est, quod Aquila, veluti a Jove, cujus ales est, Henrico X. Corollam
mordicus offerat, in spem alterius regni, aut ut ipsa loquitur, Imperii.
]W. Hierographia
simplex.
Manus Deo non est incororeo. Potestas manu denotatur. Nec potest Deus
aliter ab homine intelligi, quam intellectu humano. De fide taceo. Hic manus
altipotenis Dei, catena suspensum tenet mundum. Quod autem hic pingitur ;
simile quid abs Homero scribitur. Catena certe Juppiter Deos tenet devinctos,
nec dicam suspensos : exprobrat enim & minitabundus quidem Junoni. Nec
aliud vult Rex poetarum ; quam Rex Britanniae. Causas enim secundarias ille
obligat primae ac Principi causae. Causas enim secundarias ille obligat primae
ac Principi causae ; hic dict nihil in mundo evenire, sine Deo ; ex quo ipsa
Mundi machina, a Deo dependet.
]X. Hierographia
simplex.
Hoc quodcunq; vides utrinq; tenuatum ; Fulmen esse, credere cogor
Sculptori. Et quod studio properandi, Cyclopes Vulcanus, ab imperfecto fulmine,
& massa ad huc rudi ad arma AEneae cogit, apud Virgihum ; credo non
invitus. Non credo Regem Angliae integra pietate, usurpasse fulmen. Nec jus,
nec fasest, homini mortali, invadere potestatem dei immortalis. Et qui olim
fulmen, non dico, Jovi eripere, sed aenulari tonantem voluit ; is, is graves
poenas luit apud Inferos. Lege Virgilum, imo Symbolum. Expiabit aut obruet. Quis?
Deus. Quem? Orbem terrarum. Quo? fulmine, igne. Hoc.n.& Philo ostendit :
Hipparchus docet : & nostra deniq; sides nobis fidem facit. Rex forte non
huc prospexit ; aed Deo vindictam in hostes & aemulos permisit.
]Y. Hierographia
simplex.
Edovardus V. Rex Anglorum GAllos memorabili praelio ad
Cressiacum vicit. Omnia silentio in volvit ventustas. Cecidere GAllorum ]]].
millia, praeter socios & belli duces. Rem tantam vix abs olivione vindicant
Annales. Et nostri Heroes, qui perpertuare nomen volunt ; litteratos
contemnunt. Absint querelae, licet & in Rep. nacassariae. Edovardi
nomen,Ordo Periscelidis, incolume hactenus praestat. Nam in tripudio, sasciam
Virginis Adamatae solutam, ut fit & labentem, humo sustulit : ac collo
circumdatam, torque quovis pretiosiorem habuit.haec illa est, quam hic sculptam
cernimus Ac ut liberaret ab opprobrio Amicam, male illi precatur qui quid
sinistri suspicaretur. Ego, ne diris obnoxius reddar, amorem vel castum, vel
secretum patiar, Silentio praeterire me nec Rex patitur, nec Hierographia sinit
: hoc esse initium & insigne Ordinis Britannicci. At si quis Regum aut
Reginarum mutarit ordinem vel aboleverit, ut in Gallia accidit ; nonne
periclitat ur fama tanti Regis?
]Z. Hierographia
simplex.
HAEc non est ancilla, licet succincta lumbos, at domina ni fallor,
Prudentia. Nam prudentis est scelere animum purgare, imo Providentia : quis
enim nostrum videt, quid serus vesper vehat? aut quis, si non providens saluti
nostrae Deus, mundum ab immundo disereverit, ac separarit? Non nostri praesidii
est mi Deus ; sed tui subsidii. Non nostrae prudentiae, sed tuae providentiae
Non nostrae imbecillitatis, sed tuae misericordiae. Sunt igitur aeterna : quae
Deus ex nassa ( redigentue hae un ugnem omnia ) subducet, & emundata Mundo
retituet, hoc longe eminentiori. Ara est : & in ara, flamma. Supra flammam
gyratur Anguis, hac forma, for a aeternitatis, ut nihil a me dictum ; qud hic
non pictum.
][. Hierographia
simplex.
Non solum animans hoc rationis particeps, quod sibi Imperim vindicare in
terris videtur, ex amans societatis : verum eiam expers rationis,ratio ad
societatem, & simul vivendi necessitatem cogit. Nos ratione praediti, &
ab omnibus desituti animantibus, a plerisq; horum oppugnati, injuriis naturae
expositi, &, ut haec omnia superemus, morti, velut noxae dediti ; qua
humanitate ad societatem cogimur, ea feritatem, civili concordia, ad
discordiam, vita ad mortem fugimus ; verum etiam odio consortium generis, in
conditorem generis peccamus, ruimus, dictimus. Quod autem conditoris Majesta,
omnem elidat oppositionem ; non fulumine, quo portest, aut potestate,qua valet
; at hoc ipso, quod est : in Magistraum, qui vices Dei gerit, iras condunt,
& reliquum bilis evomunt. Miseri, Nunquam miseriarum, nunqua beatitidinis,
nunqua conditionis humanae ancipitis, mihi invenit ; quin Deu vena licet, grati
animi laude prosequar. Nam me liberavit, servavit denique utraq; fortuna, &
quavis fortuna statuit superiolem. Hic si de Deo tacem, homo non sim. Est enim
Deus qui pro nobis aut veterno laborantibus, ut ignavia consopitis vigilat
magis, quam dux gregis., grus, cujus gratia, tam alte haec repetita oratio Grus, ut insomnem somnum supendat, altera
ungue axum tollit. Nihil tritus vulgo. Christus saxum AEtna gravius sustulit ;
dum aerunas nostras tulit, & sontium insons luit peccata. Gruem cernis, qui
vigilat. Quandquam enim haec continuatio sit praeconii divini ; sunt quiad
VicariosDei transferant. Cedo, per me, tu etiam transferas, licet. Non enim
laxo frena procaci lingua in convicia ; at reprimo, &, ut ferociores equos
constringo habenis. Cum nos stertimus ; excubant : cum deliramus ; sapiunt :
cum nos dormimus, ut breviter finiam, vilgilant. Abstineamus igitur mledictis ;
& ea inchoemus, quae dicta & facta faciant, ad salutem Reip. &
diginitatem Magistratus Ut glomus generis solvitur ac disspatur, ni duce
incolumi ; ita cum Majestare Regis, Regni saalus coalescit : nec potest haec,
absq; illa, diu salva permanere.
]\. Hierographia
simplex.
1.
Catarracta,
praeter vulgatum receptumq; usum, cancellatae portarum fores sumt, catenis
suprapendulae, quae & unus, inre subita, dissolvat : nim tardius plures
moliantur valvas. Hac elusus Annibal Salapiae est : Carbo ex lusis Roma. ut
videre est apud Livium & Appianum. Et v dere usum & formam portae
catarractae in dies est. Delectatum credible est Henricum [. Angliae
Regem : non enim sine causa coronavit, quam non eo tantum spectavit ; sed, ut
adversus subitam hostium impressionem, probavit haud dubie, machinam pensilem ;
ita non in uno, vel persona, verum in alio atq; alio praesidio, salutem suam
collocandam existimavit prudenter : Nam ut res humanae perpetuo motu feruntur ;
ita nec satis firma, quilibus illas moderamur, humana consilia sumt. Quid
igitur, quem non minus prudentia decet, quam potentia, capere aliud consilium, par est : & in re cita hoc
probare, quod agile & dextrum, non impeditum. Nam sicubi opus est facto ;
diu opus non est consulto.
2.
Rosas
natura disicriminavit, quod namo nascit : regum Angiliae aliquis, familias
gentis regiae coloribus Rosae distinxit. Haec naturae aemulatio, successoribus
capitalis extitit. Ita purpurati cum candidis semper certarunt, donec connubio
coaliti sunt in eundem trucum, truncatis veluti stolonibus, ne Remp. in
posterum turbarent, utriusq; familiae omnibus. Hoc consilium Jovius laudat,
& erat fortasse necessarium. Sed quanto salubrius erat, non excitare
discordiam? quam atroci, licet sano
curares consilio? Documento sit Regibus nostris, ne qua re excitent, sed quovis
pacto formentum discordiae extinguant. Caetertum Rex Angliae ad hoc consilium
spectat, dum spectandam exhibet rutilantem, ut ipse loquitur, Rosam. Nam sine
spinis, loquitur, id est, sine gentilibus, qui spinarum instar pupugissent
Rosam coronatam. Regem inquam, cujus gestamen erat coronata Rosa.
]]. Hierographia
simplex.
Hic Reginae Angliae, quod Galli Reginae Galliae. Refulget autem Sydus,
intra circulum, quem Anguis in se revolutus facit, Micans Sydus, virtus Reginae
est celebris per orbem terrarum : quemadmodum illud toto suo orbe, qui aeternitatis
sit, diffusis radiis collucey. Dictum est de Hieroglypto. Dicamus de Symbolo. Boetius
supra fatum Providentiam statuit : sub fato fortunam, ut vere prudentiae major
sit fato : & castrorum vim, sapientiae robur elidat. Nam licet in corpus
illa quandoq; saeviant ; animus, cujus fax est sapientia, lumen prudentia,
liber fato, id est, nexu causarum, quas primum mobile causatur ; non enim primo
Mobili, at primo sublacet Motori, major & superior est fato : quoties sibi
ipse constat, & non rapitur ab hac norma mentis. Ne qud faciam injuste :
etiamsi patiar infanda. Hoc animo, hac sententia, hoc decreto si fuit Regina ;
quo decet esse Princeps & Reges?
]]T.
Hierographia simplex.
Panduram positam cernis : & audis, versa est in lacrymas. Audivisti
autem, vel legisti Henricum [. Angliae Regem plures duxisse uxores,
quaru alias necavit, alias repudiavit. Inter has est Princeps Cliviae Anna quae
repudiata & relegata a martio, cum Pandura, quod laetitiae signu est,
laetiam, id est exulantis animi motum posuit. Quandquam enim non indigne
fortunam suam miserata sit ; fortunae tamen injurias constanter tulit.
T. HIEROGRAPHIA SIMPLEX REGVM SCOTIAE.
CRONA humi posita, quod jam firmitatis est, rerum se potentem Jacobus U. Rex
Scotiae declarat : exeuntes autem intra radios crux & gladius Regi pietatem
& justitiam commendant. Et ipse quasi arripiens, pro lege, inquit, crucem :
pro grege ensem capio. Haec ego non disiungo : pietas enim fundamentum
justitiae est : & bellum nisi justum, non est bellum sed latrocinum ; ad
distinguo.
U. Hierographia
simplex.
Gallina pollis incubat. Corona Regem refert, qui sub gallinae simulacro,
animum suum vigilem & devotum populo, significat Regie. Nam Regum Rex
Christus hac similitudine YYY suam, quae omne similitudiem excedit, nobis
inculcat. Et Reges, per Christum, ni pro Rep. vigilet, cum Rep, occidunt. Ita
laboriosa non delicata res, regnum est.
V. Hierographia
simplex.
Si vanitas vanitatum est Mundus, & omnia quae in mundo vana ; quid nos
mutuo incessimus mortales? imo lacessimus Deum immortalem. Est autem mera
vantitas, auctore sapientissimo Rege Judae, Salomone, non Machina mundi ita
pulchre a Deo facta, & numeris abosoluta, nec enim hoc vult Salmon,
quemadum furiosorum quorundam hominum opinio est : & cum omnia sint vana,
nihil homine vanius est : cujus causa. Salomon vana asserit, quae sunt tam
perfecta ; ut nihil sit tam extinguum, ex quo non, magna Conditioris laus
resultet, qui etia ex nostra vanitate gloriam suam igitur alterum Salomonem,
Regem Scotiae, conantem nos, ex tantis tenebris eripere : restituere in lucem.
W. Hierographia
simplex.
His ornari aut mori ( gladios trajectos supra orbem signatum cruce vides )
decorum Rex putat, fortiter magis quam prudeter censet. Est enim bellum ex
malis : nec alia ratione, quam necessitate & justitia probatum. Malim
igitur, quae potiores sunt, & arma armant, ut ita loquar, & vere : (
nam sine his valde debilia sunt, atque in hos, qui sumsere frequenter vertunt )
legibus dixisse, quarum minister est, qui rerum inter homnes, dominus est.
X. Hierographia
simplex.
Nomen Dei hic magis honoratur corna, ut jam olim receptum est primitas
frugum offerre Deo : & quosdam flores frondes, ad usum stemmatis secernere
; quam cingitur. Deus enim qui nomine terminatur, nullis terminis clauditur. Regem
vero Deum untelligere, ex eo patet, quod un Symbolo dicit : In virtute tua, (
supplebo, nescio an potero explicare mentem Regis ) Deus non mea, spem rerum
mear mearum, & regni omnem collocavi. Nam cujus fidei tutius commisero?
hanc terrae portionem? qui orbem terrae universum, ut condidisti ; ita &
gubernas. Sic Regem dicere putato. Atq; utinam idem dicerent ac sentirent omnes
Principes & Reges.
Y. Hierographia
simplex.
Iterum Balaena : habet enim ora in fronte ex quibus nimbos, horresco
referens, & memoria repetens Oceani tot tantaq; discrimina, efflat, quae
notae belluae, etiam Plinio notae sunt. Et Musculus in vada praecipitem,
affequitur, & jam praevertit tantillum pisciculum cum tanta Bellua
conjunxit Natura. Est autem huic ille oculus, ut loquitur Plinius : quando
praegravi superaenatans demonstrat, oculotumq; vice fungitur. Hocaute voluit
natura : aut vernius naturae parens Deus ; ut qui Dei vices in terra obeunt ;
non nimis sese agrege hominum sejungant. Nam in pannoso quandoq; est ; quod
paludatum juvet, imo servet. Jam Reges Scotiae, quam nec ipsi cum Gallia
comparant, semper Regibus Galliae ad majora tendentibus auxilio, praesertim
contra vicinos, velcum etio suo extitere. Atque eo forte respexit Scotiae Rex,
si non Britanniam sibi despondit, in societate tanti Regis.
Z. Hierographia
simplex.
PER hos duos scopulos, Galliam & Britanniam intelligo : lego enim apud
Jovium & alios, inter haec regna, veluti Symplecades, Reges Scotiae
jactatos. In Symboli explicatione, non tantum est difficultatis, quam in
observatine.
[. Hierographia
simplex.
Utrumq; forte, contundam, dum ambos inter se committam, Galliae &
Angliae Reges : vel, observado, ne hujus gratia, illius odium subeam. Qui vero
mi Rex? si neutro loco, stabili gratia? Nam ut potentiorem esse oportet, qui
bellum inter vicinos ociose spectat : aut esse tandem praeteritis futura
conjicis ; jam re non solum pottentem ; verum etiam Regem prudentem agnosco.
\. Hierographia
simplex.
Non injuria Rex hic Coronam in cuspide statuit, quam tempestates undique
viderentur deturbaturae. Periit enim & post uxor. Stat tamen adhuc, ut
vaticinatus est : & filio regnum Scotiae mansit incolume.
]. Hierographia
simplex.
Fama est Regem Scotiae Jacobum Y. sinistrum latus spatha esse, a Natura
signatum. Et ea forte hac imagine nummum signavit. Scolent enim principes viri,
ut de Alexandro Magno, & Scipione Africano accepimus, hujusmodi sermonibus
delectari : & concitatam de se alere opinionem. Caeterum, pro me, inquit,
hoc gladio utar, si me ipse, de quo nemo dubitat, reor in me esse. Anima enim
in nobis est, quam diu vivimus : etiamsi animus in coelo & terra procul
vagetur.
T. HIEOGRAPHIA REGVM PORTVGALLIAE.
SIVE Quercus, sive qua planta, tempestatem coeli & procellas maris
despicit ; Rex Portugalliae, sub imagine, imaginem invicti animi sui, videri
gestit. Et quasi improperans fortunae, scalpturae insigni, videri gestit. Et
quasi improperans fortunae, scalpturae insigni, vernacula verba adaequant. Nec
undis terreor, nec ventis moveor, id est nulla res evenire mihi, aut objicere
sese persona potest : quae gressum meum tardet, vel revocet a praeclaris
fortibusq; ausis.
U. Hierographia
simplex.
Velum ventis pandi ; imo vela, quae sunt Acatium, maximum : Thoracium, in
summo mali fastigno : Epidromus, ad puppim : & delon, ad protam) quicunq;
vidit, hic videt. Sed omnia ventis credere ; aut qua nihil certius est,
tempestati permittere, Regis non est ; esd Regis est qua nihil certius est,
tempestati permittere, Regis non est ; sed Regis est consilio niti, & ubi
consuluerit, in tempore ad rem accedere. A consilio si abest injulstitia,
quacum nihil fieri potest recte : si ignavia, quae omnia de format ; si
iracundia, si amor, & id genus alia : quae lumen judicii, caligine obducunt
: & majores tenebras rectis consillis offundunt ; quam mari magno ullae
tempestates.
V. Hierographia
simplex.
OBservant nautae coelum, non ignari coelestis, cum re matitima, comercii,
&, Cynosuram sub hoc hemisphaerio. Servarunt & de coelo Magi. Unde
tribus illis Paganorum primoribus stella serenior refulsit, ut, vel opinione
artis suae in certa scientia confirmarentur. Sive igitunae & ventis omnia
credebat. Nam ut pie, ita & sapienter possumus, imo debemus rebus nostris
consulere.
W. Hierographia
simplex.
Monus, Deorum parasitus, in fabrica hominis, desiderabat hians pectus :
& per hiatum, patens ac reclusum cor, offensus haud dubie, simulatione
istorum : qui aliud semper dicunt, ac sentiunt, nec homines tantum, verum
etiam, si possent, fallerent Deos. Sed nequidquam desiderabat. Nam Architectum
suum, nullus Sinon fallit. Rimatur ille scilicet, arcana cordais, &
penetralia plusquam Lynceis oculis terebrat. Unde etiam ab Apostolo no men,
laudem a Propheta invenit. At fallit nos. conatur, sat scio. Sed quis sapientem
fallit? qui tantum cuiq; credit, quantum expendit dicenti. Decipitur pactis :
fallitut conventis. Si in Lysandrum incidit : qui ut astragatis pueri, ludebat
fide data cum jurejurando. Quasi vero sapienti illuderet vel Lysander vel
Sinion ; & non pejerarent in suam pernisiem, qui fallunt jurati. Raro
igitur sapiens aut nunquam fallitur. Et Rex hic ut potens, ita prudens, videtur
hominum corda penitius introspicere, ac scrutari. Aciem enim gladii, acumen
judicii puta. Duo corda, exempli causa, trajecta statue. Nam si duo no idem
sentiunt ; multo minus plura. Nec hic Lilium florere : aut istic spicas tumere
cogita. Telluris enim haec sata sunt, non cordis. Corgita potius, aliud corde
alium agitare : nec voto uno, ut ille ait, vivi, imo longe majorem esse
animorum discordiam quam oris
diversitatem. Hoc illud est, quod Rex sapiens rimatur acumini ingenii, ut
dicebam, non ensis. Nec rimatur curiose. Nam cum in Rep. versetur, quae ut
Mundi machina, ex rebus diversis, ita ex variis ac discrepantibus inter se
personis constat ; rationem prudenter horu init, quos aut in familiaritatem
asciscit : aut Reip. grbernaculis admovet. Qui enim gratia, aut commendatione,
non judicio ducitur ; fieri non potest, quin aut ipse periclitetur, aut regnum
exponat periculis. Accidit, ut cum Rep. extremum subeat discrimen. Prestat
igitur in tempore de unoquoq; cognoscere ; quam sero queri & quaerere : Cur
non idem utrumq; sentit? Cur non ut Balbus ; ita & brutus fidelis Caesari? Si
cognovit ante, sibi imputet, quam cosilio avertere poterat calamitatem.
X. Hierographia
simplex.
Joannes T. Rex Portugalliae, exercuit sese minus
periculosa primum expeditione, & ferrum, id est, millitem ense armatum
acuit atq; animavit : ut per silicem trajiceret gladium, imo classem bene
munitam & instructam omni bellico apparatu, arans mille pericula
transmitteret, transmisitq; non minori felicitate quam fortitudine.
Y. Hierographia
simplex.
Magnis in animis insita est quaedam gloriae cupiditas, nec ea
reprehendenda, at laudanda & concitanda, ut in circo, applausu multitudinis,si
ad veram gloriam fertur : nec auram captet popularem. Hic Rex Africae littora
classibus lustrare cepit. Regie ; Regium enim est regni fines, sine injuria, si
potest, extendere. At Barbari illi erant, ad ser viendum nati : quos nisi
presseris ; premunt te jugo : & quod possunt, non quod licet, volunt. Jure
igitur quodam sibi a gratis posteris, perennitatem laudis pollicetur. Huic
animi Regii proposito respondet Pegasus : alis enim ad coelum, ubi nihil
mortale tendit. Calce autem calcat Leonem, id est, ingenio feras illas gentes
subigit : & frenatas posteris tradit. Sumsit autem Pegasum a Bellerophonte
( hujus meminit Homerus, illius Pindarus ) qui vectore orbi adnixus : extremo
ore, caput Delphini tangens : & Aquarii manum dextram, cervici appilicans. Sunt
qui Historice rem exponunt, a quibus Natalis Comes accepit, Pegasum navis
insigne quondam suisse, sic dictae & pictae, YYY, id est compingendo. Ideo
cupidius adjeci ; quod a Reges sententia, rei maritimae studiosi non abhorreat.
Z. Hierographia
simplex.
Loco & Tempore bellum se gerere, id est, tempestive & considerate
dicit Rex, quem sequantur nosti Reges & Principes : alterutrum enim
praeyermissum, in magnas praecipitat, cu ipsos, tum regna, aerumnas saepe. Quod
autem hoc velit Rex Portugalliae, ex Lancea manifestum fuit : quae quia belli,
bellum notat. Anguis autem calide circum repens, utrumq; ostendit. Abest enim
qui gester : & quoniam abest ; est occasio ac facultas obrependi. Jam
astutiam vitantis cuspidem ipse cernis.
[. Hierographia
simplex.
Hic circum orbem terrarum Oceanus fertue : & circumscribitur ; Primus
circumdedisti me, quae Prosopopaeja est Terrae, fatetur enim primos fuisse
Lusitanos, qui Rege Emanuele, classibus Oceanum ingressi : ( quod nequidquam
tentarunt, quo tempore, sed globum circumnavigarint. Terram parentem nolim
offensam. Verum enimvero, non haec fortassis terrae ; at terrigenum imo
Lusitanorum assentatio, non sententia est. nam Hispani de hac dignitate cum
Lusitanis contendunt. Et Drakii Angli, non tantum Me gillanis Hispani, magnum
nomen est : Licet hoc tempore sit prior.
\. Hierographia
simplex.
SI Hyeme istic est aestas ; quae aestate aestas? id est, faelicitas, &
rerum imnium ubertas? Dicit autem istic perpetuam aeststem esse Rex. Et nos si
Regi Portugaliae non habemus fidem ; habemus Regi coeli & terrae : qui
terram & coelum ita condidit. Quid enim toties sandem plantam decantabo?
]. Hierographia
simplex.
Crux cognitu facilis. Nec lectu difficile : tu hoc signo, quod est Crucis,
vinces Quae sententia, quod signum sententiae, cujus animum subit : is licet ab
omnibus destitutus, de quovis sibi hoste trophaeum statuet. Quis enim Christo
repugnet? qui hoc signo Carnem Mundum, & Diabolum vicit atq; saperavit? Sumsit
a Constantino Magno.
]T. Hierographia
simplex.
Concharum generis Pinna est Plinio, imo & Aristoteli, ex quo pene
describit. Nascitur in limosis, subrecta semper : unquam sine Comite : quem
alibi Pinnotherem, alibi Pinnophy lacem appellat, plane, ut hic, lib. Hist.
Animalium X. Cap. ]X. Is est squillaparva, & ea Cacer
Plinio, Athenaeo dicitur. Haec non ocio abundans scribo. Sed Concham video :
& custodem ab hac forma disserentem ac quasi deformem. Verum enimvero sive
Caner hic, sive Squilla, sic enim a Cicerone non tantum Plinio appeellatur,
cibi causa, societatem init, cum Concha, dapis, cujus partem auferat,
assectator. Et Sebastianus Rex Portugaliae non cibi, sed aliqua causa, faedus
icit cum Regulo Fessae profugo, cum Concha, id est Occaecato Principe, ut
rebatur, ipse oculatus. Hoc ego conjicio ex Hierogglypto : cujus gratia, ista
recensebam ex veterum commentariis. Cum nec me, nec ullum fallat, amicitiam ab
Aristotele distingui : & Principes civitatesq; in faedere, utilitatem in
concilium adhibemus. Multo saepius ipsi nos. Hinc Tragicus iste exitus, belli
Comici. Septentrione vides. A Luna Conchas impleri, & exinaniri nemo
ignorat. Quod si scisset Rex juvenis, boni omnis causa plenam Lunam
descripsisset. Nunc dum crescere potentia, & protentia, & proferre
imperium vult ; vitam cum regno amisit. Video enim quod & boni omnis causa,
crescentem Lunam exhibeat. Nec ita illa serena & celsa favebat consiliis ;
ut conatis luridus Cometes adversabatur.
]U. Hierographia
simplex.
Regis eruditi. Symbolon eruditum Accitus, imo a natura, ab aris ad sollium
regium coactus, multum diuq;, haud dubie deliberavit secum ipse, & cum
familliaribus. Nec ita agitatur navis in alto procellis & ventis ( quae
causa est onerariae hic jvelis pandendae ) ut ipse agita vita animo :
succedendumne esset Nepoti, aut cedendum Philippo Regi Catholico, & ipsi
Neopoti, sed non ex fratre. Gentius.n.erat ex Regibus, at non geniturus Reges,
ea aetate. Profecto si cessisset ; patriam servasset, & furiali bello, quod
fatum eius excepit, libeerasset. Nunc coactus, ut dicebam, popularium impetu
magis, abnuentiu proximae gentis Imperiu, quam consilio familiatium, ostendit
se sapere : quid esset desipere. Nam cum dicit vel Oceano : vel Delphini ; Uber
es, & tuber, imo utriq; nihil verius dicere potuit. Quoties.n.mare comodum
quidem,intumescit iracundia ; toties periculum vitae affert non tantum
fortunis, quae tanto periculo petuntur . et ipse ita blandiens generi nostro
Delphinus, ut videatur esse consors generis, quemadmodum, praeter Poetas,
Lucianus quodam loco refert, pinnam in dorso habet, quam ante cum Plinio
culteliatam appeliavimus, qua vel imprudens carinam persoret. Sumebat autem
Card. Henricus cum regno Portugalliae, mmaris imperium ; ut utriusq; imagine,
non inconcinne, unam animi anxii sententiam expresserit.
T. HIEROGRAPHIA RREGVM VTRIVSQVE SICILIAE,
SIMPLEX.
AUREA non Regia tantum Sententia. Nam cui propositum est, omnia tolerare,
& patienter ferre ; hujus vita vita nihil moderatius. In moderatine autem,
quemadmoum in temperamento colorum, egregia pulchrit udo, Venus ipsa, est
perpetuus tenor vitae, quo ecquid suavius? Debet autem sapientie esse
propositum. Ferendum enim est, quod conditio humana vult : aut hujus arbiter
staatuit Deus. Jam multum refert, cum ad laudem, tum ad rem ipsam : volens
feras aut nolens. Cum sententia congruit pictura. Crux, id est aerumnae, quae
tame patientia altae, in florem germinant oderatiorem Rosa. Et haec inter
spinas crescit, ne quis mihi in delitiis veram voluptatem quaerat. Ad eandem
sententiam pertinet scissa serra rupes, quanquam minori compendio, fecerit id
annibal, ut Livius commemorat, aceto.
U. Hierographia
simplex.
His ducibus, inquit. Quibus, inquies, ducibus? fortitudine inquam, aut
potius justitia, qua nihil fortius : utrumq; enim ensis sona. Et prudentia,
quam serpens notat. Rigida certe est, & injusta saepe justitia : fera &
immanis fortitudo : nisi prundentia gubernatrix accedat. Quid autem his ducibus
aut quaeritur, aut retinetur ; sapienter anguis ostendit. Mordicus enim coronam
fert regnanti : offerttriuphanti.
V. Hierographia
simplex.
CRemavit librorum partem Sibylla, in conspectu Tarquinii Prisci. Praetor
Romanus, omnes libros Numae Pompilli : Atheniense, eius qui de Diis non divina
scripsisset. Quem horumsequatur Rex, Oedipus divinet, ex eo, quod dicit :
Recedant vetera, Praetorem videtur aemulari : qui post tot secula, Numae commentarios
deleuit incendio. Ego ariolor simultatibus, repudii libellum misisse : &
optasse postis odiis finem discordiarum. Nam antiquitatis fuit studiosissimus,
& cum de usu feudorum staruit ; populi Romani jura non antiquavit.
W. Hierographia
simplex.
Digna Rege sententia, & quae sentiam exponit libra. Sola enim justicia
perpetuat regna & civitates.
X. Hierographia
simplex.
Insignia sunt Andegavensia : quibus, sibi & posteris aeternam pacem
optat, a non crue, sed Christo crucifixo, qui solus dare pacem, cujus rami
circum surgentes sunt germina, & servare potest. Quod autem orbem terrae
signent ; ad dignitatem facit : Videntur enim caeteros Principatus obscurare.
Y. Hierographia
simplex.
Ex Sicilia in continentem Imperium protulit Dionysius : & quas
proferre aut non potuit aut no voluit, reegni aerumnas, fammiliarium alicui
explicavit. Jusso enim lautae mensae, inter optatas formas, in rosa accumbere,
gladium repente, perforata test udine, supra verticem, de seta equina suspendit.
Qua hic re expavefactus, cum oculos a fornis, manus a dapibus cohiberet :
furentiq; similis, ex sede, metu exiliret ; Rex cum complex us, & leniter
arridens : hae meae delitiae, quas vulgo mirantur, & tu ante praedicabas,
nec aliae sunt, eoq; graviores, quod non tantum humanitus ; verum etiam
divinitus multo atrociora impendent.
Z. Hierographia
simplex.
Verva sacra, sed militis gloriosi, non Regis prudentis, si siducia virium
loquitur : & brachio armato, inermis ratione animis respondet, si vero fiducia
Divini praesidii ; nec se nec nos fallit.
[. Hierographia
simplex.
Non praeceps in consiliis Renatus, bovem non equum suis decoravit
insignibus : quod ille pendetenti, & hoc Gallice Rex, eo perveniat : quuo
hic, si citius, non felicius. Non male, quod Gallus, cui nationi innata
praecipitantia, sic enim dicatur ille animi fervor, laudi non est, & saepe
exitio. Male, si quis diceret, inter eos, qui natura sunt cunctatiores. Alii
enim calaribus urgendi : alii coercendi habenis.
T. HIEROGRAPHIA HIEROSOLYMIT ANORUM,
SIMPLEX.
COTERIDUS quod armis regum compararat, pace & legibus firmare statuit,
ut ex palmae pacificae ramis videre est, & quidem Volente ( pietas enim
manifesta est ) Deo.
U. Hierographia
simplex.
Ad nos, laudis Amot. Quos? qui licet excelso honoris gradu : ( altior
nullus est regio fastigio ) ad altiora enitimur : proferre, inquam nitimur
regni limites : aut plura regna occupare, quemadum hic Capreolus ex rupe
excelsa, in eminentiorem, salienti simili prospicit, si Rex non respexit ad Capram
Amalthea, quam Juppiter, in coelo collocavit. Certe antipatridem, Caesaream,
Ptolomaidem, Tripolim & Berythum vi captas, cum ingenti Saracenorum strage,
accumulavit regno, praeter Apameam & Laodicem Syriae : Carras Mesopotamiae.
V. Hierographia
simplex.
Omnibus gratus si hic fuit, nemo facile & vere dixerit. Nam etiamsi
Deo, ut apparet, apparente cum Stella,Angelo, & optimo cuiq; ; habet etiam
Virtus, non vir tantum mortalis, aemulos & hostes. Hoc ex annalibus constat
non alio unquam tempore, ita res nostras floruisse Hierosolymis. Instituit Rex
ordinem Equitum, qui Rhodum diu tenuerunt, nunc Melitem habent & tuentur
adversus Barbaros. Ne societatem Templariorum fovens, nullius invidens virtuti,
superavit fortasse invidiam, ne non tam explodere Symbolum ; quam tantum Regem
allatrare videamur.
W. Hierographia simplex.
Leonis essigiem in conspectu locat. Nec celavit animum Leoninunt. Nam cum
SAracone, qui AEgyptum, redactis in ordinem Caliphis, occuparat ; &
successore eius Saladino, non domi reses, sed AEgyptum in vades, fortiter
magis, quam feliciter dimicavit. Hinc illud, cadendum fortunae,quae jam
verterat ad dhostes : non nostra quidem ignavia aut socordia ; sed discordia
civili, ac contentione.
T. HIEROGRAPHIASIMPLEXREGVMHVNGARIAE,
BOEMIAE, POLONIAE.
VLADISLAI Poloni audacia ingens contra socios & barbaros ab Historicis
colitur. Quibus si credimus ; non tam falso, quam ambitiose dictum ab eo est :
Me me vindice Hungaaria restituetur in pristinam dignitatem.
U. Hierographia
simplex.
Ladislaum Austrium, Alberti posthumum fata ostendere tantum regis
hereditariis, nam Imp. Fridericus impuberem educavit : puberem mors occupavit. Arcanum
regiae potestatis & voluntatis, quandquam adolescens, celandum acivit. Et
ut Brutus in ligno cavo, ipse in Danubio prosundo, altum celavit.
V. Hierographia
simplex.
MATTHIAS ex carcere, imo morte eluctatus pene, de se, Surat, inquit ;
& quod non tantum viveret, sed & regnaret, imo vinceret : Lucet,
inquit, licet de Annulo videatur loqui, in cujus pala Adamas, quo non tacite,
invictum se gloriatur.
W. Hierographia
simplex.
Huic natura & fortuna opposuerunt Uladislaum Polonum ex Elizabetha
Austriaca, ferocem & ipsum, vel juventa, vel judicio Bohemorum, a quib. in
regnum, Georgio Bojebracio subvectus est. Graviter id Matthiam tulisse ferunt,
qui cum Austria, Bohemiam spe devorarat. Uiladislaus nihil fortuna aut
iracundia aemuli motus regnum suscepit, vel in coelum, si scansile suis, quodam
tempore, Humgariae causa, simultates exercuit. Quo circa alatus ille Genius,
qui ad apicem & coronam enititur ; Angelus non est ; sed cupiditas, omnia,
regni parandi amplificandi causa, tentandi.
X. Hierographia
simplex.
Speculum in theca illaesum, significat animi integritatem, in corpore, quo
tegitur, integro. Hoc autem de se voluit sentire vulgo homines: quod ante natus
sit, quam natura cutem pelle tegeret, membrana, inquam, frustra Nam ut ante
diem natus ; ita & mortuus in fuga, cum Turcis imparatus & imprudens
congressus.
Y. Hierographia
simplex.
Ita conatus est ad ver sarios pacare Nam cum ab altera factione, &
studiis Turcarum adjutus regnu Hungariae invasisset Zepusius, Lupa gentilitia
signavit Numisma, forte hoc non cogitans : illud, quod dicebam, agitans magis. Nam
ut Lupa non suos tantum catulos, generis pignora alit & lactat, verum etiam
gemellos Martis nutrivit ; ita se fore, omnibus Hungaris eundem, non his
tantum, qui defenderant, sed & qui offenderant, demonstrant.
Z. Hierographia
simplex.
Mascula sententia. Cura Remp qui regnas. Et cum alii quietem capitunt, tu
vigila. Onus .n. AE tna gravius sustines. Caeteris somnolentis : tibi quieto
esse non licet. Somnus, tum non somnians, apud Homerum, Agamemnoni consopito simile
quid in aurem insusurrat. Hic Rodolfus loquitur, non tam aliis. quam sibi, imo
& aliis rerum dominis. Rodolfo succinit ales Martius, in Lituo displodens
gutur, & ipso sonoro ac Marito. Et dormitis Christiani Principes. Si vos
non excitat tuba Imperatoris ( scio de Rodolfo Alberti filio ista nos accepisse
) evolvat estratis, quo nescio, veterno graves, aut bello leves, terror
Turcarum.
U]. Hierographia
simplex.
Neminem, inquit Jonnes, admitto. Tu intellige, ad regiam potestarem, quae
impatiens consortis est. nam ad Regni Bohemiae delitias, quosvis in vitavit,
non tantum admisit, ut taturus fuerit, qui cum tauro Regem munificum compararit.
Praesertim cum hic no sit de grege, at segete certamen. In pascua n. totus est
diffusus. Quin & voluisse alicui Principum cedere, certis pactis, fama est,
regno, quo indignior com paratio, & minus vera oratio est.
\. Hierographia
simplex.
CASIMIRVS U. cognomen jusuti in venit, cujus colo em,
multi Principum ementiuntur. Cur quod non simulant, non saciunt? Nam vera
virtus alte radices agit : Simulata, cito arescit nullo nixa fundamento. Caeterum
Rex sui similes habere voluit plurimos. Hinc illa Palma ad versus pondera,
exsurgens, ut intelligant, quos virtutis desiderium tenet, difficultas deterret
: Justi, nequidem totum orbem, si collabatur, elisurum caput. Nam vides mundi
machina Palmam premi non opprimi. Et supra Machinam, qui jam aeternitatis index
est, sedere mulierem nudam, id est, veram non fucatam virtutem : quae etiam
laniat camas, ab aemulis irritata vel exacerbata ; superior tamen erit temporis
& hominum injuriis.
]. Hierographia
simplex.
Calvaries est mortis meditatio : quam Philosophia, cujus liber subjectus
magister est, plurimum facere convincit, ad regiam cupiditatem comprimendam :
& conditionem humanam, variis casibus obnoxiam, sapienter consoladam. Igitur
non injuria, ex cerebro, lampas lucet : quae de oculis canae aut impiae mentis,
caliginem depellat, Quid agis? Eram, quod es. Quid moliris? Eris quod sum. Quanto
rectius, mortalis cum sis, mortis memor, Deo pareres immortali? Symbolum enim
lantinitate donatum, nihil aliud vult ; quam nos meminisse in tempore, justi
judicii divini.
]T. Hierographia
simplex.
Cervam Hercules, quod Diana sacra, nec in certamine violavit. Et quanti
Trojanis constitit, cirucurem pro fera in Latio imprudentibus saiciasse? Haec
Bona vel fando acceperat, vel legendo didicerat. Induit igitur Cervae personam,
Regina cum esset : capistrum enim maritale, imo regale est, quo devincta Regi
Poloniae, aut hinnuli potius, aetatem tum virentem & vigentem non celans :
& sub arboris pacificae, Maritum pacis custodem iteligens, umbra, Nemo me
tangat, inquit, quod ex Petrarcha. Tutaq; inter exteros vixit reverentia
maritali. Morutuo marito, fuerunt, qui simulatates sererent, ac foverent :
inter matrem & filium, quae causa fuit in patriam, cum detrimento filii,
reditus. Quod exemplum documento sit Regibus & Principib. quandruplatores,
regiae pestes, ab aula abigendi, ignavum sucus.
]U. Hierographia
simplex.
Insigne Regum Poloniae, Aquilae quaedam species est. et receptum est
insignia referri inter Hieroglyphica, nec male : redeunt enim unde originem
sumserunt. Mirum igitur non est Aquila Regem delectatum : & quod studiosus
esset pacis, ea : quae pacem, parta victoris praestaret. Hanc autem tangi
Plinius asserit. Hic quandrifariam coruscans fulgur Aquila non pavet, id est,
quem jam dicebam Aquila delectari, iratos & armatos vicinos sert admodum
sedate.
]V. Hierographia
simplex.
Uni Sigismundo ordine duas elocavit filias Imp. Ferdinandus, infelici
utramq; fato. Cathorina Anchorae sacrae, id est Cruci Christi innxia, velut
cipiono, in Deo ( inquit ) spes mea. Nihil facilius dictione. Sed multi sese
impediunt in executione. Quis enim in Deo vere spem collocat? & non potius
in bonis caducis? imo malis perennibus.
]W. Hierographia
simplex.
Nympha haec, aut si quae Nereidum, quam Triton, quo nescio transportat
prioris conjugis sororem repraesentat : eamq; jam viduo Regi fide nixa,
transiens, haud secus, ac qui, fagili vitam & fortunas committentes rati,
in vastum se precellosumq; dedunt mare.
]X. Hierographia
simplex.
QUos hic subjectos Soli cernis ; oculos esse mihi persuasit, qui scalpsit.
Videre profecto oculorum est. sed quid ex capite evulsi videant non video. Dicit
autem Rex : Noncognoverunt praesentem lucem Eruit igitur Rex? Non cadit in
tantum Regem, tanta crudelitas. Nam qui non cognoscunt ; erudiendi sunt, non
necandi. Paena est praefractis & obstinatis ingeniis : Minibus ad
paenitentiam receptus. Ego malurssem vespertilioones esse, non quod alia desint
animantia, quae lucem fugiunt. Sed quod vespertilionum temeritas noctu
invalescit. Tentant aerem, quot vix telus sustinet. Et volitans, si Plinio credimus,
geminos pullos secum deportat, sui similes, egregia genetrix. Jam Alciatus
debitores, scribit vespertiliones appellari, quod interdiu latitent : noctu
prodeant soras. Si obaeratos, vespertiliones recte appellamus, qui metu
creditorum latitant ; cur non damnatos omnes? aut vitae dolum parant, vim in tentant, & majori longe, quam
illi, licentia grassantur, increbrescentibus tenebris ; Rex quaeritur, de
temporis sui & civium malevolentia. Semper vulgo homines, mutationes rerum
quaerunt : & Principib. Male, si nequeant facere, dicunt. Horum lividos
oculos Rex indignabundus perstrinxit. Quamvis enim Regum
sit, teste magno Rege, benefacere &male audire ; dictu tamen mirum est, ut
leviter dicta, inique ferant, & gravissime frequenter puniant. Jam tempus,
quo Henricus secundus, in Gallia regnaret, in novatores rerum illapsum est,
quorum causas dum cognosceret, in tanta claritate, non poruit obstupescere
tantam, ac tam densam caliginem.
]Y. Hierographia
simplex.
Papaveera somnium conciliant : regni curae depellunt. Illorum manipulum,
& hujus signum vides. Symbolum ut parum latinum est ; ita rudioribus non
obscurum. Italicum est.
]Z. Hierographia
simplex.
Mordet Regina hominem, non de plebe aliquem ; sed qui amorem simulans,
maximo & incredibili moerore eam conficeret. Nam Crocodilus, que
interfecit, huic illacrymatur. Unde tritum sermone vulgi ptoverbium : Crocodili
lacrymae.
]U].
Hierographia simplex.
Tres coronae, totidemregna regna manifeste significant. Et quid certius,
quam coelitus dari sublimia? cum nihil boni sit, quod non a summo illo &
aeterno Bono, veluti perenni fonte manet? Erat Sigismundus eo tempore, Rex
Poloniae & suetiae. Et erant, qui illi Moschoviam desponderent. Ipse
fortassis regnum coeli suspexit.
T. HIEROGRAPHIA SIMPLEX REGVM DANIAE ET
SVETIAE.
FIDES rara est, inquit, & fortunam vel occasionem in pila volubili
statuens, sentit hominum plerosq;, leves, ventosos & inconstantes : qui ut
illa velum cum vento, cum forutuna animos mutant.
U. Hierographia
simplex.
Regni insignia, Corona, globus, sceptrum, ensis Regibus aut calcuis aut
natalibus obveniunt ; sed nisi a vigilantibus, non servantur. Certe nec navis
oscitante hoc, qui clavum tenet.
V. Hierographia
simplex.
DEus dat, cui vult. Quid bone Rex? Sceptrum, imquit, quod de coelo vides,
pendere. Sed mi Rex, hujus tibi ipse si fidem facere potuisses, non e regno in
carcerem illapsus, vitam cum morte commutasses. Caeterum non regni modo, sed
omnium bonorum, inter quae, fortunae bona, infimo sunt gradu, Dator &
praebitor est, rerum omnium dominus & originem bonorum omnium, corpolis,
animi, fortunae. Et quae his ante stant, coelestium, immortalitatis &
beatitatis Animae.
W. Hierographia
simplex.
Nequidquam, nisi emisissem. Militaris vox Regis ut apparet, acris in
bello, & prudentis in foro. Frutra certe in pharetra sagittae custodiuntur
: ni, cum opus fuerit : exemrae vibrentur. Et cuiusui sunt Regi ignavo, &,
ut jumento, virium suarum ignaro, vires? viri? exercitus? classes? regna?
civitates? Ac quod vox Regis latius audiatur : quid vecordi scientia?
imprudenti, rerum & Historiarum cognitio? nihil ; forma : latomagis, quam
impudicae ; forma : latroni vires : prodigo res, & si quid aliis aliud, quo
non recte norunt uti. Ita a Regibus erudimur.
X. Hierographia
simplex.
Aquilae cum Dracone bellum esse perpetuum Plinius narrat. Nec opus est
teste.. observatur enim & demostrationi perspicuae, congrua est ratio. Uterq;
enim virium siducia alteri, & quidem propter pabula, quae Draco non tantum
isifesstat, verum etiam funetat, natura inimicus est. acrox igitur bellum
saepe exoritur, & quidem in aere, crederim, ut animantibus & inanimis
voluptatisit. Cum illis Aquila, his etiam Draco infestus sit,
&conactu faedet omnia. Hujus rei non ignarus Rex, Aquilam cum Serpentee
committir, hostium aliquem notans, quo cum bellum gereret, non cum Dracone,
licet & hic Serpens sit, atq; appelletur, quod hostem viliorem duceret,
licet strenuum, quem cum Dracone compareret.
Y. Hierographia
simplex.
F. quod S. complectitur est Friderici Filius. Arct oi .n. patronymica
habent non nomina aut cognomina, plane ut Graeci, praeter paucos. Quid enim
aliud? AEacidae, quam Ajacis? Pelopidis filii? Christiernis autem V.
erat Friderici filius. Son, enim ut Danis sere, quemadmodum Germanis Filius. Haec
de Hieroglyphico. Gnome vera est. nam pietas in parentes, non regna tantum
sirmat, verum eriam familias beat, ac perennat liberos Debebat autem
prae caeteris, parenti Christiernus plurimum. Nam Rege, propinquo ac domino
suo, in exilium exacto, regnum Daniae occuparat Fridericus.
T. HIEROGRAPHIA REGVM NAVARRAE, SIMPLEX.
PALLAS videtur belli simul & pacis insignia praeferre, quod Regi
prudenti libera fere electio sit. Nam parcit minori : cedit majori. Carolus
bellum paci praeferens, fortassis patm honestae, aut nimis cupidus armorum :
Requies, inquit, haec certa laborum. Quae? Arma, arma, hinc inde posita. Si in
labore requiescunt Reges, quando tandem quiescunt? Nunquam : Imperatorem enim
stantem mori oportere dicebat Vespasianus Imperator. Licet ab eo CArolus
dissonet. Nam ille non armis tantum occupari Principem regium ducebat ; verum
etiam legibus. sed animus militaris extra bellum, castra, aciem, nullam vitam
ducit. Hinc Alexander rnetuere : ne ocio torperet, subacto orbe terrarum, &
illum lubenter audire : qui innumerabilies Mundos asserebat.
U. Hierographia
simplex.
Enavali erumpit navis : solent enim navigia in navalia hyeme subduci.
& succlamat Rex, sub Sole, id est, in alto : sub umbra, id est, tecto : sed
quid clara obscuro? virens : id est non situ puttens, aut dilabens vetustate. Se,
inquam, clamat, licet, ut navis, fortunae flucribus jactetur, nec adversis
frangi, nec prosperis extolli ; sed patientem quieris esse juxta ac laboris, si
per hostem liceat.
V. Hierographia
simplex.
DVae urnae, ( altera ignem efflans, altera aquam effundens ) duo hominu
genera in sceam introducunt, quorum alii in caelo, mente versantur : alii in
haerent, noncorpore solum ; verum etiam toto animo, in agendo occupantur. Neutri
quidem reprehendendi, si studiis moderarentur. Prudenter enim Plato cum Musica
Gymnasticen conjungit et Sorates Philosophiam e caelo rreduxit : & inter
homines, hominum sapientiam collocavit, non modo quod theoria, utamur enim
eorum vocibus, a quibus accepimus, si non in praxim transeat, mutilis, imo
& manca sit, ac ut in corporibus ociosis accidit, suo cum vigore, tum
nitore destituta, Jam capere videor, quod urnae non capiunt. Quid autem vult
Rex, cum ait? Par obitus. Non aliud, quam Rex & Propheta David : Stultus
& sapiens peribunt, omrtales inquam
esse.omnes mortales. Nam fama post fatum interris : & sedes extra
terras differunt.
W. Hierographia
simplex.
Coelo septentriones, Mari cymbam aut lembum cernis sine clavo, velo,
remis, remige : Horresco cernens. Nam si qui in carina forte cubat ; quanto cum
periculo, Deus bone, cubat? Etenim satis a ventis, & procellis, rostrate
navi & rebus omnibus instructae, periculi est. majori animo Rex : Quo fata
trahunt, sequar, inquit : si tamen magni animi est sponte se in discrimen
conjicere. Aut non intelligimus Regem : qui non fortunae temerario arbitrio se
permittit, quod navim compegit nobis, & in navi, agitationem animi &
rerum suarum exhibet ; sed res suas vitam Providentiae commendat divinae. Si
hoc sentit, ego a Rege non dissentio. Prudentiam enim nostram mancipare Divinae
Providentiae jus & fas. Incidunt etiam ea tempora, ex quibus solus nos Deus
eximat. Me certe a regum potestate, solus Deus, Regum Rex liberavit, quod
semper grate refero : hic praeterire nequeo.
X. Hierographia
simplex.
Columbas simplices natura genuit, & socii amantes, ut studiosas
pullorum. Hinc columbae Nomen, cuius speciem gerebat, ad sponsum Iana detulit,
priori columba orbum : & sponte sub plagas, id est, in mariti potestatem
concedit.
Y. Hierographia
simplex.
Calavaria cum Angue, quem ex cadavere nasci tradunt, mortem hominisvel
caecisostendit. Regis vox audax : Nunquam te timui. Christus enimmortem
expavit, non ignarus, quid esset, separatio Animae a Corpore. Nec contemnere
poenam peccati : nec nimium angi necessitate, hac enim conditione natisumus ;
humanum est. hic scio quid audiam : Non phil;iosophari Reges. Ad quid magis
regium. Non medius fidius delirare.
Z. Hierographia
simplex.
Et hercle sensu simplex. H. enim Hieroglyphicon est, & clare resonat
Heinrici Nomen. Diadematum circumfusa, boni omnis caussa sunt. Nam vix unius
Regni erat potes.
[. Hierographia
simplex.
Annulus perennitatem : Pala splendorem significat, est enim circularis
ille : haec adamantis. Significant, inquam & pollicentur Regi ac Reginae
Navarrae, quorum virtutes Mysta hic, cum clarissimis coeli luminibus compabio
constrictis, Et quod circuli extremitates, cornucopiae instar, in pala coeunt ;
satis patetn quanta rerum ubertas, ex felicitate connubii regalis, in universam
multitudinem sit redundantura.
\. Hierographia
simplex.
MAgaretthae Valesiae oratio ad Regem Navarrae, verbis subcincta, tegravis
& prolixa est. me ambiens, non fecutus es, inferiore genere, ne quid
gravius addam, sed Regibus Galliae satam & genere conjunctam. Abrumpo
oratione, ne oratio, exprobratio sit : aut mulieris cavillatio. Marito viduata
& ductum servavit, & confirmavit facto. Caltham enim auro puro
insculpsit : & in duram putamq; materiam, amoris sui constantiam incidit. Nam
ut Solem aurem, flos aureus sequitur : coq; oriente oritur : occidente occidit
; ita se occidisse cum marito, prae se fert : nec lucem aliam exspectare, quam
qua martius e tenebris resurget. Hic autem est Iesus Christus vita mortuorum,
lux vivorum, falvus Beatorum, spes aerumnosorum. Haec nos Regina docet, quanto
potentior fortuna, ( quae nos cum beat, dementat ) tantoimbecillior sexu, &
lascivimus. Onos miseros! Me miserum!
]. Hierographia
simplex.
Lilium & Bellis, a Dioscoride illud, haec a Plinio describitur. Mystae
Lilium florem regium asserunt, proceritate adducti, sed & colorem. Nam si
rubet, Regem decet : si albet Reginam. Reges Galliae surpant in Triade, non
absque singulari mysterio Hic ex uno lilio, geminae Margarithae ascendunt :
alludit enim Mysta ad totidem Reginas, eodem nomine, ut virtute insignes. Herbaria
enim Margaritha, Bellis vocatur latine & bellius flos : Graece YYY quasi
YYY ; quod algore hyberno in victus, quasi vi redivivus in aurasirrumpat. Quid
Margarithae herbariae, cum Reginis Margarithis commune? Hoc commune, imo
proprium & peculiare : quod ut illa fert, imo vincit hyemis vim ; ita hae
superant, poteltatis licentiam : & imbecillitatem sexus.
T. HIEROGRAPHIA SIMPLEX REGVM AVSTRIAE.
IN AEgypto certamen ortum fuisse Herodotus narrat, de potentia Deorum. Vulcano
palmam magna pars tribuit : quod ignis late populetur & vastet omnia. Huic
illusit, & opinionem sectae extinxit ; qui congressus cum igne, informi
statua : sed ventte projecto, atq; fistulato ( Cera .n. qua erant foramina
obstucta diffluente, vi caloris ) ignis, aqua, qua venter testaceus tumebat,
suppressus ac quasi suffocatus est. minori compendio Rex, ut Regum edicta &
dicta vehementiora suntm ostendut, facibus in aquam conjectis, elementoru, non
Deorum ( Christianus .n. est ) Aquam esse potentissimam. et de Elementis quaeatio
a Poetis mota a Pindaro inter caereros, a Philosophis excepta & subacta
est. quid ambages quaero? & no reipondeo, ad Regis propositu? Omnia vincit
Aqua, vincat, quid tu posyea? Calorecor tumet : frigore subsidit. Non est aqua,
mihi credite, quae judicio Regis vincit omnia : quid enim ad Regem elementa?
quorum natura & in vestigatio, ad homines ociosos pertinet ; sed patientia,
quam lentae aquae frigus aqua clarius haurit : aut quid rerum & homnum
victrix? Sapientia hercle non est : ubi non est patientia. Hujusmodi Reges cum
habemus ; quid parentes desideramus? aut Magistrosquaerimus? Bene olim dicti
sunt Magitratus, qui tenebant. Regebant enim & mores.
U. Hierographia
simplex.
Leo manibus hastam tenes, ferienti similis & iracundo, Vae illi,
inquit, quem feriam. Nondum tamen jaculatur : & dum hastam mordet, iram
refrenat. Quae haec imago? cujus sententia? Gidelberti Regis Austriae sententia :
&animi ejusdem Leonini imago, digna Rege. Irasci enim peccatis Regem decet
: sed tarde succedere ad vindictam, & generositatis suae non oblivisci :
cum recordatur imbecillitatis aliorum.
T. HIEROGRAPHIA REGVM CYPRI, SIMPLEX.
AQuila ad rapinam : Lepus ad praedam videtur nasci. Et hunc venatur illa,
a ventre stimulata quoties autem capit, despuit, non pari hoste congressa. Hoc
autem a magnanimitate proficiscitur. Et Regem fortaste puduit, quos non
conjicio, imbelles hostes bello subegisse.
U. Hierographia
simplex.
Pyxis Hesiodiana exhalavit omnia : nec quidquam reliqui fecit miseris
Mortalibus praeter spem, quem licet saepe fallat, semper nos comitatur : &
non discedit, quam ubi conclamatum est, quod quando fiat Aristoteles alicubi
docet Haec Jacobum Regim Cypri ultimum lactavit diu vana. Et ipse nec spei
vanitatis, nec conditionis humanae imprudens, arbore sterili & arescente,
animi sui sententiam, quasi bilem evomuit. Nam quod gaudium, cujus radix, spes
est? incerta? Fallax & illudens saepius nobis? quam nobiscum collundens. Animo
igitur non constamus, sed jactamur, & licet speremus magis secunda, quam
metuamus ad versa, ( quod non est prudentis ) animus vacillar, & spe
pendemus, ut spe frustari, majori ludibrio simus inimicis.
THIEROGRAPHIA REGVM BVRGVNDIAE ET ALIORVM
SIMPLEX.
SOmniorum Macrobius quinq; genera distribuit : & me repetendi, te
lector, hic legendi onere levat. Non semper nos ludi insomniis certum est. ego
in Suecia cum essem in custodia, & nulla humanitus fulgeret liberationis
spes ; somniavi cum inem tum ordinem. Nec hic dicerem, de Regis somnia
dicturus. Sed cogit non invitum, Rex Regis Deus, qui me solus restituit in
libertatem. Caeterum Rex Burgundiae Contramus, de venatione fessus, &
praeventus tempore, in saltu alicubi cubanas, cum armigero, dictu mirabile,
somniat se subire specum : & istic gazam ingentem, magni precii in venire. Haec
videns, awstuare, movere, voluere sese, ut animi affectum, corporis motus
sequitur. Armiger aut nondum consopitus, aut motu heri experrectus, egrediens
ex ore herili, minutum quadrupes videt, haesitare autem, & vadum quaerere,
ubo ad rivulum pluvia aqua fluentem venit. Miraculo rei is attonitus ( luna
pernix erat ) & misertus animantis, gladio districto rivulum sternit : quem
transiens animans aut anima domini, in spileum proximum, hiabatforamen exiguum,
ingreditur : nec multo post regressum per os herile imn herum sese recipit. Quo
viso consternatus exclamat armiger & Regem excitat. Rex ad se rediens
somnium, armiger visum commemorat. Divinum, ut erat, id ostentum ratus Rex
operas tempestive cogit : & perfosso colle, subjectaq; specu theaurum
invenit, quem non in regiae delitias, sed Dei honorem vertit. AEdes sacras a
fundamentis erigit : aut vetustate collapsas restituit. Fabulosum sit, quod
vera narrat Historia. Pium est, sic uti a Deo datis facultatibus. A quo enim
accepimus, grati animi est, bona ei referre accepta.
U. Hierographia
simplex.
Sicambros Bassanus Imperio tenuit, & jure gubernavit. Nam & in
filium capitali suppicio animadvertit, superante, amorem patris, reverentia
juris. Cum prodiret in publicum, apparitor ensem strictum flagro involutu ante
ferebat, terrori sontibus ; insontibus solario. Haec res vel a Rege in tabulas
relata : vel admiratione Iustitiae, Regis memoriae, a posteris consecrata. Nam
Symbolum ex AEneide Virgiliisumtumnemo ignorat : Discite justitiam moniti,
& non temere Divios.
V. Hierographia
simplex.
Draco Mystica disciplina Sabasiorum, Jovem repraesentat : quod hac specie,
stuprum obtulerit Proserpinae : Romanorum vero non occulta sapientia. Poscit
vilgiles & semper in actu milites. quod ea natura sit. Hinc ab illis ut
Deus colebatur : ab his inter signa militaria, quae sanctius colebant quam
Deos. Hic igitur manibus orbem, sive manus unguibus, tenaciores enim suunt,
tenes, admonet pari virtute custodum esse Imperium, qua comparatum. Nec
immerito. Nam nisi multis excidit : hisdem artibus servatur, quibus paritur
regnum. Quid sontentiam fundo? Ipse Rex, cum Poeta loquitur : non minor est
virtus, quam quaerere, parta tueri. Cui si quidquam credimus ; fortunae est
quaerere : aritservare.
W. Hierographia
simplex.
Leonem, de Tribu Juda, Christum a Mystis appellari & scimus, &
diximus. Hic Leo, non alius crucem tenet. Quid igitur non, ut Leo injurias
vindicat? Quod apatientia dictus sit Leo. Et profecto, Philosophorum, non
Christianorum modo sententia majoris animi est, ferre quam inferre injurias. Lege
Platonem, imo hinc Regem : quid enim intra cancellos me non contineo? Veritas
persuadet. Nam ubi veritas fidem facit ; vis, quae plerunq; injusta est, hic
non est necessaria.
SOLI DEO LIBERATORI MEO
GLORIA.
T. HIEROGRAPHIA. CARDINALIVM.
ESse in Hierographia, plus in abdito, quam promptu, vel ex hac prima
Purpuratorum, satis patet Nihil Symbolo manifestius, nihil nostius Hieroglypto.
Quid qutem velit Cardinalis, non omnes peraeq; intelligunt facile. Erunt enim
qui contendent, esse desperantis : erunt qui sperantis. Nec deest causa
discrepantibus sententijs. Pedum destiturum desperantis est. statutum, non
abiectum, sed fixum, est sperantis. Atq; in hanc me sententiam, cum rei
veritas, tum auctotris dignitas inclinat. Nam qui terram & mare cernit,
& audit, ut nihil iuvat ; ex Pedo non difficulter colligit, Virum non minus
pietate, quam genere insignem, certiori loco spem, quam humano collocasse. Non
enim ille tumulus, in terris licet, terreus est ; sed eius, qui in terris
versatur, spes celestos, cuis si cui fidem non facio, is oculos tollat : &
videbit manum, cum manubrio ; non esse humli aut presso loco, quandquam non
elato, sed humili animo, Celum adiatur. Alfonsus igitur, in regia familia
natus, & Rep : Romana constitutus, secundum, rerum variarum usum, ac
taedium omnium, cum actum ageret, hoc egit, quod videmus, & pedum siue
scipionem imo pedem, certo loco fixit. Quis ille? Spes in Deum. Hic enim ut
ceteradeficiant, facit, quae rogatur, imo supplicia saepe nostra placabilitate
& gratia anteuertit : si ex re nostra est, cuius causa & nos ipsi,
& alios fatigamus.
U. HIEROGRAPHIA.
videre & hic est omnia vulgo nota : audire non ignota etiam, qui a
limine viderunt Latium. Ab auribus incipio : Bonae spei Neutra vox obscura. Ad
oculos venio. Libram, qui unquam vidit, simul ac videt, norit, ita de ansa,
iugum : de iugo bilances pendent quod aeque, non ita apparet examen. Apparet
tamen cuius Libram esse. Nec quisquam est tam caecus, qui non videat, sublibra
corbem decerptarum, cum frondibus, frugum multijugum. Quod autem Cardinalis non
sit propola, dubitarit non iniuria quispiam : quid ad libram corbis? Deinde,
cum bonae & spei, voces tritae sint, hiulca autem oratio ; nota etiam
ignoramus : cogimur saltem circumspicere, quo referantur, aut, ad quem
pertineant. Ego ariolor spectare ad ipsum Cardinalem, video enim dum haec
meditaretur, mussantem audire. Multi & multa me spe mea fraudarunt, vel
quod rara hominum fides sit, rerum omnium perpetua viciscitudo, &
instabilis conditio : vel quod ego ea statuerim firma. Quae erant infirma,
& his fiderem imo palpandum ederim, qui rei meae gratia, verba, mihi
darent, grata magis, quam vera, Maior itaq; in meresidet, quam in alijs haereat
culpa. Quid me miseror? aut alios criminor, mutanda consilia iusta &
modesta, bonae spei sunt. Iusticiae libra est. modestiae Corbis. Non satis
autem est deliberationems nostras, iustas esse : nisi & sint modestae, imo
hoc ante etia, quam illud cogitanti, primumoccurrat nam sibi quisq; prauo
ingenio aut instituto, longe plus iustio indulget. Hinc illa non homines
tantum, verum etiam in Deos immortales, indignatio Animi insolentis, non a
ratione profecta, sed cupiditate stolida, inani, molesta. Quid enim huic caeno
debetur? Non praemiun sed paena. Haec enodatio Hierographiae, digna est
Principe Viro, Caeterum & bonae speci annona est : quae in iusto commercio
versatur.
V. HIEROGRAPHIA.
vitem dictam Varro putat, quod ad vuas percipiendas inuitet Vinosi, quod
sitam in ea vitam existiment. Nec abs ventre omnimo, quibus vivere est bibere. Si
Vino tantum mergeremur, Nunc vitis latex non est, quod Vinum hordeacium
Herodotus appellat. Et quot alia sunt poculenta? quae non tantum ad sitim,
necessitatem, verum etiam ad voluptatem & furorem hauriuntur? Caeterum Vlmo
maritatur propter raritem foliorum, ipsa Luxurians vitis, cum pampinis, tum
capreolis, in quas nuptias intentum M. Ciceronem, non solum spes generosae
sobolis verum & culture suauitas,naturae daxteritas oblectant. Ita
clauiculis, veluti manibus, maribus, maritum circumplexa, felicitate sua gaudet, & quasi alacritate
diffunditur. Hinc iste frondes, instar porrectae frontis, quas vinitor coercet,
&, ut prudens gubernator, plebem a luxurie ad moderationem, ipsam castigat,
ac cogit a frondibus ad fruges. Quid igitur se ipsa sustinet? ut in Symbolo
eft? Quod in nuptijs, unum ex duobus fiat. Non se vitis sustinet, sed vitis
& ulmus, siue, ut in connubio maneam, ulmi vitis. Accedit cura Vinitoris,
sed qui adiuvet, non afferat naturam. Quod vero, ad caelibem, nuptialis
Hierographia? Aragonius eft, regali prosapia Lodouicus. Inter purpuratos
cooptatus, veluti in aliam familiam transijt. Atq hinc est, quod gentilibus fua
remittens, & de jure suo cedens, audacter dicat. Res Lodovici vestri, vobis
habetote:Nam se ipse sustinet, jam Ecclesiam ducit : qui repudiatis mundanis
& vanis, rebus sacris sese mancipat.
W.HIEROGRAPHIA.
Inter potulenta,siue poculenta, est vinum mali Punici, quod Rhoitem
Plinius,quemadm hordeaceum cereuisiam Lactantis nominat. Caeterum hoc ad
proximam propius, quam hanc Hicrogra phiam Pertinet, si tamen non & ad
hanc. Nam liquorem maturius ex pomis expresserris, quam vaporem expectaris,
praesertim, qui Iridem coloribus fuis referat, ut Scalptor vult. Erumpere
liquorem in altum pofse non nego. Vis enim ea est, contra naturam, & ea de
caussa,momentanea, aut non diuturna saltem. Flos satinae Mali Punicae Cytinus
dicitur : dalaustium siluestris, Dioscoridi Huius distincta coloribus genera
reperiuntur, candidum, fuluum, puniceum. At Mysta, sub cortice, inquit, haec
tego, sub putamine, quod Malicorium Plinius cum Dioscoride appellat, non flore.
Sub cortice vero, quae Malum Punicum continet, sapore non colore discriminat.
Ille quidem dulcia, acria, mixta,acida & vinosa : hic vero, quinq; ista in
tria redegit fastigia, ut Matthiolus declarat. Vni dulcia : alteri acria &
acida, tertio mixta & vinosa tribuens. Propius ad Dioscoridem Mysta
accedere videri posset : sisub unius cortice haec gffent ominia. Nunc saporum
varietas, est specierum diverditas. Quod. si membranam candidam, qua intra
corticem, veluti supparo, Malum tegitur : acinos puniceos : & quid per
interstitia, vernans, nescio, considerate lubet ; haec nature non exhalat :
putrescit enim & malum fit malam, simul ac quidquam exhalat. Obfervo autem
hos colores, Iridis caussa, cui assimilat Scalptor. Est enim in Iride, puniceum
quid, viride & purpureum, ut Aristoteles observat. Flaui enim apparitio est
non exstantia, orta ex comparatione Punicei & Viridis. Quod autem mille, id
est, infinitos colores trahere. Iridem Virgilius facit ; facit ad fcenae &
multitudinis opinionem, ac plausum. Sitantum sculptori tribuo ; quantum
tribuemus auctori? Fecit tricolor intercus Malum. Sitale non est naturale ;
factitium reperietur, quale praeter naturam vult : & erit Pyrobolus, Mali
Punici forma quod totiem colores evomat, quot sapores illud diuersis speciebus
continebit. Erit, inquam, Malum Punicum, si non conforme genuino prorsus ;
congruum cum sententia Cardinalis. Nam colores animi sui boni, non Mali ullius
pandit. Et se austerum praefracto, placabilem miti, suspensum medio ingenio
vult declarare. Hac mea sententia est de sententia Theobaldi Cardin. Aragonij :
Nec obstat mihi, pios Manes testor, quod cum naturali factitinm recepi, cum
educatio sit altera, & quandoq ; potior natura.
X. HIEROGRAPHIA.
Suus cuiq ; Planetarum oclor est, uti Plinius notat. Saturno candidus,
Ioui Marti igneus, Lucifero candens, Vesperi refulgens, Mercurio radians, Lunae
blandus, Soil, cum oritur, ardens, postea radians, Mercurio radians, Luna
blandus, Soli, cum oritur, ardens, postea radians. Quos vero & quot, aera
subintrans caussatur colores? Idem tamen est, & solus, licet ex repercussu
plures apparent Soles. Magnum Mundi miraculum. Et cum hoc mundi miraculo,
perspicuo ac magno, Architectum Mundi Deum Opt. Max. comparat. Casanus.
Quemadmodum enim aliter, in cano & cera operatur sol ; ita Deus in
insanabili & sano pectore. Etnon videtur aliud sentire Mysta hic noster,
cum ait : Idem per diuersa. Nam ut idem Sol per diuersa est, licet media
varient lucem Solis ; ita & Deus, solus, idem & unus est ; quamuis per
diuersa appareat longe diuersus. Quod si de se ipse loquitur, & vita
rationem aliam atq ; aliam purgat : ne a se ipse discrepare videatur, ut enim
aetas alia, alios mores postulat : ita & tempola incidunt, quae non unius
solum aetatis, verum etiam momenti consilia varient, citra leuitatis notam, aut
labcm inconstantia] audiendus est aequis auribus, non sua tantum, fed &
nostra causa. Homo enim erat, nos homines sumus, a quibus humani nihil est
alienm. Et pertinnax saepius est, quam constans, qui sui in re priuata, aut
instituti maiorum tenacior est in Rep. Nec injuria Aeschynes Demonsthenem
reprehendit, Athenienses exemplo maiorum, ad bellum, incisis neruis,
cohortantem : Quid enim hoc aliud erat, quam equum, ad stadium in quo florens
aetate vicerat, annosum reducere? Vertumnos nolo. Volo scientes uti foro.
Alcibiadem sua dexteritas tandem deftituit. T. Pomponium Atticum virtus
servavit. Ita, si absit fraus, & laudi & saluti est, eundem esse, inter
diversos : aut huic commodare, sine illius injuria.
Y. HIEROGRAPHIA.
Lonum non esse infinitum, Aristoteles ex loci natura ostendit. Suntenim
Loci differentia, sursum, deorsum : ante, retro : dextrum & sinistrum, non
modo, ratione nostri, fed & respeetu totius determinata quod infinito ex
diametro aduersatur. Si locus non est infinitus, nechercle corpus, quod nullum
ne imaginari quidem possumus, extra locum. Hac prafatione, hac loco utor, quod
cernam, ex orbe universi, alium orbem exire, quem Anguis extricans sese, &
in se reflexus facit. Nom tamen in cesso, quem interpretor, Mystam. Non enim
statuit in retum natura, Infinitum. At supra Naturam AEternitatem scilicet,
quam Anguis Mystica passim dentat. Et hoc est, quod de diametro AEternitatis,
Mundi Machina dependeat. Nam tempus est mensura Motus : & cum primo Mobili
incepit, quod quia compositum est non potest esse aeternum ; sed quia temporis
est prius & posterius ; est aliquod primum, superius Tempore : quod jam
aliud non est, quam AEternitas. Ita & Naturae, pro loco : & Mysta pro
dignitate satisfactum sit. Nunc ad rem accedamus, in qua jam nihil obscuri
reliquum est. Dicit enim gloriam esse immortalem. Non esset autem talis, si
angustijis Mundi coerccturi finiretur enim tempore, quod rerum ominium Mundi
edax est. Quod autem Mysta dicit, aut de Nominis, aut de Anima gloria dicit,si
de Animae gloria, nihil verius potuit dicere. Nam AEterni omnia funt aterna.
Talis autem est Anima Hominis. Menti enim qui oculus Anima est, nihil mortale,
sed Verum, quid jam immortale obiectum est. Si de Nominis gloria, ea tenus vere
; quatenus Nomen ab interitu eloquentia vindicat. Nam non modo rerum praeclare
gestarum, verum etiam scriptarum licet prudenter monumenta, temporis
intecapedo, non admondum longaeua intercipit, si destituantur . Et id sentit
Plinius, cum ait(Minorem dico)facienda, quae scribantur : aut scribenda, quae
legantur. Auersamur enim magis inepte scripta, quam improbe facta ubi affectus
subsedere.
Z. HIEROGRAPHIA.
siue YYY siue YYY est, inflammata ista flamma de cuspide ; Persarum Reges
non procedebant, absq; igne, ut videre est apud Herodotum, in expeditione
Xerxis. Et si maiorum nostrorum, juniores enim Persis sunt, recordari lubet,
erat qui ex Graecis inexercitu, ignem praeferret, dictus abs re, Pyrophoros aut
YYY. Erat, qui Romano Magistratui, non tantum in bello. Atq; hoc quidem nobis
numismata testantur, ut in vita, inaugurationeq; Gordiani liquet. Illud in
Genial. Alexander ostendit : hoc Eustatio, imo tritum vulgo proverbium : YYY
quod Erasinus in Paraemijs uberrime enarrat. Nihil absq; causa resero Persae
ignem sa crum habebant, & ea alebant perennem, quemadmodum Argiui &
Romani. Ita non poterat aboleri, ignis super holocaustum celitus diffusi
memoria. Et sa crocum causa reliqui, habuerunt in promptu ignem. Graeci inquam,
& Romani, non illum ignem perpetuum. Nec sacrorum modo caussa ; sed &
Sacrosancti Magistratus ergo Romani, ut intelligeret se ille, in oculis, in
cospectu, atq; adeo, in luce versari. Huc profecto Lampas de hasta refulgens,
omnino respicit. Vita Princupum certe omnium oculos in se conuertit, &
longe potentior est, ad aemulationem. Lege, quam tamen ut in obelisco lumen
Aristoteles in ciuitate collocat. Xenophon clarissimus imperator, &
sagacissimus Philosophus, duci militiae censer & sentit labores admodum
graues ; sed hoc leuari, quod videat se ab omnibus videri & conspici. Et ex
re alia, quam publica voluptatem capient? qui militiae, togaeq; dominantur? Aliud
sine controuersia est sceptrum, aliud plectrum. Quare si Rex es ; te rege :
& quae Regem decent ; face. Lux enim Principis, quod publica, ingens est,
ut legis in Symbolo, & ita malo legere, quam ignes Principis. Quid enim hic
ignis add Principis lucem? Et si ignes, veluti igniculos M. Tullius, dotes
& animi Lumina intelligis ; legis mecum : & diligis Principem, non
Lucernae praelucentis, sed animi virtute relucentis gratia.
[. HIEROGRAPHIA.
Non exploditur voluptas, amica inimica, quod voluptas sit ; magis hoc
culptur, quod aerumnas caussatur, & quidquid non est volipe id omne in
malis ponit. Contra Virtus laudatur, & pro batur sania, non tantum, quod
recte facta sequatur voiuptas vera, atq; geniina, verum etiam, quod comitetur,
imo antecedat, animi in se ipso, velut theatro, exultantis, cum motu quies,
& gloria. Quemadmodum enim verum est uberrimos esse fructus virtutis ; ita
falsa est ipsius Virtutis, cum amara radice comparatio. Delectatur sudore &
labore suo, qui agrum suum colit, Qui excolit ingenium, aut animum execet, non
seruilibus ministerijs, at virilibus officijis ; cedet Agricolae? Non reor
Mascula sententia. At multos sinistra deprauat opinio. Cedo : nec enim
numeramus, sed ponderamus, ut viros vere viros decet, sententias. Et jam
tritae, omnium manibus, Origenes Mosis, ex ocio Maioribus nostris, nata, quae
etiamnum nos fatigant negotia, conuincunt. Cuius auctoritati, si quid nostri
temporis impudentia deogaret, omnium temporum memoria suffragatur. Itaa nihil
boni facimus, cum nihil facimus, necessitasq; est, quae extudit, ut loquitur
Virgilius, & conservat, ut ego adijciam, artes. Quorsum haec tam longe
repetita oratio? Ad Symboli confirmationem. Ex omnibus enim liquet, Virtutem
infirmitate perfici : aerumnis exerceri : rebus & ocio deniq; intermori :
& quasi sublato nutricio sine antagonista, concidere. ut pater, si non ante
satis patuit, in Rep. romana. Quamdiu populum Romanum samnites, Pyrrus,
Carthaginienses oppugnarunt ; tamdiu istic virtutis lumina viguerunt. Victis
vero superatisq; hostibus imperij aemulis ; pullulare sensim vitia donec non
mole rerum, sed mutatione morum, a fundamento rueret, florentissima omnium
ciuitas : & praedae his esset, quibus ante fuerat terrori. Mysta non
Romanos, aut qui ante rerum potiti sunt, Macedonas, Persas Assyrios adducit ;
sed folitudine : non sereno, sed plivio celo : non nudum quidem, sed nec
superbe amictum : aperto, operto capite : & solo deniq; scipione, id est,
sola virtute, & mente supra aetatem constantini stantuit. plane ut Herculem
Prodicus Chuis, nisi quod illum hic inter virtutem & voluptatem : plane ut
Homerus Vlyssem, omnibus malis presum non oppressum, nudum tandem abijcit. Ita
exoticis utor pigmentis : quod fordeant nobis in nostra Repub. natae
Christianae Virtutes. Vnus Iobus pulchrior fuit tolerantia, quam ullus
Paganorum, non dico, fuit, sed fingi potuit, ab ullo, vel Poeta, vel
Historiographo, licet eloquenti. Nullus enim est, in quo non sit naevus, nec
ille quidem, qui deceat, sed deturpet ac deformet formam Virtutis. Et huic uni
Iobo palmam eripiunt, Martyrum non unus aliquis, sed multi exercitus.
\. HIEROGRAPHIA.
tabulam hic rasam cernis : & legis, Melior fortuna notabit, Ergo
scribenda, & memoriae consignanda, laeta modo & jucunda? nec
commemoranda simul aduersa? Non ea Mystae mens est. liberam enim & veram
esse oportet rerum narrationem praesertim, quae ad posteros transmittitur,
manca alias futura, cum oporteat in utramq; partem proposita lectori exempla,
ut habeat, quae sequatur, quae vitet. Iusticiae enim exitus sut optabilis est,
qut tolerabilis. licet successus plerunq; minus sint prosperi & optati,
Poetae, quemadmodum pictores inumbrant quaedam, silentio, ne offendunt, multa
involuunt, & quibus assentantur, his placitamagis, quam alijs probata
scribunt. Sed ab horum leuitate & adulatione, multum ab est Cardinalis
tanti grauitas. Quid igitur vukt nuda sua tabula? Forte quod Senca,
Beneficiorum nunquammaleficiorum cito obliuiscendum. Nam Aristoteles mentem
nostram, ad imaginem rasae tabulae dolat. Quod si penitius in animum Mystae
lubet descendere ; prae ceptum nobis animaduertemus, Mentem aerumnis fractam,
spe meliorum erigendam : & aduersitatum tantum modo recordandum, ne
insolescamus. Iucunda enim est praeteriti laboris recordatio.
]. HIEROGRAPHIA.
altare tibi demonstrandum non est, Ardet quippe, non sumat. Nec Agnus ad
victimam : faces enim lucent, & securis in truncum haeret impacta. Quid
igitur Cardinalis? sacrificijs non delectaberis. Non aliud haud dubie quam
aemulatum Cacodaemonem Remae Tertullianus scribit, vatius sacrorum, apud
Iudaeos, apparatus. Agni immolatio longe vetustior Mose. Nam & in AEgypto
renouatum est sacrificium Abeli. Et cum cetera alio tenderent, in illa umbra ;
Agnus repraesentabat Christum. Haec ego, non refero, ut noua, vel in audita ;
at Symboli caussa. Tempus enim fore diunabat Dauid, quo Christus, uno
sacrificio, omnia esset antiquaturus quanquam & ea tempestate, qua
vaticinaretur, & regnaret, Deum animadu erteret, peccatis impiae gentis
offendi magis, quam victimis placari. Qua de caussa, non abolet quidem,
sacrificandi ritum, sed purae menti imperat, purius sacrificium laudis Diuinae.
Aut me omnia fallunt, aut hoc etiam Cardinalis vult, Vult inquam, pietati
Christianae, vitam consonantem.
]T. HIEROGRAPHIA.
phaenix, Graecis, palmaest. Atq; hinc non nomen modo fabulosae Aui datum
est : verum etiam nomini ratio. ut vult plinius. Sic enim dictam auim vult,
quod, ut planta, ex se renescatur. Res magna & memorabilis. Aui tot seculis
constitit fama, ex quo, doctorum hominum fabula constituit famam Auis, quam
volebant YYY & YYY. Fama vero, aut fabula verius erat, sexcentos amplius
annosviuere & non vitae taedio, at desiderio prolis, in voluntarium
transire incendium. Pyra scilicet congesta, quam eminentiori loco Sol incendat,
ardere spontaneam : ex cuius cineribus ipsa repuerascat. Ita, ni fallor,
Herodotus, & qui omnes falsos scribit, Tranquillus. Liberum enim erat,
longaeuo aeuo, mendacium. Sequens aetas, aut minus credula, aut maiorum
insipientia sapiens, fabulosa censet, quae falsa sensit. Batthorius Phaenicem
im foculo collocat ut vides : & rei magnae, magnifica adijcit verba, se
necat, ut viuat. quod de Phaenice dictum, in ipsum quadrat. Nam hic ipse
Cardin. Bathorius, dum ipsam Transsyluaniam appetit, cum Principatu amittit,
praelio superatus, a Michaele, Vaiuoda Valachiae. Ita saepe nescimus, quae
praescimus.
]U. HIEROGRAPHIA.
hanc Paradinus Caenobio cuidam tribuit : & aduentanti Guisio, qua
vides specie, Pyramidem erectam. Nec euoluit, sed carmen Gallicum ex basi
exscriptum, in litteras retulit, quo animus Caenobij explicatur. Id ne male :
vertam, paucis si exposuero, tuo etiam labori parcam, prolixius enim est. rex
est Pyramis & hercle Regis Hieroglypton, YYY, siue crescens Luna. Hedera
vero, Card. Guisius. Haec fere sunt Epigrammatis, scitu digna. Nam his
cognitis, cuiuis manifestum est Symbolum. Te, o Rex, stante ( stabis autem,
pyramidis instar, semper oncolumis & in concussus ) ego, qui te obsequio
& benevolentia obseruo, atq; amplector, in morem hederae, nec possum a te
auelli, ego viuam & florebo : nec marcessam aetate, sed in senecta etiam
virebo, tuis Rex honoribus, non meis opibus. Vtenim huni nata, paullatim
assurgit, & radiculis obrepit arboribus & muris, non modo fuis diffisa
viribus, sed altiorum amans hedera ; ita ego longe infra Maiestatem illam
Regiam genitus, tucri beneficia, sine tua beneuolentia nequirem. Caeterum
Hedera in oculos passim incurrit. Quae extra oculos sunt, Dioscorides, Plinius
& Theophrastus in commentarios, velut in paenu abdita, studiosis Historiae
Naturalis conseruarunt, coaceruaruntq;. Caetera quid persequar? Crescens Luna,
signum militare Turcarum etiam est, non modo proterue, senescit quoq; Luna. Et
cum sit instabilis, ab alio, lumen mutuatur. At signa, felicia ac fausta,
sagacitasPrincipum sumit ; & omen infelix priuatim etiam auersamur.
]V. HIEROGRAPHIA.
symbolum Gallicum est, Meo commodo. Hieroglypton, Ciconia. Quae quo pacto
inter se concordent ; alius forte melius me dixerit. Nam Ciconiae in societatem
publice consentiunt, ut Plinius refert & nos videmus, commeant enim
gregatim quotannis : & priuatim parentibus gratiam referunt, atq;
nutricamenta, juste persolvunt. Vnde Meminit Aristophanes, imo ad Ciconiarum
institutum, Solon pubem Atticam instituit. Et ultimo aducntantem reliquae, in
expeditione interficiunt, discerpunt. Quae omnia, non priuatum commodum, sed
publicam salutem redolent. Serpentem rostro tenet. Teneat, per me licet, sed
grandaeuis parentibus, hunc ipsum pastum, tanto discrimine comparat : & non
suo commodo, saepe enim suo exitio deglutit, at nostro emolumento, cum serpentibus
bellum gerit. Quae causa erat Thessalis vindicandi ab injuria Ciconias, uti
Plinius narrat : & capital supplicio, non secus in eu animaduertendi, qui
Ciconiam, ac, qui hominem necasset. Non ignarus naturae ludouicus Guisius,
vidit sibi bellum esse, cum turbulentis hominibus, si dignitatis locum tenere,
& tueri vellet ; haud secus ac Ciconias cum serpentibus Natura committit. At,
si Ciconiae non omnia, ventrisgratia faciunt, sed officij, pleraq;, uti jam
demonstratum est ; nemo est bene natus, aut recte institutus, qui suo commodo
potius, quam publico, ad rem praeclaram accingatur.
]W. HIEROGRAPHIA.
est captiosum disputandi genus. nam ab euidenter veris, ut Vlpianus
tradit, per breuissmas mutationes, disputatio ad ea, quae manifeste falda,
perducitur. Nomen inuenit, quod in acervum sensim crescat, uno velut, ut M.
Tullius loquitur, addito grano. enim vel, acervus est. symbolum haec omnia
explicat : Hieroglypton sub oculos adducit. Sunt enim grana novem, quae per se
nihil sunt. Nondum enim sunt decem, sed si minimum, quid, addideris, unum puta,
sunt decem. Denarius autem numerus, radix est, & jam non per minuta, ad
summam rerum, ascendendi principium. Quocirca ut nec pertinaciter repugnare,
ita nec temere omnia, instituto de re seria sermone, concedere debemus. Si hoc
in verbis cauendum est, ne nos irretiamus ipsi ; quanto magis, in re cum
publica, cum priuata? Certe minima interdum praeterita, aut neglecta,
aerumnarum gravium causa existunt. Atq; hinc est sublatus, e medio, Athenis,
puer infans licet, cornicum oculos configere solitus : & neglecta cura
Alcibiadis, curae postea fuit, omnibus Graecis & barbaris. Ita nos nobis
nostro malo : & delitijs suis Resp. & Rerump. Principes, suo periculo,
indulgent. Leuis jactura Auiculae est. atsi puer ille, in virum euasisset ausus
esset, tum in ciues, quod ante in aues. Et si auiculam, quam intulerat
Alcibiades, parum memor oedinis, solutam forte senatus non collegisset, sed
castigasset leuitatem hominis ; moderarius foret & Senatu & Populo
usus. nec accendisset bellum, quo partia condlagrauit.
]X. HIEROGRAPHIA.
crux Florentia aut Pisana verius Coronata, quam plieata est.corona non
regia, sed principali : & pileo non seruili, sed Cardinalitio. Res nec
noua, nec stupenda, in familia Medicea. Symbolum licet vetus, pium : & in
hac umpietate stupendum quoq;. A domino factum est istud. Refert enim
Cardinalis, a quo accepit, acceptum Domino Deo, genus & honores. Merito
inquies. Sed quotus quisq; ea est gratitudine animi in Deum? Et si omnes sunt,
quos veluti e grege legit, & ad honores, subuexit Deus, cur non meminere
beneficij diuini & conditionis suae? Aut si meminerunt, sur voluptates suas
sequuntur, & non obsequuntur Legi, id est voluntati Diuinae? De Magistratu
instituta est quaestio si in hos institueretur ; ne nos quidem purgare nos
nobis possimus. Tantum ab est, ut Deo. Quamobrem non iniuria admirabar, in
summa fortuna, summam moderationem.
]X. HIEROGRAPHIA.
adolet hic non Aaron, sed Ioannes Mediceus, thus Deo : & magna cum
pietate, tum admiratione, inquit : Quo sum vocatus? Et merito inquit. Non enim
leue est, seruire Deo non Regum alicui, cui vel vitiosa assentatione, vel
simulatione virtutis, operam probes ; sed quem nihil fugit, Regi regum Deo,
Cuius cui in mentem venit, non potest, non animo turbari, & corpore toto
inhorroscere, quotiens ad altare accedit.
]Z. HIEROGRAPHIA.
eclipsiis Lunae est defectus luminis Phaebei in Luna qui accidit, cum ipsa Soli ex diametro,
opposita, vel cum exigua latitudine vel tota, vel aliqua sui parte in umbram
terrae intermediae, incurrit, lumen enim tamdiu amittit, dum suo ipsa motu ex
umbra terrae eluctetur & collustretur, quo solo lucet, iterum a Sole. Sub
hisce tenebris Lunae, celat Mysta, & velut caligine inuoluit animi
sollicitudines, quas quod P. Iouis non declaret, per me non eliminabuntur. Nam
si tempus aperuit tempus ; falli qui possum, nolo fallere Lectorem. Verum
enimuero non animi tantum anxietas, sed & fortunae anxiae disficultates per
Eclipsim intelligi possunt. Et virilis animus vel sua virtute fretus, vel spe
in Deum coniecta, non minus vere, quam grauiter dixerit : Hinc aliquando
eluctabor. Multa profecto sunt constantiae humanae exempla, plura documenta
fiduciae diuinae. Mrius quantis ex periculis euasit? Reuertere ab exilio
Demosthenes & Cicero. Danielem ex morte eripuit Deus. Et me maiori miraculo
idem Deus in custodia, non Leonum, sed hominum efferatiorum sustentauit : ac
tandem a potentioribus aemulis seruatum liberauit, & vindicavit in suam
solius potestatem. Deus bone & potens ; quam bonus? quam potens es? Diuinae
Laudis gratia haec adscribo ; sed & consolationis humanae. Nam ferre qui
poteit ; superare & potest injurias : Deus autem & vocatus &
invocatus, duris in rebus, subsidio venit celerior vocatus. Ita vult, quod
volumus, sirite volumus.
][.HIEROGRAPHIA.
Suie de arbore, Mysta, siue deHedra loquitur ;verum est Symbolum : vix
nata sustentor. Nam arborem Sol a stirpe fouet : Arbor hederam. Nec obscura
est, clara imago, aut latens sententiae sententia. Nam ut sol arborem, &
arbor hedram sustentat ; ita se a Pont. Max. prouectum, hunc a Deo ad illud
honoris fastigium, intelligit euectum.Caeterum Hederam Festus dictam putat ab
haerere : alij ab edere. Primaquidem breuis est, & arbores exest. Mira
tamen adhaerendi vis & natura. Nam thyrsis ad id instructa, Theophrasto
videtur, & non modo circum arbores, & muros repit ; verum etiam in
cornibus cerui enatam(ego fractam alicubi & adglutinatam puto, non enim
marcescit intercifa, ut docet Plinius) naturam animalium persequens,
Aristoteres scriblt. Miratur Phinius Hederae, siue ederae locum esse, non dico
in sacris, verum etiam profanis in locis, quod commoda coniugis ad se trahat,
& exsugat, quasi id non facerent, qui facere non deberent, praediti ratione
homines. Quod autem lubenter serpentes serpere, sub umbra Hederae queritur ;
injuste queritur. Semper enim sub umbra bonorum, mali latent, imo Lucent, &
fulgent honoribus. Haec pro Hedera imo Mysta dicta funto. Licet enim floreus
inuenta, prudens Hedera utitur, qua Liber se, Alexander exercitum, vulgo olim
templa coronarunt. Semper enim virens, maius quid, quam animi anticipenmus,
promittit.
]\.HIREOGRAPHIA.
Ingressus inquit, & haud dubie, spcculam istam, a fundamentis, ex vivo
marmore, ad tantum fastigium subductam. Et non regressus. Speculam dixi,
propter Hypaethrum & perforatum ctiam fenestris supra culmen. Non Pharum,
quod haec maritima sit. Non Carcerem : patet enim Et nemo sapiens male sibi
ominatur. Quo igitur aspicit Mysta, qui nos de turri despicit? Ad animi
constantiam, sodes. Semel enim meliora, licet ardua secutus ; nunquam
debilitate animi, aut difficultate negotij territus destitit ab incepto. Tantum
animirobur propositum nobis ducamus, non modo ad intuendum, verum etiam ad
imitandum. Nam animo in rebus magnis dificere, & velut, de alto
spectantibus, suffusa oculis caligine ac horrore, mente collabi ; pusilli non
virilis animi est. Est quando fortuna vim suam frangi non vult, quo tempore,
cedere impotenti rerum dominae, non magis in vitio est, quam de aduersanti sub
mittere, & tempore contrahere, vela tempestati. Vi, inquam, de statione,
depelli possum, de honesto nec volo nec possum.
]].HIEROGRAPHIA.
Emergit pressa, quae? Pila in conspeatu pugillaris imo salit, exsultat, ad
astra fertur, impulsa. Nec minus minor licet, palmaris pila. Sed ventosam illam
Mysta exhibet. Non modo quod familiarior sit Italis, verum etiam, quod, ut haec
vento, ita homines vulgo, aura populari ferantur, nec ventos nacti secundos,
cupitatum voragini statuant modum. Atq ; , de hoc hominum genere loqui Mystam,
mihi persuasi : quod Pila tomento fulta & quasi durata, constantiae propior
sit, quae de compluvio excepta, nunc palma, nunc plaga extenta sublimius &
longius excutitur, nec inflanda toties, ut illa, velut refocillanda, in
deliquio. Nam hoc ipsum ad fractos & degeneres animos pertinet ; ut nunc
castigentur, nunc consolentur.
]]T. HIREOGRAPHIA.
quanquam stella hic prrlucida sit, & sola inter omnes appareat ;
Iouius tamen, rem totam obscram Multitudini, & paucis, quos Litteratos
vocat, intellectam putat. Nam verba Horatij sunt, & rapta, ut fit, ex
integra sententia quae est : Micat inter omnes, Iulium sydus. Et jam micare
incipit, Symbolum : ac quasi illato igne, obscuritas in clarescere. Sed quod
Iujlium sydus? quod velut Luna, inter minores ignes lucet? C. Iulius Caesar
natus est ad IIII. Id. Quinctiles : Haec clara natalia Mensi postea nomen
dederunt. Lege Svaetonium, & consule Mathematicos, quo Horoscopo. Noster
enim Mysta, Iuliam Gonzagam, miratur : & ut Venerem Horatius ceteris
stellis, quae, cum Solem antegreditur, Lucifer : quando seqquitur, Hesperus
dicitur, sic ipse omnibus matronis anteponit. Malim in alio occupatum tale
& tantum ingenium : quid enim caeno muliebri, cum celesti lumine? Nam
potest comparatio extendi ad digniora. Indulgeamus amori & aetati : semel
enim si non pluries, omnes insanivimus. Reuocemus modo in memoriam, meam im
proxima Hierographia, si tamen mea, quam Graeci & Latini fecere tanti ; ut
nihil magni aggrederentur prius, quam sibi suisq; precarentur bene. Plato sane
cum frugalitatem Spratanorum, in sacris probat ; cum munidicentia Graecorum,
comparat eorundem, imo antefert, vel nomen vel omen. Non enim minus fuere parci
verborum, quam rerum. Hippolytus certe Mysta hic noster non natalicium, at
funebre sydus Iulium inauspicato seruans ; vel accelerauit, vel auguratus est
fatalem diem. Cometes enim Caesaris funeri, ut plerunq; magnorum Principium
illuxit. Ey in tabula pictus, quod un celo fictus, Hippolyto portendit. Extinctus
enim paullo post in fundo luliae, ut Pindarus in genibus pueri adamati.
]]U. HIREOGRAPHIA.
Q. Smyrnaeus, duodecimum certamen Herculis, ut cetera breuiter cum Dracine
insomni commemorat : Praemium victoriae fuit, Mala Aurea. Hoc Symboli gratia
scribo. Non enim Palma ab informni Dracone custoditur, sed virtute paritur,
& cum tui simili, homine non portento, tibi de palma, de decore, de
victoria est. palmam pro victoria non primus accipio. Nam ferre palmam, usu jam
olim receptum est. et si tibi cum potentiori hoste res est, ne trepides : saepe
enim exigua manus, maximas hostium copias fortiter, fortunateq; profligauit. Nec
hercle Luxuries, etiamsi bellum sit cum debiliori : nunquam enim hosti deest
voluntas nocendi, & tua securitas dat facultatem. Hoc a Mysta dictum, a
nobis non male intellectum puta. Quid vero Palmam sterilem proponit? Meo, quod
sentio, quam exiguum sit, judicio : quia Virtus se ipsa contenea est. id quidem
Zeno non omnibus peraeque probat. Romani tamen, recta natura & institutis,
non operosa doctrina, quamdiu illa valuerunt, Laurea corona triumpharunt. Ac ne
principes modo decus spectasse existimes, ne civica quidem aut muralis, quae
tanto periculo pararentur fuisse, pensabantur omnia, non utili, sed honesto.
]]V. HIREOGRAPHIA.
Altiora citimo celo, est ipsum cum orbibus suis uncimum celum. Quis vero
supra nubes Latus altiora petit? & accenso funali quid scrutatur? Non
internuncius famosi Iouis Mercurius : nec enim pedibus alatus, aut caduceo
armatus est. mihi videtur esse Animus Mystae. Nam virorum pietate illustrium
animus in celo, non in terris versatur. Et quid nos versamus terras, aut in
terris? Quaerimus, quae perdamus, aut seruata nos perdant. Meliora quaeso. Et
ea me ipse admoneo verarum & dignarum homine Christiano meditationum,
quanquam in exemplo, documenti satis sit. Funale autem manu tenet, non quod
luce opus sit, ubi omnia collucent syderibus ; sed caritaatis vim, & ardens
desiderium, fummi & AEterni Boni non potuit clarius explicare. Ac ne nimium
nugemur, Prometheus est, qui non ascendit coelum, sed descendit cum fatali igne
: ne quae supra nos, rapiamus ad nos.
]]TTTT. HIREOGRAPHIA.
Sic tua nos virtus ( quemcunq; tandem Mysta affatur ) trahit, rentinet,
deuincit sibi ; quemadmodum Scombrus Alausas ducit, & quo vult amore sui
ductas rapit. Quod satis causae visum est Gallis, ut narrat Bolonius, has
virgines, melius meretrices, illum Leonem si digne, appellandi, quanquam
nonnulli dubitent, sitne idem, qui in Gallico mari capiuntur, & per propontidem
qui Plinio teste in Pontum influunt. Gallorum nomenclatura est nostrae
interpretationi commoda. Nam & Socrates saepe a corporis amore, in
admirationem animi, cujus bellum domicilium exarsit. Nec Plinij testimonium a
vera sententia alienum est. nam Byzantinis, Regem Scombrorum videre, quod
felicis augrij foret, in optatis erat, credo propter ubertatem. Caeterum videre
unum semper ex omnibus prae caeteris, excellere : nec ex Scombris modo : late
nim lioc per omnes naturae meatus pater ; argumento est, Vni in Natura &
supra Naturam deberi principatum Deo. Magnum naturae miraculum. Quanto
admirabilior, qui naturam ita condidit? imo venerabilior, ut in natura tota,
& omnibus naturae partibus, quo, nescio, modo appareat, & sese benigne
comiterq; ostendat? Maxima pars hominum, unius imperitum sequitur. Et si
Scombros non tantum consortes generis, verum etiam alieni sequuntur, non leue
momentum acvidetur imperim unius, non in unam tantum nationem.
]]X. HIREOGRAPHIA.
Testudo, licet tardet, adrepit tempore, quo ipsam ducit natura. Quid hic
distinguam testudinum species? quod fecit Plinius? sed sint aliae terrestres,
aliae aquatiles, quanquam & hae in terram exeunt. At harum rursus aliae,
marinae : aliae, fluviales : aliae lutariae. Omnes enim tardae sunt. Terrestris
autem est, quae un cospectu est. si luberet multa potius, quani commoda ad
proposituni congerere ; ex Plinio, Dioscoride, non modo vera, sed et
verisimilia possem exseribere. Iam hoc nobis non est propositum.et si luberet
aliorum mendacia coaceruare ; malim aliquid novi ipse comminisci. Celeritas
actioni necessaria est : consultationi inimica. Igitur, dum nobis Mysta
testudinem expenditione anteuertunt. Sunt autem qui post factum, imprudenter :
serum enim est, re perdita, paenitere. Quamobrem optime Cauis Salustius, ex
Isocrate ni fallor, sine librus enim scribo : Priusquam incipias consulto : at
ubi consulueris mature opus est facto.
]]Y. HIREOGRAPHIA.
Mysta Italus, Hispanice loquitur : Non plus tollo, quam sim ferendo :
& simul Camelum humi sternit. Tollo in belluam intruens dico, quod ille ad
animum conuersus dicit : Tolero. Ferre potui vertere : est enim tam corporis,
quam animi. Nunc volui distinguere corporis & animi molestias. Multum enim
interest. Et sunt huius, quam illius, longe graviores. Ad rem propius
accedamus. Camelus sponte se, ad hoc se natum intelligens ; sternit stratori :
nec enim frustra gibbosus est. Et cum Africis datum sit ad onera succolanda, ut
ita loquar, unum tuber ; geminatum est Bactrianis, ut Plinius scribit. Hanc
Dromadem, illium Camelum appellant. Aristoteles nomine non distinguit. Ac ut
intelligas, intelligere Camelum, tantum oneris suscipit, quantum ferre potest.
Et ad hoc alludens Mysta, deprecatur grauiorem humeris molem. Sive quem
Apollinem sive quam venerem. Nihil humile ego, dc viro principe sentio. De
venere cojicit Iouius. Et nos venerem Apolline molestiorem sensimus. Iam quam
morofae sint, mulieres impudicae, vel usu vel auditu cognouimus. Extra iocum,
his dictum & repetitum non tantum ab Hippolyto Estensi, qui patientia
alterius abutuntur : laesa enim saepius fit furor.
]]Z.HIEROGRAPHIA.
Ne nos nimium miremur, aut aedris qucramur : priuatim nobis esse
simultates, publice bellum ; Natura inter animantia etiam bruta, discordiam
seuit. Ac ne abs re, de re loquar. Pliniusnarrat. Cygnis Aquilam esse
infestiorem natura, siue magnitudine corporis, sine forma offensus, ut fere
magna potentia, alienam horret virtutem. Quid enim in Cygnis mali? quos
volucres ceterae omnes diligunt & observant ; Pythagoras ab animantium esu
suos reuocat. Et sine disciplina Cygni ab omnibus sese abstinent. Sed hunc
amorem ceterarum avium, Aquila presequitur odio plusquam Vatiniano. Vtinam
inter Homines, inter has aves certe, ut scribit Aelianus, vincit justicia. Hinc
est, quod Mysta Symbolicos : Sic repugnant. Malim, repugnat : Nam si ne
Hercules quidem, cuius nomen refert Cardinalis, conta duos ; quid novi a duobus
distineri, superariq ; Aquilam? Repugnant tamen legendum est : quod duo Cygni,
alas Aquilae, singulae singulas, mordicus stringant, & ipsam enecent
dolore. Et paullatim capio, quid velit ipse Card. Hercules se quidem amantem
pacis, si tamen cogatur, non defuturos gentiles & socios, qui contra
potentiorem libidinem, arma & animos coniungant.
]][.HIEROGRAPHIA.
Bella gerant alij. Verba Helenae Quidianae sunt, quae in quem torqueat
Fransc. Gonzaga, Oedipus divinet. Roscellus exfonte non sumit, forte ut ab
exprobratione lectorem, ad probationem sententiae suae traduceret. Ipse, licet
pacis studia esset amplexus, vigere tamen in se patritas auitasq ; virtutes,
ostendit : dum Aquilam, sub qua vicerant, insurculo aut ramo Palmae collocat,
insigne gentilicium, & signum militare Imperatoris, ut ut colore vel forma
variam. Non enim degenerem columbam Aquilae generant. Ego me sacris, &
sacrorum praesidi Deodeuoui. Si tamen lacessieris, reuiuiscere in filio patrem
cognosces. Desine bilem mihi & tibi perniciem mouere. Haec loqui ab elato
animo virum memorabilem exisitimo. Quem vero increpet, ego non magnopere
indago. Sciat per me quae ad laudem bonorum spectant,Lector. Quae ad
vituperationem, ignominoam, labem ullius pertinent ; obscurare malim, quam
declarare.
]][.HIEROGRAPHIA.
Bella gerant alij. Verba Helense Quidianae sunt, quae in quem torqueat
Fransc. Gonzaga, Oedipus divinet. Roscellus exfontc non sumit, forte ut ab
exprobratione lectorem, ad probationem sententiae suae traduceret. Ipse, licet
pacis studia esset amplexus, vigere tamen in se patritas auitasq ; virtutes,
ostendit : dum Aquilam, sub qua vicerant, in surculo aut ramo Palmae collocat, insigne gentilicium, &
signum milirate Imperatoris, ut ut colore vel forma variam.
Non enim degenerem columbam Aquilae generant. Ego me sacris, & sacrorum
praesidi Deodeuoui. Sitamen lacessieris, reuiuiscere in filio patrem cognosces.
Desine bilem mihi & tibi perniciem mouere. Haec loqui ad elato animo virum
memorabilem existimo. Quem vero increpet, ego non magnopere indago. Sciat per
me quae ad laudem bonorum, spectant, Lector. Quae ad vituperationem, ignominiam,
labem ullius pertinent ; obscurare malim, quam declarare.
]]\.HIEROGRAPHIA.
Hercules cum Hydra congreditur. Nota vulgataq ; fabula. Nam licet
Naucrates Erythreaus, septem : Zenodotus Ephesius, nouem : Heraclides Ponticus,
quinquaginta illi capita fuisse tradiderit ; belluam multorum capitum
extitisse, omnes fabulantur, & uno truncato, renata confestim esse dupla,
ni concidum colli thyrsum, ignis vorasset. Ad hanc difficultatem accessit
camer. Pereundum igitur Herculi erat, duorum violentiae, solo exposito : si non
Iolaus prope opem tulisset. Explicemus nos fabulae cautibus. Mysta & se
& sui similes viros animat exemplo Herculis, aduersus quamuis. & licet
monstrosam, horribilioremq ; humana vim, quod si non satis est, ad colligendos
erigendosq ; animos, aut lapsos metu, aut difficultate consternatos, grauem
illam sententiam, veluti scipionem adhibet : Tu ne cede malis. Nosti quae
sequuntur apud P.Virgilium. Ita praeter exemplum fortitudinis, habemus
documentum sapientiae. Licet & in ipsa lucta plus ingenij sit, quam virium.
Motum enim malum,tollendum est : aut non mouendum. Ac ne puerorum haec primum
audientium instar, in fabula haereas ; plebem Demosthenes, belluam multorum
capitum nomonat, ut Magistratui diligenter videndum sit, quid agat : quo in
loco versetur : & quibuscum deniq ; habeat negotium. Desinit quoq ; esse
fabula, haec de Hercule fabulosa narratio, in vita priuata, si obliuione,
veluti igne obruamus quas nequidquam exercemus simultates imo omni in re sine
publica siue priuata. Nam fibrae multae, sunt in omnium malorum radice.
]]].HIEROGRAPHIA.
Hic scapus est, sic enim Vitruvius appellat columnam perpendiculariter
basi insistentem : & sub basi sty lobata fulcimentum illius : epistylium
deniq ; modulus, qui scapo imponitur. Non haec docendi, sed notandi caussa a me
dicta sunto, ut nobis expeditiora sint, quae Mysterijs inuoluta cernimus. Sic
immortalis sum, inquit Mysta. Qui vero? Ut scapus stabilis. Quo iterum pacto
stabilis est scapus? stylobata. Videor sensim capere, quod Mysta sub columna
recondidit : se lucem illam celestem, quam collucens stellis Epiftylium
declarat, & vitam beatam sibi promittere, a stylobata hoc est, fulcimento
salutis omnium nostrae Iesu Christo. Nullum enim aliud fulcimentum esse
immortalitatis, vel excogitari potest. Ita omnia Mundana sunt vana : et ipsa
mundi Machina non potest esse aeterna, quod composita. Nam ante compositum, est
simplex. Columna autem hoc voluit ostendere, quod conspicuo loco posita,
conspicua sit & non omnini dissimilis similitudo. Sub Pyramide autem Reges
Aegypti, supra columnas conditi sunt Imperatores Romani.
]]]T.HIEROGRAPHIA.
Potius mori, quam fidem fallere. Magnifica vero vox & tanto viro
digna. Fides autem est duplex, altera Theologica : altera ciuilis. Nam de
Historica, & rebus in alijs credulitate, Mysta non Ioquitur. Et quanquam
manu signum Crucis tenens, Theologicam, ut dignum est persona, quam gerit,
clare praetendat : & hoc ipso, fidei praeferat ciuili ; est tamen haec
maximum ornamentum fidei Christianae. Et quis inter Christianos merito referat?
quorum doctrina, nihil, quod non mite sit, suadet, vel aduersario nostro, teste
Marcellino? qui fallere, mentiri, peierare, & violare, ut breuiter finiam,
audet fidem, justiciae fundamentum? cum ne inter homines quidem numerandus sit,
qui pacta humana violat : &
justiciam, sine qua res humanae stare nequeunt, euertit, funditus. Qua
collapsa, pietas, ubi se stustinere possit, non invenerit locum. Deo igitur, in
cuius verba adacti sumus sacramento, seruemus, ut par est, inprimis sidem ; sed
& his, quibus cum nos consortio generis Deus coniunxit, & in hoc domicilio
orbs terrae sociauit, non tantum datam, sed & debitam, etiamsi non datam
redintegremus. Si debemus, quibus non obstringimur peculiaribus pactis ;
quantam debemus, quibus obligamur, Dei vicarijs, terrae dominis? Longius non
profero lnmem in tanta luce.
Suaue lego : & video spiritum, supra non aquas modo, sed aquas &
terram, imo Machinam, quae terram, aquam, aerem, & ignem, nec elementarem
modo, verum etiam celestem uno eodemq ; ambitu complectitur Mundum. Quae cum
video ; audio discordis Nature(quid enim tam dissonans, quam elementare &
celeste? moetale & immortale?)suauem oppido concordiam. Si quis non audit,
fit familiaritate concentus. Nam ut his qui ad catadupa habent, obsorduerunt
aures ; sic & nobis euenit, quibus celestia venerunt, ex quo familiaria, in
contemtum. Celare tamen nefas est ; quae fas audire, Sed ex quo, Spiritus, qui
implet orbem non terrarum modo, quem vel cernere, vel audire, suaue est ;
animirecessus, non hircos oculorum recludamus. Et videbimus confestimquae
expetit animus, animante omnia Spiritu, concordiam & ubertatem. Nam annonae
felicitatem discordia elementorm : corporis sanitatem, humorum inaequalitas,
animi tranquillitatem, meditationum diuersitas : Reipub. sanitatem opinionum
discrepantia, sola non alia caussatur caussa. Mysta, cuius longe augustior mens
est, non haec leuia aut mundana consectatur, ex quo S.Spritum supra verticem
Mundi collocat ; sed primae rerum originis meminit : & cum Materia ac
forma, vnionem, non Priuationem, sub aspectum adducit. Eodem enim quo coaluerunt,
Spiritu res conseruantur. Suauis autem est S : Spiritus cum recordatio, tum
operato. Ita nihil est, sine Spiritu : nihil vivit sine Spiritu, nihil spirat
sine Spiritu : nihil sperat deniq ; sine Spiritu. Hanc suauitatem non aurium
sed animi percepit aut praecepit Mysta ; sed & aurium. Nam quae menti
suauia sunt ; sunt suauia & jucunda auribus quoq ; .
]]]V.HIEROGRAPHIA.
Homo non est, quem hic vides, parma succinctum ; lat scopus homi num, de
dexteritate certantium, qui alia, atq ; alia forma, hoc etiam tempore formari
solet, ut pubes ferire recte discat. Quod Graece audis ; aude & sic feri,si
audis & audis. Sunt enim Agomemnonis Homeriani verba duo ad Teuerum,
latentem sub scuto Aiacis, & feliciter ferientemTroianos. Non enim ad hunc
pertinnent modo, quem ea tempestate pietas pro Graecia in Barbarosarmarat ;
verum etiam ad omnes, quos si non necessitas, pietas communi periculo involuit,
sed & versantem togae, non militiae tantum. Nec enim aliud dicit, quam :
Hoc fac & vives : & tibi, si sic feceis ut maxime cades, supererit
Resp. Haec ego de meo largior.quod prodigianimae sint, quorum animi sunt studio
gloriae in flammati. Non quod sitiam horum sanguinem qui se Dijs Manibus pro
Rep. de voverunt ; sed velim latere sub scuto Aiacis. & injustam vim, justo
praesidio propulsare. imo velit Resp. Non enim omnes sumus Aiaces, sed quidquid
sumus ; Reip. debemus. Et quidquid sumus ; eius maximam partem Resp. debitam
reposcit. Quid non Dco? Qui nos in Rep. & hac luce collocauit, alios
Teucros, alios Aiaces? Nos & nostra omnia sine controuersia. Verum
enimuero, ut multum est, & non illaudabile, in arduis audere : ita
temeritas & impudentia, quarum illa rebus, haec nomini obest, semper absit.
& nostram stationem tueamur, si Rem tueri publicam, & non nostram evertere
volumus.
]]]W. HIEROGRAPHIA.
Cum viderem Hierographiae faciem faciem hanc ab illa vix differre, aut
sententia, velut animo convenire ; contraxi utramq;, & breutari studens,
appellaui libro superiori Geminam. Hanc breuitatem meam officere lumini suo
ratus sculptor rogauit, ut singulas illustrem. Quod precenon pretio adductus,
in hoc otio, lubes feci. Quamobrem eiusdem Symboli non diuersum, si non figura,
Hieroglypton aggredior. Scopus enim est quem in suggestu ( sic appellare lubet
murum istum ex vivo aut viridi cespite, non latere aut sole aut flamma excocto,
propter sagittas ) medium vides, ad quem collimant jam olim, vel exercitij, vel
premij Caussa. Nectam differt forma scopus hic, a priori ; ut alio flecti
potest idem Symbolum. Diversis placent diversa, nec ita palato, ut sententijs
disentimus. Hos belli illos pacis studia delectant. ne persequar discrepantium
studia & instituta. Ac cum non minus plectro suo gaudeat Musicus, quam
sceptro Rex ; conuenire possunt in eadem ciuitate, qui non conueniunt in
disciplina. & semper magis concordes sunt, qui studijs disentiunt. Nunqyam
enim idem sentiunt, qui eadem studia consectantur. Acuit quidem aminos mutua
aemmulatio, hactenus non reprehendenda : segnitiem quippe fugat, & quasi
concitatis ad laudeem subdit calcaria verum si haec in ambitionem exardescit ;
odium non ciuile ortitur inter priuatos, & plusquam aiuile bellum, inter
ciues. Huic malo occurrit Mysta, cum inquit : Huc collima vult enim quo te
natura trahit, aut disciplina ducit. Sed quod debili aetate & judicio, non
quod semper debemus,vitae geuus ingredimur, ut M. Tulius, in praeclaro illo
opere de Officijs obferuat, id pere, vnde Laus petitur. Honestas enim est aut
deberet esse principium deliberationis, terminus actionis.
]]]X. HIEROGRAPHIA.
si pictorum eadem licentia est, vel Ouidio vel Horatio judice, quae
Poetarum ; quid auersemur informem hanc formam? qui Hydram ad usum publicum
& priuatum. Et fortasse in hoc capite aliquid erit, quod Magistratum, caput
Reip. & membra, Populum vel juvet, vel delectet. Intendamus oculos modo. Tres
oculos habet nyctantes imo clausos : totidem lucidos & apertos. Quid hoc
monstri est? quasi vero non centum oculis Poetae Argum donarint, ut minus
monstrosum sit hoc caput quod quia non fabulosum, sed Mysticum est ; intueamur
paullo accuratius. Primus oculus & quidem videns frontem occupat non procui
a cerebro. videt itaq; clare istic, ubi recte videntium plurimi caecutiunt. Qui
suo loco sunt, id est, in specula & quasi custodia corporis humani ; horum
sinister patet & laeua sede cor est, arbiter animi humani. Idem habitus est
oculorum intra iugulum & pectus, quo scilicet loco videndum est, ne
luxuriae fomentum ingeratur : & simul, ne laxemus frena iracundiae. Hoc
autem unus, non minus bene, quam duo curat Nam & nos dum collimamus ;
altero ocilo conniuemus : & quasi dissipatas ac diuisas videndi facultates
in unam contrahimus. Hic videor aliquem videre, a Capite in me conuersum. Quid
igitur clausi oculi? quod horum officium? si inutiles? Ad speculandum, non
docendum veni. Docet nos usum oculorum, quos studio clausit, Mysta, Hispanice. Clausos
non mirare ( id est non cense slausos ) a rationis caussa. Sic symbolum
interpretor. Nam Agricultura oculos apertos requirit. Qua igitur de causa
censemus oculos esse obductus? Alexander unam aurem pandebat accusatori,
alteram claudebat, quam scilicet reo seruaret calumnia intactam &
impollutam. Cui hic finguntur, qui pinguntur oculi obserati? Curae non serili,
sed liberae atq; grauiori. Videmus enim saepe eos nihil videre : quos de rebus
grauioribus meditationes occupant. Quos cum videmus ; videmur intelligere, quid
oculis non tantum apertis, sed & clausis Mysta velit. De Numero autem nulla
relinquitur dubitatio, propter Trinarij Numeri religionem atq; celebritatem.
]]]Y. HIEROGRAPHIA.
Huic nihil mortale In optatis est ; cui optatum : Duret in aevum, ut ex
Symbolo liquet. Quid igitur optat durare aevum, & existere sempiternum? Non
ornamenta vitae, quae non possunt esse diuturniora vita. Non memoriam, quae
Mortalium non umbra lucet, se dignitatem suam deferre digniori quae pirtas
etiam non in pietate nostra viguit. Nam C. Iulius Caesar diadema sibi oblatam,
Ioui erat delaturus, si per Pontium Aquilam licuisset. Quis vero hic? praeter
Montem enim nihil cerno cui Mtsta quo se spoliat, decus consecrat Christus sine
controuesia, ut de Christi Antistite, & ex re ipsa, coniicevel orandi
causa. Symboli YYY suscitans nos a terrestribus & perituris curis, ad
celestes, digniores hac forma corporis in celum erecti, ino Anima hominis, ad
imaginem Dei, facta : aut quod Christus ipsa Petra fuerit, quae comitaretur
Synagogum. Si Christo honorem defert, ut debet, Montem intelligit, in quo
Christus docet, non Petram aut ipsum Christum. Dam immortalitatem precari Neo
immortali, absonum a fide atq; ratione et. Monti autem, id est Ecclesiae
militanti felicia optare, non modo pium est, sed & necessarium. Nam ut Mons
omnium ventorum flatibus, ita haec omnium hostium, externorum & internorum
obiccta iniurijs est.
]]]Z. HIEROGRAPHIA.
manus sacerdotis est, ut ex tenia cruce signata, stolam vocant, pater?
quae gladium flammantem gestat. Audaciae plusquam sacerdotali adilecit verba
Card. Lotharingus nhilo abiestora : Auctor ego audendi, cuius tandem? Annales
consule. Gladium Spiritus permissum Sacerdotibus nemini dubium est. et hic
videtur Mystica, aduersus impios & Dei hostes. Negant Sacerdotibus gladium
: qui gladios in Sacerdotes stringunt. Quod si idem hostibus nostris persuadere
possemus ; nae incryenta victoria subigeremus omnes gentes, atq; nationes. Nunc
difficulter eius fidem ulli facimus. Nemo enim fere est, qui non sit vim vi, si
possit, propulsaturus. imo omnes fere vim alijs illaturi, si licet impune.
tanquam aut facere aut pati iniuriam necesse sit.
]]][. HIEROGRAPHIA.
perfossa haec non est, sed oculata Manus, digitis attingens obeliscum. Novae
dextrae, nova sententia est : Fide & vide. Si tamen dexterae nova. Blandienti
enim adolescenti multa, Plautianus leno respondet : se manus habere oculatas.
rem pro verbis flagitans. Et sententia etiam tota, non ita nuper nata est.
epicharmus enim vetat fidere. Tantum sobrietatem commendans. Ita nova non sunt,
sed renovata. quae alicui nova, prima facie videbentur. Hoc autem jure inquiret
aliquis : quid? quod moneat Mysta : Fide & vide. ac non potius, e diuerso :
Vide & Fide. Nam Leoni fidem factura erat, visa & contacta manu
pecunia. Mihi videtur Lango aliud, ut par erat, quam Leoni propositum. Hic enim
de questu, & quidem sordido laborat : ille de, non suo, sed aliorum
commodo. Quid cum pernicie adolescentium, salutem civitatis comparo? Mat. Langus
inter opinionum varietatem, & veritatis studiosos simul periclitari
animaduertens, Fide, inquit, & Vide. Nam qui fidit, & de Christiana
pietate nihil dubitat ; videt singula capita, etiamsi rationem superare vid
eantur, rationi esse conformia. ut praeter alios Nic. Cusanus pluribus docet. Nec
alienum est a veterum doctrina, principia quaedam scientiarum statuere prima
& YYY imo si Mathematicis sua aximata negaris, non poterunt sua tueri, quae
sola volunt sciri posse. Nos etiam de vera Religione, scripsimus nuda ratione :
ex quo inclinatis rebus omnibus in ruinam, sacrarum literarum vacillat
auctorias.
]]]\. HIEROGRAPHIA.
Quam difficile sit duobus sominis seruire ; Christus rerum omnium sciens
& dominans, exemplo declarat. Quanquam auctoritas, satis momenti afferret,
ad rei probationem. Est igitur, & semper erit laudi Card. Truccesio,
retinuisse benevolentiam Ponficis simul & Caesaris. Quanquam enim deferbuit
illa, de dignitate, Historijs celebrata contentio ; magnae tamen integritatis
est, in quam te semel, insinuaris ; vtriusq; retinere amicitiam. Maecenas &
siquis alius apud Horatium conciliabat saepe Antonium Augusto. Sed eo perdito,
hujus quoq; gratiam aliquando perdidit : & in Vrbe, velut in exilio vixit. Truccesius
igitur rem memorabilem, imagine insigni ad posteros transmit. Clues enim
geminas decussi forma coniunxit ( quod Pontificiae felicitatis insigne est )
& totidem Aquilas ( quod Romani inperij signum ) adiunxit. Qua re satis
ostendit, se obsequio honesto, non dirimere, at resarcire pacta conventa
potentissimorum Principum. Id autem per se resareire pacta conventa
potentisimorum Principum. Id autem per se insigne, sit comparatione insignins.
vulgo enim calumniando & blandiendo, non recra captant, sed oblique
insinuant sese, in Principum familiaritatem. Quae artes tolerari possent. Alit
ea portenta, aetas etiam nostra, & aluit semper, ubi malae artes vigent,
vigueruntq; olim, aula. uti apparet in aula Philippi Regis Macedoniae
penultimi. Rex igitur Demetrium occidit : &, cui noluit detectis insidijs,
Persco imperium reliquit. Ita nostrorum virtutes, & non nostrorum vintia
inter se comparo ; vt rei dignitas, sine ullius contumelia, magis illustretur.
quemadum solis jubar, ex densiori caligine, clarius erumpit, &
resplendiscit. Verum enimuero, inter dominos duos jactor, neutri displicere,
alteri placere magis velim, aut utriq; simul ; qua id arte, qua industria,
quomodo consequar? Non mala, cuius eventa semper sunt mala. Non simulatione,
quae non doceo, sed disco ex symbolo : Sic his qui diligunt. Quid tandem? Vt
quemadmodum haec insignia coeunt inter se ; ita Principes diuersi redament eum,
a quo se vident citra fucum, integre amari. Nulli tam infesti hostes fuerunt,
quam Cicero & Antonius. utriq; tamen placuerunt Atticus & Varro.
pepercitq; utriq; Antonius, qui omnes & omnia Cieronis sustulit.
]]]]. HIEROGRAPHIA.
quid jam inter geminas Aquilas pendet Christus de cruce? codem Symbolo? Difficile
est Deo placere & Hominibus : quod Deus honesta , homines placita etiamsi
non honesta expetant. Et hoc feraci scelerum omnium placita etiamsi non honesta
expetant. Et hoc feraci scelerum omnium seculo, Regia vix quaerit, quid Deo
placeat : exequitur sine cunctatione, quod probatur Regi imo & Seneca
patricidium Neronis excusat : & parricidio stat Tyrannis Turearum. Quin
& Bodinus reprehendit eum, qui in gratiam Imperatoris, noluit fratricidium
defendere. Haec cum legimus, cernimus, audimus ; non possumus non amare &
admirari eum, qui hero suo fidem seruat quidem at citra offensam Dei. Periculosum
est non fecerit, cui potior est Deus quam homo : pluris fama, quam vita :
optatius semel perire, quam semper paenitere. Debet autem esse omnibus. Nam Dei
cum homine nulla est comparatio : pluris est sapienti fama, quam vita : nec
sapienti modo, optabilius semel occidere, quam rei patratae memoria, semper
excarnificari. Iam scenea, gratia Neronis excidit : passim male audiuit : &
tandem vitam amisit. imo coactus, in cujus gratiam profligauit famam, Numen
offendit, ut sibi ipse necem conscisceret. Haec comparatio Hierographiam Card. Truccesij
spectabiliorem facit. Et ego, quod clara virtutis exempla non spectanda tantum,
verum etiam aemulanda ducam, si non porui amplificare, nolui minuere dicendo.
]]]]T. HIEROGRAPHIA.
Perit, ut vivat. Non quaero, quis aut quae? Redit sub aspectum Phaenix :
& feliciori omine nomen Christ. Madrutius, si non unum, ingens Lumen
Germaniae, imo & Italiae invenit ; quam infelix And. Batthorius. Magnus
& upse vir, si mediocria sapere vulgo ( Nam quae Romanis temporibus
apparuit formae propter novitarem spectailis judicio Taciti, non conveniebat
cum fama veterum ) ex Palma videntur orta. quae & ipsa, Phaenix Graece
dicitur. Est enim quaedam, & prae ceteris fructu commendata, quam in Chora,
ex se nasci, plinius tradit.. atq; utinam tu Madruti ex te renascerere. Si enim
solus non eras, princeps eorum eras, in aula Romana, qui sunt non appellantur
modo Caesariani. Esse autem qui potentissimos terrae Monarchas, sublata
discordia, quam serunt huic blandientes, illi obloquentes, utrumq; perdentes,
in concordia, amicitia, benevolentiaa retineant, aut, si opus fuerit, reducant
; est e Rep. christiana universa. hac praesertim tempestate, qua in mutum
perniciem conspirare, & complanare iter Barbaris reliqui videntur. Sed
& in gentili Madrutius reviviscit, cui ad virtutis mariorum renouaationem,
nihil aliud deest, quam dignitas generositati maiorum, & in augusto illo
orbis terrae consilio, debitus insitae consessus.
]]]]U. HIEROGRAPHIA.
barbarorum aliquis, quibus de concordia nequidquam verba faciebat,
protulit manipulum sagittarum : & robustissimo ut rumperet, tradidit. Quo
in cassum laborante, jussit forte debustissimo ex proximis, ut exemptas,
singulas frangeret. Eo sine mora & difficultate, mandatum executo, Hoc
illud est, inquit, quod volebam dicere. Concordes vos nemo superaturus est.
discordes & quasi vinculo solutos, contemta civitas, aut imberaturus est,
non barbarus sed Romanus, Sertorius. Manipulo contentus ( quid enim pluribus in
re manifesta exemplis opus est? ) autor sim concordiae cupidis ( sunt autem
omnes, qui cupiunt esse quidem possunt ) ut Micipsae Sallustiani orationem
legant. quam Imp. Seuerus, liberris, moriens, legendam misit. jam tum videns
inter fratres crepitans odium. Nec aliud Madrutio Mystae nostro propositum
fuit, qui nobis fasciculum ob oculos ponit, & una voce, Vnitas, exponit.
vult enim Christianos esse vnos & concordes : contra immanitatem
Barbarorum, & seditionem civium. Quod vult ; Deus faxit. Nos enim qui cius
argumenti orationes aliquot edidimus, non soli, surdis canimus.
]]]]V. HIEROGRAPHIA.
qua Columbae sorma, S. Spiritus, hic seder supra orbem ; ipse se
Mottalibus exhibuit. Nam cum per se, sub aspectum non cadat, per alitis
speciem, candorem incomparabilem : velocitatem incomprehensibilem :
faecunditatem incredibilem repraesentat. Quod autem facit S. Spiritus ; hoc
loquentem hic Mysta facit : Lucem fero. Fert profecto lucem Mundo & immudis
cordibus, dispellitq; de oculis credentium, veluti caliginem, tenebras errorum
: labem peccatorum. Et nihil lucidi, aut formosi in Mundo, aut ulla tanti
operis parte ; quod S. Spiritus, non sit architectatus. Tria esse rerum
naturalium principia Aristteles docet praeclare. Sed tertium quod Priuationem
statuit praeter naturam Principij. Quod vnum est ; idem aequale est : nec enim
alias esset unum. vnitatis autem & AEqualitatis, conjunctio quaedam est ;
quae si priuaret exstantia, quae sunt : non essent ea. imo nec ipsum esset, si
priuans potentiam actu ; sed cogens potentiam ad actum. In Metaphysicis vero
Amantis & Amati, quod ab utroq; res sit. Et jam lucem fert nobis, ac
renouat corda fidelium, ut dixi : Et ante me Ecclesia canit, magno omnium,
cincentu & consensu. Nam in luminetuo, qui est filius tuus unigenitus, o
Pater luminum, vidimus lumen tuum : qui est S. Spiritus.
]]]]W. HIEROGRAPHIA.
igne conflagraturum orbem terrarum & Philo tradit, & Nero expavit.
Fuit igitur doctrina patrum jam olim disseminata : & creditum fore aliquod
eius exitium, cuius aliquod extitisset principium. Si autem aqua perijt olim ;
quae sordes eluit potius, quam euertit sordidatos : superfuit enim seminarium,
ut naufragij semper sunt tabulae ; pernit igne. a fundamento, inquam, ne justa
saepius irrita sit vindex Dei ira. Opponitur enim Aquae Ignis, & omnia
abligurit. An ab effectu Mysta, decaussa efficiente prima & principe
conijciat hoc loco, dubitari non injuria possit. Nam in vindicta est vindex. Et
Numen, Symbolicos, ignis consumens est. nec ea est superstitio Card. Caretti
quae Medorum & Persarum, aliorumq; fuit, Ignem non modo pauentium, verum
etiam adorantium. quod celo lapsus ignis victimas incendisset. Quid jam
flagrantius est flagitiorum conscientia? Igitur quem non video ; timeo : &
terreor asspectu Domini, qui, cum non alius, mentem flagellat, yrit & justo
incendio persequitur.
]]]]X. HIEROGRAPHIA.
Daniel est cauea Leonum, celebris Historiaest. Huic testimonio praesentiae
Divinae, in aerumnis, Mysta sententiam magnificam adijcit : Si Deus nobiscum ;
quis contra nos? quis contra nos? certe quanto, Deus Maiestate & potentia
antentia antestat omnibus ; tanto securius vivit, qui in Deo spem collocat quam
qui aliorum gratia fulcitur, aut suis vel opibus, vel consilijs fidit. Hoc
autem Deus ceteris praestat ; quod omnes & omnia habet in potestate. Iam
potentia humana, momentanea est ; & si diuturnior, tenporanea. Aeterna
nullius Regis aut Populi. Ferarum vis robore humano major est ; sed bestiarii
nullo fere negotio, conterunt, vinciunr, domant immanitatem. Hic cernis
Danielem nullis armis, nulla arte, aduersis potentissimum Regem Persarum defendi
: & inter Leones fame etiam efferatos seruari. Qui vero Divinitus, ex quo
non humanitus. Insignem miserationis suae memoriam Deus saepe renovat. Me
profecto non ex Leonum, sed hominum Leonibus efferatiorum faucibus eripuit :
& non minori gloria vindicavit in libertatem, ut facile convincerem, si
quid ingenio pollerem. Difficilius enim efferos homines, quam feras domare. Nec
ego lenivi. Deus, qui nec prece, nec tempore flecti volebant, fregit. Quod
eloquentia nequeo, gratitudine molior. Haec mihi loco praeterenda non
videbantur tam opportuno : si enim nihil ad illustationem ; facir plurimum ad
confirmationem piae sententiae & verae Historiae. In hac vita aerumnosa
& lubrica, facio & patior multa, quae animus auersatur. Nihil grauius
quam si Deum offendam, qui me defendit.
]]]]Y. HIEROGRAPHIA.
Mirum Naturae opificum. Inter omnia admiratione digna, hoc ceteris non
minus obstupescendum ; quod nescias, pluribusne stellis celum, aut floribus
obstupescendum ; quod nescias, pluribusne stellis celum,aut floribus solum sit
conspersum. Et ut Sol diurna spatia percurrit ; ita noctu micare stellas,
lucere, minori, ut par est, face Lunam. Quieti enim hoc tempus, illud labori
datum. Hoc opere non Naturae, sed Parentis naturae Dei perlustrato ; videamus
deineceps, quid Mysta noctem pinxerit & noctis, quae nos cum admiratione
spectabamus. sed longe quid admirabilius : Opificem non Opus. non per ambages,
ex hoc, illum : ab effectu ad causam procedens ; sed YYY ipsum Deum. Symbolum
enim est : Deus illuminatio mea. Comparatio autem licet nocturna, &
nocturnas tenebras fugat ; ita Deus solus mihi in his Mundi tenebris refulget :
& animum mersum densa caligine, eripit, liberat, collustrat, cum spe, tun
re. Ac quod subiecto mari, varias jacttat naves, quarum gubernatores, non ita
clavum manu, ut oculos in polo tenet ; credibile est Mystam cum socijs &
propinquis, vel hominum injuria agitatum esse : expertumq; vana praesidia, Dei
& poposcisse & sensisse opem, veluti palpitantem, in tenebris lucem. Sic
omnia cum Davide consonant, cuius splendida & regia oratio est : Deus
illuminatio & salus mea, quem timebo? Nosti quae sequuntur.
]]]]Z. HIEROGRAPHIA.
Ecelipsim Solis depictam cernis. quam caussatur nobis Luna, inter Solem
& aspectum nostrum posita. quod propinquior nobis sit. Quemadmodum enim
manus oculis opposita intercipit etiam longe mariores se & incomparablies,
aedificiorum, & montium moles ; ita nihil vetat nobis obscurare, minus
Lunae corpus, longe marios sed remotioris lumen Solis. Quid hac imagine
obscurarit verius, quam declararit Mysta ( nec enim semper tutum est queri )
Iovius declarat. suffragatus erat Roderico Borgiae, in petitione Pontificatus :
qui Alexander W. salutari voluit. Quod autem beneficii sui
memoriam extinctam videret ; cum sole se comparat, quod sua solius opera fere,
ad id fatigii ille ascendiscet. Cum Luna Pontifex eum cm familia extinctum
vellet, a quo dignitatem haberet, Ita erumpit indignantis animi bilis : nec
omnium stomachus concoquere potest injuriarum memoriam. Sed pluribus, quam opus
est, quae clarius Italice Iovius scribit.
]]]][. HIEROGRAPHIA.
Paul. Iouius scribit se Hierogrlpti huiuh & Symboli auctorem fuisse
Mystae. Non alium igitur suffitem quaeramus. Tabula pura est. & latima
magis, quam obscura gnome. Paucis igitur multa. praesertim cum tabulae eiusmodi
non multo prius expositae, recordari mecum juvet, si lubet. Si fata votis meris
subscripserint, explicabo animi mei sententiam. imo subscribant. quod optantis
est, votis meis secundis, qua voce significat, se, licet ardua, non tamen inqua
animo agitare, aut concupiscere. Tam autem taciturnum Mystam fuisse notat
Iouius ; ut ne quidem florens aetate, in Hierographiam consentiret. Hanc tamen
recepisse : quod cum animi sui decreto, ad amussim, quod ajunt, plane
conveniret. tanto juventutissuae decore, quanta ignomina grandes natu
effutiunt, verba etiam per jugulum reditura. Haec comprobatio, ansq; ullius
opprobrio, commodo omnium rem claram fecit clariorem.
]]]]\. HIEROGRAPHIA.
Huius quoq; Hierographiae auctor Paullo V. Pont. Max. & nobis
Mystagogus est P. Iovius. In bello, quod Imp. Carolus X.
cum Duce Saxoniae, Lantgravio Hassiae, quiq; corum sectam sequerentur,
suscepit, adiutus est a Pontifice. qui totus in hoc occupatus, Hierographiam
poposcit, rei, quae in manibus erat congruam. Iovius cum Anathemate Pontificis,
fulmen Iovis comparans, hoc ipsum utrinq; accuminatum, uti videre est finxit.
& Pontifici, ut jactat, operam suam probauit. Nam Pontifex hos Principes
Lutheri dogmata secutos proscripserat : per cusseratq tremendo olim, non minus,
quam fulgure Iouis, anathemate. Est autem Anathema ab YYY id est suspendendo
docum poprie Dijs donatum, & de tholo aedis sacrae suspensum. Pollux pallo
uberius. Ab hac prima significatione tranferunt Iudaei ad piaculum, &, ut
D. Hieronymus docet, ex D. Paullo liquet, ad extreminem exerationem. Quam autem
post se relinquit impietas? quae hominem, non solum ab humana societate, verum
etiam communione diuina auelit? Ecclesia non Iudaeos, sed Apostolum aemulata,
utitur voce, si cui aqua & igni interdicit.quemadmodum tum Pont. Max.
Lutheranis.
L. HIEROGRAPHIA.
Occasio est, auctore Festo, opportunitas temporis, casu proueniens. De
eadem fere odem, M. Tullius. Poetae fingunt occiput caluam, sinciput capillatam
: ut de facie nemo non agnonerit hoc loco. Nuda enim est. & est nuda, quod
plane aperta, simplex, nec ullis fucata coloribus sit. Statuit autem pictor
loco sublimi. quod casus de celo cadat, & caussa eius tam sit Deo nota,
quam nobis frequenter ignota. Praecipiti vero loco statuit & obijcit vento
quod lubrica sit, & nisi arripias, praeceps feratur, ruat, pereat. His de
occasione cognitis, audiamus Mystam : erit altera merces. vnde? Celitus. Quemadmodum
enim Occasio celitus datur ; ita & exspectatur celitus praemium, recte
uteni occasione rerum gerendarum. Querimur aetatem sine fruge rapi. cur non usi
sumus? Querimur pulcherimas rerum occasiones praeterlabi. cur non utimur? Deus
enim utenda, fruendaq; dat : & recte utentes cumulat praemijs. Quaeramur
itaq; de nobis ipsi, quod semina virtutis non colimus : quod principia
felicitatis negligimus. imo si meliorem rerum nostratum statum, publice aut
priuatim optamus, excutiamus veternum & discamus nostro malo sapere, qui
noluimus alieno. Amentium quidem hoc est, sed non omnino delirantium. Nec
queramur, quae revocari nequeunt, lapsa aut tempora, aut temporum
opportunitates ; sed arripiamus quae in dies eveniunt : nunquam enim deest
occasio, in melius mutandi aut institutum aut consilium. videbimusq; propediem
in melius mutari, qua perdita, turpata, deplorata, cernimus.
LT. HIEROGRAPHIA.
Haec cum calice & Hostia aut D. Clara est ; sic enim peculiari quodam
priuilegio in templis spectatur : aut Anima Mysterij granditatem considerans.
& non quaerens, cum impietate Iudaeorum : Quomodo hic poterit nobis carnem
suam dare ad manducandum ; sed Conditori suo se subijciens. Symbolum enim
animum Animae ex vultu resplendente loquitur : sola fides sufficit. Sed o rem
indignam & accrbam. Quae gnome tollere debebat, & truncare omnem
dubitandi ansam ; ea nobis invexit procellas dubitationum. Hac enim multi, non
dubitandi causam tolunt, sed pie beateq; vivendi fomitem suffocant. Si enim
credere satis est ; superfluum est facere. Quam consecutionem, quae sequuntur
incommoda? quod personarum exitium? quae rerum strages? Est tamen satis Cordi :
cuius non fides, sed operatio, tranquillitas est. haec quod non distinguant
bene Magistri : & peius interpretentur Discipuli ; salubrem sententia, in
perniciem suam vertunt : & cum cognitione operationem confundunt. imo
virtutem, velti solem e Mundo tollunt. Nec obstat salubris sententiae
interpretationi verae ; quod Paulus neget ex operibus legis, salutem pendere. Est
enim Lex duplex : Ceremonialis fructus : ut enim perpetuo coecendi sunt mores
Lege Mosaica ; ita perpetuo sperandi fructus Legis. quam ut per Mosem tulit,
ita per Christum alit S. Spiritus. si non perijt fructus Legis Moralis ;
integra est Lex, radix fructus : nec Fides notionis lumen abolet, sed operi
appellit, operationem Cordis.
LU. HIEROGRAPHIA.
Circinus hic est ad multa accommodatus : Pyxis ad navigationem : tabulae
ad Geographiam. Omnia, ut summam rerum paucis subducam, ad ingenij humani
dexeritatem. Quod magis ex sententia licet conijcere, quam ex imagine lubet
cognoscere. Duo cum verba sint, licet, interpretatione ampla sunt. Nam licet
varia sint bona corporis, animi, fortunae ; uni tamen vulgo omnes velutitestae
adhaerescimus : praeter quod, nullum bonum, bonum ducimus. Ad vanitatem
amatoriam rapit Iovius quasi Mysta, unius amore captus, & huius sale captus
quod in virginum choro esset frequentior, responderit adamatae ; se plurium
consortium non fugere, sed uni, ipsi scilicet, adhaerescere. Et hac de causa
Celum ceruleum variis syderibus sparsum quidem. Sed ut nauclerus unam Cynosuram
miratur, licet totum celum, & tot celi stellas contempletur ; ita se,
humanitatis caussae ceteras colere ceu virgines, ceu Matrnas : unam illam
venerari & adamare, si de disciplinis, aut rebus alias gravibus
interpretoris ; rectius feceris.
LV.HIEROGRAPHIA.
Mirabile in oculis nostris. Quid vero vel mirabile, vel spectabile : Mundi machina, quantacunq;est. Tota enim oculis exposita est magis, quam ventis. Si enim ventus est aeris motus,haud extra Mundum sunt ; sed Mundi regiones,septentrionem & Meridiem : Orientem & Occasum Solis, non inepte demonstrant. Et qua tandem re mirabilis est Mundi machina ? se ipsa, velut a Torneuta, in orbem circumducta : nec ullis librata ponderibus, at suo stans ordine,& natura volubilis. Nec suo tantum circulo aut ordine modo. Verum etiam rebus omnibus,quas continet, & ex quibus conposita. Taceo dererum descordium concordiamiramur celum, miramur solum. Illud volubile, hoc stabile. Miramur Aquae humorem : Ignis calorem. Ex his vero tot res ac tantas,deversa specie.species,quis non miretur ? & singulas ad unguem perpendens obstupescat ? Alia sunt, alia vigent, alia sentiunt, alia ratiocinantur. Progredi non audeo ; licet alii sint rerum gradus. Nam qui supra rationem scandunt ; non aliter mihi facere videntur ; quam si belluae, cxpertes rationis, vim humanae naturae scrutarintur. Quae si prudentiam nostram non assequuntur ; qua via nos sequimur impervestigabilem Providentiam Divinam ? Cum igitur omnia totius Mundi,cum Mundo mirabiliasint oculis nostris ; quae clara, perspicua, Lucida oculis nostris : orbium celi duplex motus : terrae perpetua quies : Solis jubar : Lunae usura : stellarum errantium nullus error : fixarum nulla vincula : elementorum in summa discordia, summa concordia, ortus unius, occasus alterius : maris altitudo : terrae profunditas : aeris raritas : ignis calor : terrae inquilini : maris incolae : aere vagi, igne nulli. Si non salamandra, aut ignaealiud naturae, illum orbem habet. Et nihil mirabiilius oculis nostris, nobis ipsis,quibus haec omnia,ut stoici recte sentiunt,condita sunt : qui haec omnia ingenio comprehendere , & judicio metiri possumus : quorum oculis descripta celi tabula,manibus tellus culta, ingenio stratum mare classibus, ponte flumina,passibus rupes : quos domestica honorant,fera pavent animalia. Sed haec omnia nobiscum ut mirabilia, ita subjeεta, minus mirabilia. Nescio enim quo pacto familiaria abeant in contemtum. Concedamus igitur Mystae,Mundum esse mirabilem in oculis nostris, & qiae nobiscum sunt, ne nobis ipsi nimium blandiamur,nobiscum in Mundo. Cedet enim nobis ut Oppefici opus, Mundus Deo : & concedet Mysta, longe mirabiliorem esse, qui haec omnia condidit nobiscum, & venerabiliorem Deum. Eoq;mirabiliorem,quod non sit, nec esse possit,quod pr ocul remotus ab omni sensu, in oculis nostris. Ita ab esseεtu ad caussam pervenimus : & quod ultra nec volumus nec possumus tendere ; Hierographiae piae & eruditae finem imponamus.
LW.HIEROGRAPHIA.
Natura an ars plus possit in cultu ingenii okim quaesitum est: & ut de
aliis taceam, a Cicerone , in eloquentia : ab Horatio , in Poesi. Hic videmus flores
florere : & aqua suffufa in nimbo
ali. Certant igitur inter sese, natura, quae peperit : & ars, qua nutrit.
Industria, inquam, labor,&virutushumana. Si in floribus sdnsim
deflorescentibus,tum sumus industrii,atq;deligentes,quanto diligentiores esse convenit,in
animi arterni frugibus cun colendis, tam colligendis ? Natura semper adjuvari
vult. Terra arari : Mare sulcari : Aer peti Ignis elici. Proveniunt natura
omnia, quae non solum necessaria,sed & jucunda Homini. Sine labore,
sollicitudine, cura non oroveniunt. Erat quondam liberalior natura & sponte
ferebat, ut ait ille, omnia,tellus, quae nescio quis Poetarun , a pud Graecos,
in species destinguit : & verut e popina, in os ingerit, haec assa, illa
elixa,non matura tantum. Ac licct hic ludat ; fuit quondam liberalior natura.
Non enim ad cultum terrae, sed Dei, Homo factus est. Cum autem non ferret
tantam felicitatem, ut difficilius est sortem bonam, quam adueusam ferre &
ocio lasciviret ; mutavit Conditor, conditionem rerum, & quae gratis dederat,
laboribus venum exposuit. Sic terra celi, celnm notari, mare tentari cepit.
& necessitas extudit, ut Virgilius ait, artes. Serviamus igitur
necessitati, per se quidem non expetendae ; sed rerum expetitarum compendio,
& artium omnium, liberalium & illiberalium principio.Caeterum mollis
Caltha , ut & aurum, relucens flos est : qui in nimbo est. Heliotropij
species, licet enim subdubitare videatur. Matthiolus, agnoscit Adrianus Iunius,
quod cum Sole oriatur & occidat, aut folia sua circum agitet, ut Diascoridis
interpres. Quid Caotha, odore gravis ? & non flos naribus gratior. Quod
visum, inter sensus, omnium nobilissimim, oblectet : & nos, si non
cecutimus, dum cum sole versatur, ab hoc instabili rerum statu , Nequidquam
enim laborat, qui inanibus curis & saepe non necessariis se cruciat : nec
laborat Deo.
LX. HIEROGRAPHIA.
Satis diu seria. Nunc ad iocos, ut reficiant animos , taedio & mora ,
si quando affectos vident, Oratores seriis rebus iocosas. Veluti salis micam,
cammode asspergunt, exemplo sumpto a Demosthene, documento ab omnibus, qui
artem dicendi prositentur. Studio nihil a Scaoptore factum est. Sed ut in rebus
humanis casu evenit , rerum vicissitudo : ita & in narratione earundem, ne
miremur Mystam fabula, veluticartice, veritatem tegere. De natura Elephantinm,
multi multa tradunt ; hoc Plinius , ex quibus, nescio, auctoribus, praeterit
enim nomina , in Mauritaniae saltibus, ad quendam amnem, cui nomen erat Amilo,
nitescente Luna nova, greges eorum descendere. &purificantes se solemniter
aqua lustrari : nec ante, quam salutato sydere in syluas reuerti. Hoc laua crum
si sit religionis, an voluptatis , non inquiram : nec enim Plinius valde
superstitiosus est. Et ego Nystam potius intueor, qui hac imagine pietatem suam
nobis testatam reliquit. Non enim Luna salutata, sea Deo adorato & pietatis
causa, noctes multas insomnes ducens, ardua petivit. Id est, quod undiq; sursum
est, celum. Hoc ostendit Elephas unus, id est sokitudo, quae meditationibus
sacris amica est. &, non reditus ad antiquam sylvam, id est cuius paenitet,
vitae prioris institutum, sed transitus fluminis,in ripam eminentiorem. quae
est,ut dixi,longe sublimior hac celi regia. Quod illud flumen ? vita haed,quae
ut illud, rapido cursu fertur & nunc exarescit , inopia : nunc copia rerum
intumescit : secunda, hac parte : illa cero adueusa : interdum fructibus
fortunaesaena. Interdum valde lenis. Ac ne Mysta videatur ignorasse naturam
Elephantis. Tranat flumina, vadum littori proximum calcans, altiori alueo, cum
undis luctans. Antiocho Regi duo erant. Aiax alter, Patroclus unus salutabatur.
Dux ille socium erat. Ventum est ad frumen. Transire jussus Aiax renuit.
Pronunciatum est, eius fore principatum , qui fluvium primus traiiceret,
prolatis ctiam phalaris & reliquo ornatu, quo maxime gaudebant, in illo
hominum commercio. Patroclus nihil moratus, & princeps agminis
appillatus,& insignibus donatus est. tanta invidentia & maerore Aiacis,
ut inedia sibi mortem conscisceret . Haec non hisdem verbis, at sententia
refert Plinius.
LY. HIEROGRAPHIA.
Teophrastaus cepam variis generibus distinguit, unam Ascoloniam appellat :
quae plantata, caulem edit, semenq; tantum fundit nec mora , exinanitur, atq;
inarescit. Eius generis videntur, quos vides, bulbi tres : & esse vult,non
videri solum ex cuius Museo prodeunt,Antiquarius Caesaris. Ex quo bulbos de
facie agnoscimus, superest, ut mentem Mystae rimemur. Nam Romanus est, &
quedem Columna, inter Patres, virtutis merito, vonscruptus, ut nihil sit
vulgare, a principe Viro exspectandum. Cepe quidem vulgaris cibus, &
contemtus, Graece YYY, ut testatur Athenaeus ; sed non vulgaris Mystae
sententiae : Prius mihi, post Soboli. Quemadmodum enim cepa, & semen cepae,
brevis est , & nullius fere vitae , ita & Homini evenit ; ut Parentes
velocis aevi, sequantur liberi cito gradu , & quandoq; praeveniant fato.
Comparat autem cum cepa, quampropter odoris gravitatem aversere , Hominem,
cuius enormia sunt vitia, sed nullum gravius, taetrius,aut majus fastu , se
superi, audentis adaequaris ; ut modestiori utatur, propter vitiorum
faeditatem, longenfaediorem cepa : & reddat meliorem, prapter aevi
celeritatem. Iam ut Afcalonia Venirem stimulat ; ita Mystica cansidematio
reprimit; & a propaganda stirpe, ad propagationem nominis excitat memoriam,
omni genere diuturniorem.
LZ. HIEROGRAPHIA.
Rigatur,uti cernis, sitirns pluvia seges, non inundat imbre,aut sternitur
tempestate, non fertur turbine. Quis dubitet modo terram arere,modo perplui,
nostro commodo, divinitus ? etiamsi, nec lapidibus, nec sanguine, nec carne
pluat ? Certe hic Pagani, non dicebant,at credebant , Iupiter. Romani etiam
Iovem Elicium, quem aquam orabant in siccitate. Tribuunt igitur plus Deo,
quocunq; nomine, aut superstitione ; quam nostrum stolidi sapientes, qui omnia
temere ferri volunt in tanto rerum ordine,ut aduersarios excitent,qui omnia
necessario fieri contendunt. Qui dum se motuo conficiunt ; faciamus quod cogit
necessitas , vult utilitas, suadet deniq; honestas : & ceuti nostrae spei,
Dei opem quovis tempore rogemus,nubiro, ut eluctemur : sereno, ut diu fruamur.
Nec enim Agricolarum modo, res & labores , in optatis versantur ; verum
etiam salus nostra & mundana & aeterna,in votis maxime consistit. Nam
tot casibus, tot injuriis, tot aeiumnis expositi, quasi telis, cum simus ;
accersimus, non ipsi nobis, vel malitia, vel ignorantia, vel debilitate
praesentis vitae cladem, secuturae paena. In tot tantisq; miseriis, beati esse
possumus ; si non tantum poscimus , Verum etiam promittimus nobis, auxilium
divinum. Ea pietas Davidis : nec alia Ambrosii & Augustini. Quemadmodum
enim ille incipit Psalmum sic hi finiunt Doxologiam suam in te Domine speravi.
Et cum his Columna hic contendit de pietate. Symbolum cuius est, eadem &
pia ista illorum sententia.
L[. HIEROGRAPHIA.
Sctum fidei, inquit hic, proteget me : & simul Infulam Pontificiam
depingit, quae capitis est ornamentum, non tegumen corporis. Panoplran
Christianam Apostolus descripsit ; ut Mysta , non male sub Scuto fidei lateat.
Fides quippe in Deum, & certa de Dei ope persuasio, neminem fallit. Aclicet
huius non peraeque omnibus fecero fidem ; exemplis tamen in dies declaratur, ut
ad auditum, accedat,visus & quasi tactus rei clarae, manifestaeq;. Tragaedi
olim rebus deploratis, a machina, adducebant Deum : & quasi in speculo
commonstrabant, res solutas , sparsas jacentes. Solum erigere , colligere,
restituere in integrum, quae nostra culpa nobiscum perirent funditus. Sed quid
ornamentum cum munimento ? Galea non rantum celat, sed & decet caput.
Infula tantum decet, auro & gemmis, non chalybe aut ferro rigens : &
vittis non taeniis fluens. Quemadmodum Diadema Regem, quod regium insigne ;
eodem modo Infula Pontificem. Huncigitur Mysta intellligit, sub cujus scuto, ut
Aiacis, Teucer securitatem sibi pollicetur.
L\. HIEROGRAPHIA.
Papma jam saepius nobis,a diversis Mystis in palmas data est ; ut longo
usu potuerit nobis innotescere. Haec est ceteris aequa : ut internoscatur,
veluti nota, Symbolo discrera : sic duret utrumq :,Sol & Luma,quae in
conspectu sunt, Planta verum quidem est, si vera tradunt scriptores , Palmam
renasci, ex se, ut quodam loco annotavimus. Sed & Sol cum Luna, uti
occidit, ita & oritur, sic ut hac parte vivacior non sit planta. Dicit
tamen Mysta : sic duret utrunq;, nec possumus , aliae videre, dequibus dicit ,
quam quae, & per quae, cetera videmus : Solem & Lunam. Quid optas Mysta
? Tam longaeua, celi duo lumina clarissema ? quam Palma est ? Aut vis dicere ?
si tam vivacia essent celi sydera ; essentaeterna. Nam non loqueris de Palma :
quae si reviviscit, beneficio luminum reviviscit ; sed de Insto viro : qui ut
Palma non tantum vivet, sed & vigebit ac folrebit sempiternum, ut non folum
vaticinio crcdimus ; verum etiam ratione percipimus. Est enim Iusticia ,
temperamentum. Iam non modus, at excessus & defectus , aetatem, morbum,
interitum sentiunt vivet igitur Iustus vir in pirennni vita ; quemadmodum Palma
vivit in mortali,
L]. HIEROGRAPHIA.
Anserum alios esse domesticos , alios feros, nemo ignorat, vigiles omnes.
Cum igitur Mysta dicit, nocuisse locutum,non facile dixerim, de bipedis istius
loquacitate, an nostra loquatur. Satis scio ad nostram disciplinam pertinere.
Et Gallos enitentes in Capitolium sensere. Vt Gallis nocuerit, vel locutos ,
vel tumultuatos esse, Sed & feros prodit venatoribus clangor,ut & in
ipsos Anseres dictum quadret. Sed nostram vaniloquentiam notatam puto. Nam
aptior in alteram partem erat forex, indicio suo, ut inquit Terentius periens.
Et nos prudenter admonere taciturnitatis, etiam in solitudine , verum & hic
dices, coruus est. Et corui credita terrae arcana, eliminarunt, ut P. Ovidius
memoriae prodit, verum est, at coruus fari, non Anfer discit, licer aliquis Philosophum assectatus sit : alius
amore, inveni devinctus lubens praetereo , quae ab instituto aliena non sunt.
Hoc tacere nequo, licet prae manibus habeam, exemplum modestiae, gamzas olim in
Germania anseres esse appellatos, minores, ut scribit Plinius, nomen enim in
Germania tot seculis superest.
L]T. HIEROGRAPHIA.
Vides ne Lauri ramos utrinq; rotae inter radios ? Laurum enim testari
victoriam,aut decretam, victori non ignoras,vides quoq; rotam, quae vel vento
vel indiustria agitari posset,grandi mole pensili immotam sisti, & quasi
sufflamine cohiberi , ne velsponte voluatur. Legis autem : Fata obstant. Et si
non legeres, per ipsam molem, intelligeres : maiori vi cedere minorem. Fortunam
veroin rota collocari a pictaribus : rotari cum rota a Poetis fando
audivisti,aut didicisti aliquando. Iam fortuna, quae natura volubilis est,
Fatum propter constantiam, potentius esse necesse est. Quid igitur foutunam
urgemus, aut increpamus ? si nostris conatis maior ct occulta vis reluctatur ?
Theognes Deo tribuit sanior nobis, quae nos Fortunae non Deae. Homerus in vero
opere suo ne meminit quidem, Nem de Hymnis, ut Orphei versibus dubitari non
injuria posset. Euripides fanior se ipso in Electra, Deorum ministram, quam cum
aliis Deorum Dominam fecerat, appellat. Fatum contra Homerus agnoscit. YYY
puta, sed & YYY Graeci nominant, cui non Poetae , sed & Herodotus
tantum tribuit ; ut nec ipsos quidem Deos Fato repugnare posse arbitretur,
impietate maiori, nescio, an insania. Non enim Dii sunot at servi, imo captivi,
quos maior continet vis,aut violenta detinet necessitas. Quae igitur nostrorum
vel impudentia, vel imprudentia ? qui unum, verum, Solum Deum causarum nexibus,
veluti vinculis irretiunt ? Quod semeo decreuit ; mutare non potest, aiunt. Et
quis Regum nostrorum, o nihio minus,quam Iurisconsulti,sibi ligat manus ? Iam
nihil scis quid decreuerit, qui auctoritati Diuinae Historiae nihio tribuis. Et
si scires ; non intelligeres. Quam enim multae sunt leges quas alij aliter
interpretantur ? Sed & Mysta noster inquit : Fata obstant. Cedo :
intelligit enim causas ordine manantes, quas plurimum posse, longi temporis
observantia,manifeste docet, in nos quidem ; sed non in superos, qui ita dicti,
quod supra eorum orbes collocati sint. Tantum abest, ut in superum Regem, &
Dominum nonstrum Deum. Verum enimuero, si in nos habent Vim,ac potestatem ;
quid agimus ? quid molimur ? quid nihil profutura tentamus ? Perdamus in rebus
vanis oleum & operam ; in sanis operae pretium facimus : Licet enim sero,
seria adipiscimur. Dicam quod sentio, aperte. Si enim in his,quae amittere possumus
inviti, minus nobis succedit ; praetereamus animo elato, & ad aeterna
contendamus. Nam ut istic obstant fata ; ita hic antestat nobis & secundat
omnia,cansarum prima, princeps, libera,& imperans Deus.
L]U. HIEROGRAPHIA.
Caluaries, sub sydere, in duplicata Hederae corolla, quod silet,sententia
enunciat : A Etcuna parantur Virtute : Quid doctius pingi,autverius dici potuit
? stella lucem : Hedera spem : Oubis perennitatem : intortus , nescio quid
maius : & in minores orbes circumvolutus , aliquid amplius notat.
Beatitatem, inquam,Animae in celis, & claritatem nominis, in terris. Haec
autem comparantur, non diuitiis, quae sunt fortunae : non concilia ntur farma,
quae, si quae est, aetatis est : non aquiruntur robore, quo a belluis vincimur
; sed vaneunt una & sola virtute qui est rectus usus bonorum : sic enim
crassa, quod aiunt, Minerua, diliniemus virtutem : Quid ergo dicet aliquis,
viro pauperi interdictum est virtute ? De foumi ne suspiciendum quidem ad
virtutem ? Debili nullus usus virtutis , imo vero maximus , debili , deformi,
pauperi, usus virtutes ,. Plerumq; id hominum genus, animi bonis abunjdat, quae
tanto sunt meliora & maiora bona bonis fortunae & corporis; quanto
excellentior & sublimior est animus. Audiuisti Vlyssem non a forma, sed
prudentia laudari. Eumenes etiam infirmus , firmas & validas hostium copias
fudit. Seuerus oftendit caput imperare non pedes. Fabritios, Fabios , Tuberones
paupertas non tantum victoria insignes facit. Si igitur nemo ex hac palaestra
excruditur ; sed patet contemto peraeq; atq; illustri hominum geniri ; utamur
bonis, quae asummo & Aterni Dei laudem : hoc enimmale praetermittitur ,
alias enim in fastum , quo nihil magis aduersatur virtuti, omnia desinunt quae
ad virtutem faciunt, & praesertim animi bonis, quae non injuste, ante
fortunae & corporis bonacollocauimus : propius enim ad aeternitatem
appropinquant , imo & ad securam felicitatem. Nam aliis bonis aliter atq;
aliter uti possumus : virtutibus animi, quas morales vocant, nisi recte non
possumus, ullo modo uti.
L]V. HIEROGRAPHIA.
Vigilantibus, in quit, Mysta , & cervum obiicit. Ergo insomnem noctem
ducam cerui gratia ? qui licet gratus, elabi e manibus potest ? fugax enim est
, & ne sequare tuto , locum acclicem, praecipitem, canibus deniq; horrendum
petit. Verum quidem est, ubi cornua posuit, secessum quaerere,ut Plinius
scribit, & non nisi noctu prodire. Sed omnia latibula sunt interdiu peruia
etiam vestiganti. Si non sunt, leuis praedae caussa , quae me fugit, fugiam
somnum, qui me leuet graui pondere negotiorum ? voluptas est venandi studio
captis, quae & tenerae coniugis, ut Horatius loquitur , & ipsius
voluptatis, ut ego, immemorem reddit. Cedo. Concedo etiam ab Alexandro Magno
captos ceruos & collum aeneo vel aureo monili cinctos,unde de aetate
coniectura,repertum enim est, licet adipe haustum & occultatum. Tenera
tamen coniunx,quam venatorum etiam aliquis pro fera occidit , & non tenera,
sed negocia difficilia debebant esse pluris praesertim , quae manibus tenentur
; quam quae e manibus effugiunt, five cerui, siuae damae. Nam in Leones
impingant, quibus perire propositum est. Haec dissero, non reprehendendi Mystae
caussa ; at sententiae explorandae gratia/ Videntur enim mihi ratiocinatio
quaedam esse a minori ad maius. Si vigilant proncipes juventutis, ut cervum
sequantur : saepe enim non capiunt,& Horatius Romae quendam natat de
capturae inepte triumphantem ; quid Principes ciuitatis fadere oportet ? ut
ciues in seruitate contineant ? imo ne ipsi seruiant potentiori ? eijciantur
imperio & vita ? Nam non difficile est, a summo fastigio praecipitem dari ;
ut vivere a praecipitio.
L]W. HIEROGRAPHIA.
Siue hordei calamus,siue tritici scapus,hic in oubem circumvolutus est
nata est ingentis & fere incredibilis diligentiae. Quis enim vel in semine
stipulam voluat & non frangat ? Nan lenta est,ut fructiceta quae dam. Aus
est,quae naturam flectit & castigat. Et ex hoc naturae vel obsequio, vel
observantia, habemus, quae non haberemus. Licet enim ferax sist Natura ;
pertinax est natura : & nisi ritulum mulceas ; taurum metues. Quamobrem
Mysta non abs re vaticimatur : Et vitae, mortisq; comes. Quis vero ? Labor
improbus, sedulitas , industria. Quidquid enim ingenuo Laborecomparatum est ;
comitatur nos in vita, & morte,imo superstes nobis est. Quam dulce,
juventae fructus,in senecta delibare ? quam bonum relinquere etiam
pasteris,famam nominis bonam? Ne cessemus juvenes : ne fatigemus senes:
laboremus viri, vt quisq; sementem secerit; ita & metet. Tritici orbem
volebam,cuius substantia corpus,species animam nutrit. Deus bone, quam es bonus
? Nec ego tibi seruio,qui me seruas.
L]X. HIEROGRAPHIA.
Paradinus hanc pluviam celestem vult & Manna interpretatur. Turnonii,
ut apparet, familiaris. Nihil igitur cum hoc pugnemus , qui ab illo accepit :
mentem enim & sententiam Mystae , nemo melius iutellexerit. EtManna ac S.
Eucharistiam transfert,non avs re. Fuit enim Manna, ut cetera fereillius
tempestatis, huius temporis, ita lucis tantae umbra quaedam, ut jam non
Paradinus, sed Christus ipse nos docet. Quid igitur manns geminae captant ?
quaeris. Quod majnibus capi, imo nec ingenio, licet humani ingenii dexteritas
ingens sit , comprehendi potest. Sola side Mysterium tantum capirur. Hinc est,
quod dicit : Non quae supraterram ( supple, ex quo imperfecta oratio )
capinutur in terra : aut intelliguntur,a terreno Homine. Celestis enim
sunt,& angustioris animi, nec dubitationibus impediti ; sed expedientis se
angustiis rationis, & subiicientis Deo.
L]Y. HIEROGRAPHIA.
Si Paradinus novit Turonium, ego Card. Granuelam, quo tempore, pro
Philippo. U. Hispaniarum Rege, gubernavit Regnum Neapolitanum,
probauitq; , quod aliquando epigrammati inseruerim, Tibulli illud, Non sunt
apta meae grandia vela raei. Si tamen Tibulli, non enim est ad manum. Saris
est, quod meum non erat , & erat ad nomen eius perquam aptum : relatu
autemhic non incommodum/Nam velis omnivus nauim ferri cernimus, agitatam ventis
: & velut de celo , admoneri symvolo,qui ferantur navi, Durate. Nosti quae
sequuntur : & vosmet rebus servate secundis. Mascula voz, & in rebus
duris, ad colligendos,aut confirmandos animos necessaria. Nam animus bonus in
rebus malis, dimidium est mali ) Etsemper tempestiua , ut enim omnia nos
deficiant, in pyxide Hesiodi, spes semper est reliqua : eaq; non fabulose, sed
naturaliter contra metum comparata est. unicum in rebus omnibus, nisi extreme
perditis, ut Aristateles prudenter obseruat, solatium.
L]Z.HIEROGRAPHIA.
De circulo Lacteo Proclus in sphaera ,& ruem fitum nunc
habeat,Severtius in orbe catopricp tractat. Ad hunc spectat Mysta, ut videre
est, ex celi aspectu ; dem ad deli conditorem & principem universi ,
oblectatus oculos haud vana imagine, aciem mentis erigit. Hic enim non
circulus, sed Deus in rebus arduis & obscuris iter monstrat. ne quid
offendamus. Ut necesse est , veluti in tenebris , si absque Deo de rebus
divinis, imo & humanis,quandoque disserimus. Ut liquet ex contentione
Philosophorum de summo Bono : discordia gentium de cultu Dei : Christianorum
deniq; de ipso Deo. Igitur est, quod Mystam sequamur. Aut verius Deum, quem
nobis commonstrat: ne in vitae instituto peccemus,aut erremus in
deliberationibus de re, quae nobis ad hanc vitam commoda est, aut ad perennem
& futuram necessaria. Qua via sequemur ? Lactea sodes,id est animo
syncero,candido,&,ut ad rem ferbum adaptem , Lacteo.
L][.HIEROGRSPHIA.
Parte una Fontem cernis, & subjectum si non cratera ( sic
conceptaculum aquae, Plinius vocat ) siphunculum ( quem, alij papillas, alij
ubera, alij caput tubuli,sivescaturiginis appellant a forma. & hoc loco,
capitis essigiem refert ) omnia circum late inundantem. Parte alia Cervum
aestuamtem, anhelantem, & sitienti similem. Superare rivum, tenere ipsas
salebras,appropinquare ad fontem. Quid vero obsitus & paene exessus
serpentibus sit, mirabitur, non injuria aliquis. Nam & veteres tradiderunt
: & nos notantes veterum ante vestigia, scripsimus. Ceervos in noxium
reptile, animam efflare. Imo hoc ipsum est, quod serpentes multae, ut virum
fortem plures, in solitudine deprehensum , globo cingant, vi comprehendant,
& cum virtutae nequeant , numero snperare conenrur,cervum. In Lybicis
campis qui spectarit,nescio : Oppianus refert, scio licet in Africa gigni
cervos Plinius neget. luctatur a diu cervus,sed numero inferior, superior fit,
ingenio. Ad proximum enim fluvium festinat, & a fluvialibus cancris
remedium petit. Nec mora his gustatis,defluit inimica lues. Quam ut conficiat
jam ad naturae odium, accedit cupiditas vindictae : ipsius vulnera sponte
obducuntur : & nisi in Aquilae ungues, aut hominium tela incidat , ad
grandem aetatem pervenit. Haec fusius juxta fontem effudi. Quod nos etiam cum
Propheta interdum cramamus. Quemadmodum cervus ad fontes aquarum ; ita anima
nostra ad te Deus. Et cum Rege ptopheta concinat hic Mysta : una salus. Nihil
enim aliud dicit ; quam : cervo ut est fons ; ita nobis una salus est Deus. Et
vere dicit. Fons enim omnis boni , Deus est : & nunquam satiatur Mens
hominis, ullo bono. Nisi summum illud Bonum adepta. Nam cupiditas, natura est
infinita. Nequaquam repraehendenda sed coercenda, intra honesti candeools : ac
ratione admonenda, ne ad concupitnm magis , quam verum bonum feratur. Non enim
ita cestro rapitur fera ; ut essera cupiditas, opinione boni dementata. Quid
vero in nobis serpentes ? quaeret aliquis , si non dissimilis similitudo est ?
vitia in nobis serpentia,nec cutem, sed cor rodentia ne dicam enecantia. Haec
in solitudine,id est, longe a Deo, procul a ratione , conprehendunt nos &
in peccata capitalia deducunt, accelerant, inquam, animae mortem. ni
eluctemur,& concitato cursu recipiamus nos ad Deum,datorem,eundemque
servatorem vitae. Sed esse cancros oportet : & ut fortia facere, ita &
pati necesse est. Nam ut ex delitijs nascuntur, alunturq; vicia; ita probi
mores duris rebus inseruntur , & rectae sententiae , sana mente
apprehenduntur. Haud secus ac fluentibus ex nutu ventis, Laxant corpora, socij
navales : adversantibus vero , intendunt nervos & remos.
L]\.HIEROGRAPHIA
En aranea utexorsa telam, licijs vinxerit:stami ne percurrat : trama
trameat: & e medio, veluti centro, extrema obeat: Quid enim describa? Quae
melius & luculentius scribit Plinius,quam pictorum ullus pinxerit. Hac
autem arte deus non allus, vile insectum imbuit,atq; informavit. Natura
predicatur,in alijs alia;sed que omniauni debet conditori omnium Deo. Nam quod
alia sit atq; alia , ad Deum , quod est unicum &simplex principium ,
necessario reducitur. Magne Deus, quam spectabilis es , in universo, &
partibus universi ? Opus non miramur quod familiare ac domesticum. Ne textricem
miremur quidem si placet. Quanquam & gracile corpuseculum & teretes
digitos ( ut ita loquar ) sunt profecto tribus inter nodijs distincti,ad opus
factos , & confiteamur & miremur, necesse sit ; unde ex tantillo
abdominetanta materies ? Naturae ea vis sit ac liberalitas. Magnae artis est
texere : cujus industriae , retexere ? solers aranea. Majoris animi, quam
solertis, imbrem praesentire , antevertere tempestatem. Non absq; caussa,ex
multis pauca colligo. Dicit enim Mysta quidquid id quantumcunq; est, divinitus
obtigisse. Etnon obscure comparans sese cum aranea,se quid haberet a Natura,
Fortuna, Industria ( habebat autem plurima ) id omne acceptum referebat , cui
debebat, Deo. Quam si sequerentur beatiores inter mortales ; minori cum invidia
& majori securitate, bonis gratuitis potirentur. Nunc animum non
adaequantes beatitati, in aerumnas saepe graves incidunt. His tamen gravius
est, quod a se ipsi degenerant : & , ut Arachne in araneam mutata est ,
propter ingratitudinem a Pallade , divinitus puniantur , & similiores fiant
belluarum, quam hominum ratione utentium.
L]].HIEROGRAPHIA.
Hanc Ruscellus non tam explicat , quam implicat Mystae laudibus. Altare
tamen est, & ne ignoremus, quid fiat, in basim incisum est : Litatur.
Differt aute litare,a sacrificare: quod hoc sit petere,& orare; illud
impetrare & exorare. Ut paullo aliterNonius Et inter duas itatuas
Altareest, anchoris revinctas. que tensa vi retinacula vocat Mysta : &
sunt, ut cernere est, vi tensa cum anchoralia, tum anchore. Spectemus jam, si
videbitur, statuas. Primum stant, aut verius fizae sunt.quod constantiae est.
Deinde, insra umbilicum, merae , ut dicuntur , statuae quod refcrente libidinis
est. Postremo truncae ,manibus. Quod incorruptelae Acgyptij statuunt. virilis
autem haec, illa muliebris. ut ex coma apparet. Ita sensim velti tenebrae,
Auropa appropinquante , defluunt, omnis Hierographiae difficuotas tollitur,
& jam jam evanescet. Nam statuarum in morem,stare,& collocare in Deo
spem oportet : ac eidem vi amoris constringi , exutumque pravos affectus , cor
mundum &immaculatum immolare ; quiegregie velit & ex sententia litare.
Hoc autem propositum fuisse Rod. Pio carpensi necesse est ; si verae sunt
laudes , quas vere illi Ruscellus tribuit. Et nobis propositum esse
debet,quando ad Sacrum accedimus.
L]]T.HIEROGRAPHIA.
De Leone , quae ex varijs, varia congerit, Gesnerus , operae pretuum non
est, ut huc conveham. Ferum animans esse,omnibus constat. Hanc feritatem
domaritamen, non tantum audivimus, sed & vidimus. Cicurem enim ex Africa
deduxit Ioam. Austriacus. Mars ille , cui nihil defuit , ad summam gloriae,
praeter aetatem. Et in Africa primus Mortalium, cujus quidem memoria sit, Hanno
Carthaginensis , Leonem subjugavit. Magno terrore civium , non feram , sed
animum viri, qui tantum ausus esset, non fecisset tantum , expavescentium.
Patria igitur, ne quid domi novaret, extorris actus est. M.Antonius Triumvir,
majora ausus Romae. Leones sub currum,cives sub jugum mittere, impune factum
tulit. Namfinis hic erat libertatis populi Romani,& ostentum libidinosae
servitutis , proncipium intolerabilis imperij. Haec ad iconem pertinent. Vides
enim Leonem habenis vinctum ,& has manu regi. Humana an augustiori, non
expressit Mysta. Et in fabulis est, non fabulose Cupidinem in Leones etiam
imperium habere. De quo quis Graecorum, non memini, Epigramma scritset. De
Antonio, scio Alciatum scripsisse. Ruscellus eitam conijcit Mystam in juventa
& aetati & amori indulsisse. Venisse autem in spem demulcendae Amicae
inimicae , ex intuitu Leonis, qui tempore feritatem exuit & humanae
assuessit disciplinae. Quo etiam spectat symbolum. Dies & ingenium. Sed
malim referri comparationem ad negotia & studia quaedam graviora,
dignioraque homine cum sacris operante, tum versante in Rep. Quanquam enim
multa sese & multi obijciant honestis, & honestis conatis ; sua tamen
tempore senescunt & torpent. Si contra niteris. Idem evenit in
meditationibus litterarum. Nam si ingenium acuis , & ipse sudes ; Labor
improbus omnes molestias superat : tempus omnes difficultates laevigat :
ingenij vigor omnia abdita ex tenebris eruit, collustrat , & porit deniq;
in luce.
L]]U.HIEROGRAPHIA.
Vel Aetna, vel Vesuuius est : nec enim reor Mystam Italum ad Heclam
respexisse, qui fflammas undiq; exharat mons. Licet non semper ardeant, nec
undiq; eructent ignem. Et hoc est, quod Mysta dicit : Ego semper ardeo. Quod
vult dicere : Ego totus flagro, Si amore Dei,laudo; si mulieris, rideo.
Celestis enim ille amor, hic terrenus. Ne miremur Venerem quandam a Platone
celestem appellari,multum a hac caenosa, non maritima discrepantem.
Rideo,inquam,primae aetatis caecum judicium. Atq; utinam hoc non ad cresceutem
aetatem serperet. Multum enim refert,cui rei,laudatene an concupitae a teneris
tete assuefeceris. Ceterum quid Aetna ardeat, Iustinus docet. Aetneus ager cavernosus
est. Mons sulphureus. Per cavernas igitur si quando veluti per tubos, insinuat
se ventus, haud aliter, ac folles, igneum illum jomitem excitat : qui ex levi
scintilla in horribile illud incendium evaporatur. Ante Petrarcham, Vesuvij
incendium describit Plinius Minor, &,dum vestigar miraculum naturae
suffacatum esse avunculum scribit , vel fumo, vel cinere. Non fuit paena illa
fortuite, sed divina. Nam qui Naturam supra Parentem adminabatur , in
admiratione naturae , justo Dei parentis Naturae judicio extinctus est. Quod
Homo cupidine exardescat, a natura est : est enim infiniti cujusdam boni nobis
insita cupiditas. Quod in electione aut fruitione erret, a corruptela Naturae.
Supplicijs igitur,non conatibus tantum opus est ; ut cor nostrum Deus regat, &
sui amore occupet. Non quod alia non sint, quae velle non debeamus : multis
enim indigemus, in natura omnium indiga ; sed semper debemus velle infra Deum.
Imo ipsa inferiora bona, non nisi ordine suo distincta, & quasi gradibus
separata.
L]]V.HIEROGRAPHI A.
Putei incentionem Danao Graeci tribuunt. Quanquam necessitas Majores rem
utilem, multo ante docuerit uti liquet, si non ex re ipsa , ex Patriarchia imo
ex sermone vernaculo Graecorum. Nam a puteis,vel fontivus,Pagi ( & pagatim
olim habebant, ) appellati sunt. Nihil frustra refero. Puteum enim hic, nemo
non agnoscit. Ita & adversus praecipitium substratus est : patens
crepidine: & liberalis aquae in tympano, uno fune, duo haustra , quorum
alterum eminet, alterum grave unda subsidit, versante,ad refocillandum non modo
animum,sed & os invitat. sed, Motu clarior , quod Mysta dicit,non ita
intelligi,ut puteus videri potest. Scio perspicacis ingenij esse plurimos,qui
omnia primo intuitu penetrent : pluros a vanitate animi insita, non modo velle
aliis ostendere , se videre, quae non vident : verum etiam pluries sese , quam
alios fallere. Ego de me liquor. Licet enim ex D. Basilio, fontem symboli,
Ruscellus hauriat ; vereor tamen,ut motu turbetur magis, quam inclarescat fons.
Loquitur quidem Basilius, de Aqua Putei hausta ; & quo magis hauritur,
limpidiorem reddi ; sed dubitans , & ut situlae de orbe, abs aliorum ore
& sermone dependens. Cum nemine contendo : sed ad veritatem tendo. Nam ante
Baselium,Plinius, aquam putei eam saluberrimam censet,cui exercetationis ratio
crebro haustu contingit,& illa tenuitas colante terra. Cui ut adstipulemur
; usus cogit. Alga enim non fontes tantum quietiores, aut stagna & Lacus ;
verum mare etiam, si quando quietem capit, occupat. vicisti. Quid amplius molire
? ut victoriae fructum, ut operis mercedem legas. Motu coarior fit aqua jugis.
Sit,non fiat modo : & fiat, quia semper movetur haurientium frequentia
& indigentia. Quid tum postea ? ut te vel dicundo , vel faciundo exerceas :
nec in eo torpeas, ad quod te aptissimum senseris. Anchises apud Virgilium,
Romanis posteris Aeneae artem imperandi commendat. Quasi ceterae, indignae sint
eo, quam Deus sublimiori loco statuit, ne ad manuum opera se dimittat.
Quemadmodum enim tempore etiam silex liquescit ; ita exercitio & familiari
usu, omnia superantur & mitescunt. Quod eetia mihi videre videor ex ipsa
Ciconia ; non enim est palus per alterum trajectus, ad aquae haustum ; sed
planta lente ad hoc inflexa.
L]]W.HIEROGRAPHIA.
En Caltha iterum, ex vase figulino florens. Ne repetam naturae vim: quae
Caothae tandem, solisequij nomen fecit Mysta , aut aeternitatem sibi promittit
: aut perennitatem laboris , in vita mortali. nec falsus opinione sua est,nec
fefellit pronissis. Nam Petrus Bembus est ,qui quamdiu fuit ; in actu fuit :
& superstes vitae nomen est ; eritq; quam diu Sol duplici voluetur motu ,
Sed & animadverte Caotham non fortuito alicubi enatam,aut in horto tantum
cultam. Familiarius multo attrectatam,& in crudo fictiki, sufficiente,
occultos per meatus, radicibus humorem. Ne vidisse, satis existimes,quae non
sine gravi caussa, a gravissimo viro picta , ac ficta spectas. Nam fictile vas
est,ac fragile,in quod indita anima est, ex qua totidem facultates, Memoria ,
Notio & voluntas soleperenniores. Hoc autem si non scitu,novi quisitis quos
nihil latet,memoratu dignum est ; ut Mystae exemplo corpus ita regamus,
lubricum & fictum : ne cum vita hac omnis nostri intereat memoria. imo ut
ex vita caduca, in celestem & perennem emigremus.
L]]X.HIEROGRAPHIA.
De Murice sive tribulo ante Machina tetragana est, notae significcationis
& usus. Spargitur enim adversus hostilem equitatum inprimis. Hic non miles
in Muricem impingit ; at ventus evertere nequidquam conatur. Et si everteret ;
converteret in aeque noxium Latus. Et hoc est , quod Mysta dicit : Vndique
frustra. Quid autem sentit, qui hoc dicit ? sentit Animum constantem &
justi , non sui solum juris aut opinionis tenacem : virum quippe constantem,
appellant quadratum ) imperterritum esse,etiamsi undiq; premeretur ab hostibus
: & hoc statu mentis superoorem fore,aut hostibus, aut fortuna. Mascule.
Sed unde,amabo, haec animi constantia ? In promptu est , qui respondeat,
Q.Horatius: Nam rem suapte natura magnam & amplam , amplificat suavitate
& granditate carminis. Si totus collabatur orbis, Impavidum ferient ruinae.
Impavidum autem statuit integrum vitae. Ergo nihil est aliud , quod virum
reddatinpavidum & constantem ? Stulte ferocem multa. Praeter Deum, vix
aliud. Quem enim torquet scelerum & flagitiorum conscientia ; non potest
non animo angi , & quandoque inhorrescere. Nonnullos familiaritas peccati ,
minus torquet. At hi graviori etiam morbo laborant. Ut repens latenter malum
semper est ejus : Et Nemesis, id est, justa Dei vindicta imminet improvido.
Igitur aut non peccandum, quod potius est : aut paenitendum, quod proximum est
, placandemq;Numen,& satisfaciendum his, quos oaeseris est ; se nulla culpa
pallescere, nalla velis pavere paena.
L]]Y.HIEROGRAPHIA.
Cum & symbolum clarum sit : & praesidij porta pateat ; Videnmus primum formam Ianitoris. Foeminam esse , ex facie apparet, pube tenus Cornipes quod sit, monstrosa est, & non nostri generis mulier. Licet nostrarum pleraeq; & animo & forma monstrosae sent. Satyrorum fuisse insulam , ex peregrinatione Hannonis constat , quam Arrhianus describit. Satyros fuisse alibi extra illam insulam , usu compertum : & vere in annales relatum. Sed cornigeri erant. Ut haec sit aliena progenies. Pan quoque cornutus fingitur. Huic filia , ut Philochorus refert, Iambe fuit. De cujus fouma nihil comperi. Sed ut Pan similior fuit, Patris, Mercurius is fuit hircum indutus, quam matris , quae fuit Penelope , ea specie. Quae Graeciae juventutis principes commovit ; ita & Echus , cujus si nihil in conspectum venit, multo minus, cornua , quae non sunt ejus : ex hac autem genuit Pan , similiorem fuisse filiam Iambem conijcio. Pedes paterni sunt : non enim eo flexit oculos. Mater : Facies materna, quod in eam intentus esset pater, solvens virgineam Zonam. Haec profecto visa, ad sobojis formam, plurimum facere arbitrantur. Caetera etiam cum Iambe conveniunt : Patris Musica, & Matris solitudo. Hic autem & sola est, & tibijs instructa, Scio Panos inventum Monaulum & Fistulam : docet enim omnes Plinius : Midae tibiam : Marsyae geminas tibias. Quid refert, paterna indole, Musicam adamavit ? materna vero quae omnium aemulatrix est ; aliud Musicae genus sit amplexa ? Nihil est memorabile Sae;e a parentum studijs plane abhorrent liberi. Hoc potius observandum est, quod tibias dextras a sinistris Terentius distinguit : quarum illae eadem parte oris & manu regerentur,hae adversa. Videtur enim honesta hominum voluptati & natura indulsissae. Harundo certe quae minus operosa & luxuriosa materies , atque ea de causa tibiae antiquissima fuit , si radicem antecederet , laevae tibiae convenire : quae cacumen , dextrae, credebatur, ut nostrae credulitatis robur Plinius vult : Nam harundo omnis, ex una stirpe, numerosa : atq; etiam recisa , foecundius resurgit : Radix natura vivax , geniculata & ipsa. Sacrifice Thuscorum e buxo:ludricae ex loto;ossibusq; asininis,& argento fiebant. Major esset lucuries scribendi,si non major esset animi temperies. Dextra & sinistra tibiam Iambe tenet. Vt modo intendat, modo remittat animum. Nam ut aucus, si sempertenditur ; rumpitur : ita etiam animo cavendum, ne perpetua obruatur sollicitudine,sed ut inteuposita recreetur hilaritate. Quae animi harmonia, si in quo est, is Deum colit, & nullius injuria,sua custodit. Hoc autem expetit sybolon : & Mysta informi forma,animum informat. Quanquam caprae velocitas, quae pedibus notatur,non deformet mulierem;sed corpus a probro,famam ab infamia vindicat. Quamdiu enim ociosa est;non est ociosa,at turpi ocio sese occupat. In actu cum sit; potest fieri,ut agat,non semper scede. Non demuliere somnia vit ? qui vigilans haec concepit, quanquam & Muliebre imperium, virili Deus interdum , non absq; caussa opponat. Animam voluit, veluti in scena, exhibere, Deo devotam, & salutis suae studiosam. Cujus pulchritudinem,muliebri qua maxime stupemus,expressit: vim & acumen, gressu caprarum, quas de rupe alicubi videmus pendere, exposuit. Pendet enim & anima bene constituta de celo, non haeret in hoc coeno, Quae anima quodcunq; corpus animat, sub Dei tutela,res suas tuetur, non appetit alienas. Quam limitationem caussantur, quos cernis Lauri surculos, ante Iambem sparsos. Hinc enim nihil aliud legi porest ; quam contemptus victoriae. Lauro coronabantur victares primum : deinde & ornabantur Imperatorum fores. Iambe abijt, & ludicra pene ducit,cum Cicerone,puerorum.non quod non optanda victoria sit, in bello pio & justo ; sed quod modeste serenda,& tribuenda, cujus ope paritur, Deo. Et ferre cladem hostis potest, quia debet. Contumeliam nec ferre potest, nec det. Quamobrem speciosissime semper triumphat, quiin victoria se ipse vincit. Cavillata cum Cerere, Iambe dicitur. Res tamen & serias gessit. Iambum prosecto invenit,cujus prior syllaba brevis est, posterior longa. Nonabsque caussa , palestrae rudimenta affero. Quadrat enim pedis mensura ad rem , quae prae manibus est, velut ad amussim. Nam ex brevi injuria, aut brevi momentaneaq; quae injuriam sequitur, vel comitatur potius, oblectatione, gravissimae & longissimae simultates oriuntur. Quam multa & curenta bella , propter dictum leviter, aut factum breviter, festa sunt ? Tutius igitur est sibi moderari, quam alijsinsultare. Praesertim aerumnosis, qui etiam moderata quandoq; in contumeliam vertunt. Ac Iambe Panos filia , cum Anima esse videatur ; Pan & universum, & universi Parentem signisicat , a quo Anima directe originem repetet. Ne mihi in memoriam revoces, alium esse hujus & illius casum gignendi. Nam Deus aliter linge generat, ac creatura. Nec mortalestantum Philosophi, Verum & Genij immortales ita Deum appellant, ut Tiberij imperio, quo mortuus est Christus,audire fuit. Palam enim ex vicina insula legentibus littus Neapolitanum, & clara voce,ut omnes exaudirent, nunciatum. Plutarchus scribit : Pan mortuus est. Quod tam vere, quam erudite Crinitus,de Christo Filio Dei interpretatur. Et hinc magis liquet, quare sub porta. Iambe sedeat. Sumus enim ut praeclare Socrates apud Platonem, in hac vita a Deo, veluti abs Imperatore , in statione collocati quam ne deseramus,aut prodamus hosti,a Mysta admonemur : & tessera instruimur,Religione & custodia.
L]]Z.HIEROGRAPHIA.
Ridet Q, Horatius Flaccus, quos, nescio, oratores, quorum princeps, nomen erat Persio, Brutum solem Asiae, stellas vero comites salutaret ; sed Romae, fumante adhuc libertate rideo. Persarum Rex in litteris ad Constantinum Magnum, ut testatur sacra Histaria, frattem se ipse Solis & Lunae nominat. Philosophi Regem cum Sole comparant ; quod ut ille ceteris in celo syderibus fulgore praestat ; ita hic ceteros in regno suo potestate antecellit. Deberet fulgore animi , virtute. Mystica etiam disciplina, Solregem repraesentat. ut hoc loco Solis radijs clarius nitet. At Symbolon de pluribus est : Non cernuntur & adsunt. Quid tum ? Nam in suo quisque regno solus est Rex ; ut Sol in celo. Et Soles saepe plures ex repercussu luxere. Quo tempore bellum cum Mosco auspicati sumt, Poloni,Sueci,& Tartari, Holmiae,quae Suaetiae metropolis est,& Regis sedes, quinq; Soles cum Aurora subito exoerti incrementa, quatuor paullatim sum sumserunt. Post meridiem decreverunt donec relicto, uni vero , & soli Soli, cero, paullatim omnes evanescerent. Nec plures annos fere vix erunt, quam horas apparuerunt Soles. Theodorus Moschorum, Stephanus Polonorum, Christianus Danorum, Ioannes Suecorum, qui fato suo postremus monium functus est, Reges. Concesso, ut celi, ita & terrae imperio, soli, cujus perenne est, Deo. Licet igitur pace Horatij, Reges appellare Soles : & licet Brutus, regni odio pugnaret , erat vere tum sol Asiae. In quo fere solo non libertatis modo amoe, sed & presca virtus resplendesceret. Bene est , jacta sunt hujus disputationis fundamenta. In ipsa Symboli verba, veluti ariete nos oppuganarent: Non cernuntur,& adsunt. Solenim & cernitur & adest. Dicet aliquis. Cum aute abest; qui cernit ? Sed ex faece vulgi, aliquis. Nam Solis beneficium noctu etiam sentimus: & Solem contratueri Aquila possit, nos non possumus. Major dubitatio angit me: quo illud pacto ad Reges aut Prineipes referri possit. Cernuntur enim quamvis non nulli se subducant quod primus Medorum Rex fecisse abs Herodoto, post a Susetonio Tiberius proditur. & illi concilianda fama erat Majestatis , ex privato, Regi facto ) cum adsunt : & cum non adsunt, non cernuntur. Sed me dubitatione, liberavit memoria Cyri, qui Oculos : Dionysij, qui Aures instituit. Id est, Aulae delitias , qui omnia speculati referrent ad dominos. De Cyro vuot nos Xenophon credere, cognoscendae & remunerandae virtutis gratis , lectos esse viros graves ac bonox. De Dionysio dubium non est, quin metus caussa,homines perniciosis populo submiserit. Nunquam enim bonos laudat hic fucus ; sed bonorum vite & bonis inhians ( quandoq; enim immittuntur in bona damnatorum ) falfa nunciat Principe: & ut verisimilia faciat similia suspicioni affert. Sub Tiberio &succussoribus multum potuerunt. T.Vespasianus, salubri consilio, memorabili exeoplo ex aula, ex urbe, ex Italia, in Insulas desertas deportari jussit : in quosda severius animadvertit. Quanquam nihil tam atrox sit, quod non delatorum scelus superet ac vincat. Seianus Tiberio, Plautianus severo, cum his artibus occupassent animos Principum, nequaquam livium, paene, cum vita, imperium ademere. Dehisfortasse satis. Iam enim intelligo principes adesse, etiamsi non cernantur. Hoc autem nobispropositum erat, non ad illustrationem Solis ad sententiae.
L]][.HIEROGRAPHIA.
Sive roborarium, sive vivarium maves , circumseptam cervam vides : & jam non parturientem, sed parientem fere. Quod non minus mirere, audis : A semitis impiorum elongor. Quae enim dicti & ficti symphonia ? sensem sodes. Plinius narrat cervas partui vicinas, a ferarum latibulis secedere, ad non semitam, sed propinquiora semitae humanae, Et hanc naturae solertiam, malitiam appellao. Mihi videtur prudentia ex maximo discrimine, si omnia circumquaque periculosa & infesta sint,in minus sese conijcere. Hoc naturae institutum cerva sequitur, in vivario etiam, cum pluribus feris inclusa, eadem de caussa ; quod hostium suorum omnium,Homo placidissimus sit : & non internetionem gentis, at usum quaerat. Quemadmodum igitur cerva partui vicina, cum sibi, tum hinnulis consulit ; ita nos parturientes aliquid, vel Deo ad gloriam, vel consortibus ad salutem. Honestamne voluptatem, feros & intractabiles animos effugere, aut saltem vitia ( contactu enim omnia foedant ) convenit enitare. Qua in re, quod nobis cum Salomone conveniat ; non ero longior. Lucem enim non orationem quaerimus. Comparationem Gentis aut Hominis, quivis secum instituat, si quando usus feret. Ego offensam omnium, quantum in me est, exemplo cervae declino.
L]]\.HIEROGRAPHIA.
De hoc remo & orbe terrestri P. Iovius prudenter. Nam Mysta vanitatis damnat. Magni animi fuisse non negat. Sed ut in magnis animis, inest plurimum,insana & infinita gloriae cupiditas; ita Riarius ad conata sua magna innuebat sibi opus esse gubeunaculo orbis terrarum : quod tum magna porte Pont. Max. gubernabat. Ostentui igitur omnibus fuit, Leone X.Ponitifice salutato. Ac ut proni sumus in ruinam,si quando labi incipimus ; ita hac spe cadens, cum Petrucio conjuravit. & exutus foutunis relegatus est Neapolim. Neminem libens perstringo: maligni enim animi est : & carere debet omni vitio, qui in alteum convitijs debacchatur. Nunc Iovium sequoe , si non eloquentia ; modestia. Et ex re tam litteraria, quam publica est ; in Hierographia, ut Historia diversa exstare monumenta rerum ; ut habeas, quod sequare, quod vites, Paullo ante per Soles, Princeps Mystae prudentia, nobis sistebat praesentes , etiam absentes. ne cui malediceremus Principi. Non quod liceat maledicere privatia; Sed quod illud plerunq; periculosius. Ut ut ( Iulius Caesar dicere consuesset : In libera civitate, debere liberas esse hominum linguas. Nam etiamsi fuerit libera ; fit serva,uno rerum potito. Certe non diu fuit, ut Tacitus non tacet, quin inter crimina Majestatis , quas non fuisse cavillationes ostendit , referretur. Nunc Mystae vanitas, Dei metum acuit. Fastum enim Mansuetudo illa aversatur , ut exitu vanae de se opinionis Riarij declaratum est. Nam a tanta dignitate, in tantam indignitatem divinitus incidit. Ac ne quis foutuito omnia evenire, vaniori ore contendat ; ne sententia Herodoti quidem Deus sinit nos YYY. Sed ut summa quaeq; ferit fulmine ; ita magnos spiritus comminuit, & pissumdat consilia superborum, arrogantiumq; hominum. Hoc omni seculorum memoria observatum. Procul a casus temeritate , ad legis certitudenem accedit.

ヤコブス・ティポティウス『神聖シンボルと世俗シンボル』
(1601-1603)
| 書誌事項 | |
| 著者名 | Jacobus Typotius (1540- c.1600 ) |
| 書名 | Symbola divina & humana pontificum imperatorum regum; accessit brevis
& facilis isagoge Iac. Typotii. Ex musaeo Octavii de Strada civis Romani.
S.C.M. sculptor Egidius Sadeler excu. |
| 出版・頒布事項 | Pragae, 1601[-03]. Francofurti, apud G. Schonwetterum, 1642 |
| 形態事項 | 3 vol. [in 1] Engrs. fol |
| 注記 | |
| 学術情報 | |
| 本文言語コード | ラテン語 |
作品
私章をもっとも数多く集めた包括的な私章集。著名な法学者であり、イタリアの大学でローマ法を教え、スウェ−デン王ヨハン3世に招聘される。しかしそこで執筆した『スウェ−デンにおける出来事の歴史』のなかで、王にたいして十分に好意的な記述をしていないという理由で宮廷から出され、プラハの奇集家ルドルフ2世の宮廷に仕える。プラハで死んだあと、『神聖シンボルと世俗シンボル』が出版される。
作家 ティポティウス